Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 199 Cevapları

Araştırma sorusu bağımsız ve bağımlı değişkeni içermeli; burada çözünen madde miktarı ile kaynama/donma noktası ilişkilendirilmiştir.

1. Etkinlik amacına uygun olarak katı-sıvı çözeltide değiştirilecek bağımsız değişkeni (örneğin çözünen tuz miktarını) seç.
2. Gözlemlenecek bağımlı değişken olarak çözeltinin kaynama ve donma noktası değişimini belirle.
3. Bağımsız ve bağımlı değişken arasındaki ilişkiyi sınanabilir tek bir soru cümlesiyle ifade et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Suda çözünen katı maddenin türü çözeltinin kaynama ve donma noktasını nasıl etkiler? (Bağımsız değişken olarak çözünen katının türünün seçildiği araştırma kurgusunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın soruda hem değiştirdiğin değişken (örneğin tuz miktarı) hem de ölçeceğin kaynama-donma noktası yer alıyor mu?

Sonucu etkileyebilecek ve sabit tutulması gereken koşullardır.

1. Kaynama ve donma noktasını etkileyebilecek ancak deney boyunca her kapta sabit kalması gereken koşulları düşün.
2. Çözücü (su) hacmi, ortam basıncı, ısıtma-soğutma hızı ve ölçüm araçlarını kontrol değişkenleri olarak listele.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Saf su kütlesi, dış basınç (deney ortamı), özdeş beherler ve ısıtıcı gücü. (Çözücü miktarının kütlece sabit tutulduğu deney düzeneklerinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listelediğin değişkenlerden biri bile değişseydi ölçtüğün kaynama veya donma sıcaklığı yanıltıcı olur muydu?

Gerçek ölçümler grupça yapılacağından değerler kitapta verilmez; tablo biçimi önerilir.

Beklenen sonuç koligatif özelliklere uygundur; gerçek verilerle karşılaştırılarak rapor yazılır.

1. Ölçülen kaynama ve donma sıcaklıklarını saf suyun değerleriyle tablo veya grafik üzerinde karşılaştır.
2. Çözünen tuz miktarı arttıkça kaynama noktasının yükseldiğini ve donma noktasının düştüğünü verilerle ilişkilendir.
3. Bulguların başlangıçtaki araştırma sorusu ve teorik bilgiyle uyumunu değerlendirerek raporlaştır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sıcaklık verileri saf suyla kıyaslanır; tanecik sayısı artışının kaynama noktasını yükseltip donma noktasını düşürdüğü raporlanır. (Sonuçların kontrol grubu ve tanecik sayısı üzerinden yorumlandığı raporlarda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Rapor yorumun, deneyin başında kurduğun araştırma sorusuna kanıta dayalı bir yanıt veriyor mu?

Uçucu olmayan çözünen tanecikler çözücünün buhar basıncını düşürür ve donmasını zorlaştırır; sonuç olarak kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer.

1. Neden olarak çözeltideki uçucu olmayan katı tanecik sayısının artmasını belirle.
2. Çözünen taneciklerin sıvının buhar basıncını düşürdüğünü ve donma düzenini zorlaştırdığını dikkate al.
3. Sonuç olarak tanecik miktarı arttıkça kaynama noktasının yükseleceğini, donma noktasının düşeceğini neden-sonuç cümlesiyle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İyonik katılar eşit molde daha çok tanecik oluşturduğundan kaynama noktasını daha fazla yükseltir, donma noktasını daha fazla düşürür. (Araştırma sorusunda bağımsız değişken olarak çözünen katının türü seçildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğun cümlede 'tanecik miktarı artarsa' nedeni ile 'kaynama yükselir, donma düşer' sonucu açıkça bağlandı mı?

Amaç, araştırma sorusuna uygun olarak tek cümleyle yazılır.

1. Birinci basamakta belirlediğin araştırma sorusundaki bağımsız ve bağımlı değişkenleri gözden geçir.
2. Soru cümlesini '... etkisini incelemek' biçiminde net bir amaç ifadesine dönüştür.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Farklı katı maddelerin eşit mollerinin suyun kaynama ve donma noktasına etkisini karşılaştırmak. (Bağımsız değişken olarak çözünen katının türünün seçildiği deney tasarımında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın amaç cümlesi, birinci soruda kurduğun araştırma sorusuyla birebir uyumlu mu?

