Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 193
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 193 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
8Derişik çözeltiden daha seyreltik çözelti hazırlama; çizim ve alt mikro gösterim
Çözüm Yolu
Seyreltmede çözünen mol sayısı değişmez (n1=n2), çözücü eklenince hacim artar ve molar derişim düşer. Alt mikro gösterimde aynı sayıda mavi (çözünen) tanecik, daha fazla gri (çözücü) taneciğe dağılmış çizilir.
- Derişik çözelti (veya ondan alınan belirli bir hacim) ikinci behere aktarılıp üzerine saf çözücü (su) eklenerek hacim artırılır.
- Beher çiziminde sıvı seviyesi su eklenmesine uygun biçimde gösterilir ve çözelti renginin açıldığı belirtilir.
- Çözücü eklendiğinde çözünenin mol sayısı değişmez (n1 = n2), ancak hacim arttığından birim hacimdeki çözünen derişimi azalır.
- Alt mikro gösterimde mavi çözünen taneciklerinin arasına daha fazla gri çözücü taneciği çizilerek taneciklerin seyreldiği gösterilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İlk beherdeki çözeltinin tamamının üzerine saf su eklenerek hacim artırılır; alt mikro dairede birim alandaki gri çözücü oranı büyütülür. (Çözücü eklenerek hacmin artırıldığını ve birim hacimdeki mavi çözünen sıklığının azaldığını doğru gösterdiği sürece geçerlidir.)
- Seyreltme sırasında çözünen mol sayısının azaldığını söylemek — su eklendiğinde toplam çözünen tanecik sayısı değişmez, birim hacimdeki sıklığı azalır.
- Alt mikro gösterimde yalnızca mavi çözünen tanecikleri çizip gri çözücü taneciklerini göstermemek — gösterimde çözücü-çözünen oranı birlikte verilmelidir.
Kendini kontrol et: Çizdiğin alt mikro gösterimde gri çözücü taneciklerinin mavi çözünen taneciklerine oranı ilk görseldekinden daha büyük mü?
Değerlendirme 1Molekül kütlesi bilinmeyen maddenin molar derişimi için kütle kullanılabilir mi
Çözüm Yolu
Molar derişim M = n/V ve n = m/MA olduğundan mol kütlesi bilinmeden kütleden mol sayısı bulunamaz, dolayısıyla molarite hesaplanamaz.
- Molar derişimin M = n/V bağıntısıyla hesaplandığı ve burada n değerinin çözünenin mol sayısı olduğu hatırlanır.
- Kütlesi (m) bilinen bir maddenin mol sayısını bulmak için n = m/MA bağıntısındaki mol kütlesine (MA) ihtiyaç vardır.
- Molekül (mol) kütlesi bilinmeden kütleden mol sayısına geçilemeyeceği için yalnızca kütle kullanılarak molar derişim hesaplanamaz.
- Kütleyi doğrudan hacme bölerek (m/V) molar derişim bulunduğunu sanmak — m/V kütle/hacim derişimidir, molarite birimi mol/L olmalıdır.
Kendini kontrol et: M = n/V formülünde n biriminin gram değil mol olduğunu ve dönüşümde mol kütlesinin gerektiğini açıkladın mı?
Değerlendirme 2Molar derişimin günlük hayatta kullanıldığı alanlar
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Çözeltilerin derişimini belirtmek gereken her alanda molarite kullanılır; örneğin serum, dezenfektan, limonata ve laboratuvar stok çözeltileri.
- Günlük yaşamda ve meslek alanlarında çözünmüş madde miktarının hassas biçimde ayarlanması gereken sulu çözeltiler düşünülür.
- Sağlıkta kan tahlilleri ile ilaç ve serum hazırlama, laboratuvar analizleri ve su kontrolleri belirlenir.
- Ev ve endüstride temizlik ürünleri, gıda-içecek üretimi ve tarımsal gübre çözeltileri gibi kullanım alanları örnek yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tıbbi kan tahlilleri, içme ve havuz suyu analizleri, akü asidi hazırlama ve kozmetik ürün üretimi. (Çözelti derişiminin ölçülmesi veya ayarlanması gereken gerçekçi günlük yaşam ya da endüstri alanları verildiği sürece geçerlidir.)
- Saf katı veya saf sıvı maddeleri örnek vermek — molar derişim yalnızca homojen karışım olan çözeltiler için kullanılır.
Kendini kontrol et: Verdiğin örneklerin tamamı bir çözücü ve çözünenden oluşan çözeltilerin derişimiyle ilgili mi?
Değerlendirme 3Çözeltiyi derişik ya da seyreltik nitelemek için dikkate alınacak değişkenler
Çözüm Yolu
Derişik ya da seyreltik olma, birim hacimdeki çözünen miktarına bağlıdır. İki çözelti karşılaştırılırken çözünen mol sayısı ile hacim birlikte, yani molar derişim değerlendirilmelidir.
- Derişik ve seyreltik nitelemesinin birim hacimdeki çözünmüş madde miktarına dayandığı hatırlanır.
- Tek bir değişken yeterli olmadığından çözünen madde miktarı (mol veya kütle) ile çözelti hacmi birlikte ele alınır.
- Bu iki değişkenden bulunan derişim (M = n/V) karşılaştırılan diğer çözeltinin derişimiyle kıyaslanarak karar verilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çözünen madde kütlesi veya mol sayısı, çözücü ya da çözelti hacmi ve karşılaştırılan diğer çözeltinin derişimi. (Hem çözünen miktarını hem de hacim/çözücü miktarını (birim hacimdeki oranı) birlikte belirttiği sürece geçerlidir.)
- Hacmi dikkate almadan yalnız çözünen madde miktarına bakmak — büyük hacimde çok çözünen bulunsa bile birim hacimdeki derişim düşük olabilir.
Kendini kontrol et: Açıklamanda tek bir değişken yerine hem çözünen miktarını hem de çözelti hacmini birlikte yazdın mı?