Koligatif özellikler tanecik sayısına bağlıdır; literatür taramasıyla kaynaklar eklenir.

1. Koligatif özelliklerin tanımını ve buhar basıncı alçalmasıyla ilişkisini ders kitabı veya güvenilir kaynaklardan tara.
2. Uçucu olmayan katıların suyun kaynama noktasını yükselttiğini ve donma noktasını düşürdüğünü özetle.
3. Bu değişimin çözünen maddenin birim çözücüdeki toplam tanecik sayısına bağlı olduğunu belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Koligatif özellikler çözünenin türüne değil birim çözücüdeki toplam tanecik (iyon veya molekül) derişimine bağlı olarak değişir. (Literatür taramasında koligatif özellik tanımı ve tanecik derişimi vurgulandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Teorik bilgi özetinde uçucu olmayan çözünen koşulunu ve tanecik sayısına bağlılığı belirttin mi?

Deneyde ölçüm ve ısıtma-soğutma için gerekli araç gereçler listelenir.

1. Çözeltiyi hazırlamak için gerekli çözücü (saf su), çözünen katı (tuz) ve kapları (beher, karıştırıcı) listele.
2. Kütle ve sıcaklık ölçümü için terazi, termometre ve gerekirse kronometre ekle.
3. Kaynama ve donma gözlemi için ısıtıcı ile soğutucu buz-tuz karışımını malzemelere dahil et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Saf su, yemek tuzu, toz şeker, beherglas, dereceli silindir, terazi, termometre, ısıtıcı, baget, buz-tuz banyosu. (Farklı çözünen türlerinin karşılaştırıldığı ve hacmin dereceli silindirle ölçüldüğü tasarımda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listendeki araç gereçlerle hem çözelti hazırlayıp ısıtmak hem de sıfırın altında soğutup sıcaklık ölçmek mümkün mü?

Saf su kontrol olarak ölçülür, ardından tuz miktarı artırılarak her çözeltide aynı ölçümler tekrarlanır.

1. Kontrol grubu olarak belirli hacimdeki saf suyun kaynama ve donma sıcaklığını ölçme adımını yaz.
2. Aynı hacimde saf su bulunan kaplarda farklı miktarlarda tuz çözerek çözeltileri hazırlama basamağını ekle.
3. Her çözeltiyi ısıtarak kaynama sıcaklığını ve soğutarak donma sıcaklığını ölçüp kaydetme aşamasını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Eşit hacimli saf suya eşit mollerde tuz ve şeker eklenerek hazırlanan çözeltilerin kaynama ve donma sıcaklıkları ölçülür. (Bağımsız değişken olarak çözünen türünün seçildiği deney tasarımında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın basamakları başka bir grup okuduğunda deneyi eksiksiz tekrarlayabilir mi?

Açık uçlu etkinlik (Deney düzeneğinin kurulumu ve çizimi satırı). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.

Bağımlı değişken, bağımsız değişkene göre değişen ve ölçülen niceliktir.

1. Deneyde bağımsız değişkendeki farklılığa bağlı olarak sonucu değişen ve termometreyle ölçülen özelliği belirle.
2. Etkinlikte saf suya göre değişimi incelenen çözeltinin kaynama ve donma sıcaklığını bağımlı değişken olarak yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın değişken deney sonunda ölçüm aracıyla (termometreyle) gözlemlediğin sonuç mu?

Deneyci tarafından bilerek değiştirilen niceliktir.

1. Deneyde etkisini test etmek amacıyla senin bilerek değiştirdiğin etkeni belirle.
2. Tasarımına göre kaplara eklenen çözünen madde miktarını veya çözünenin türünü bağımsız değişken satırına yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Çözünen tuzun kütlesi (mol sayısı) (Aynı katıdan farklı miktarların çözüldüğü deney tasarımında geçerlidir.) · Çözünen katının türü (iyonik veya moleküler olması) (Eşit molde farklı katıların karşılaştırıldığı deney tasarımında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Beherler arasında yalnızca bu değişkeni farklılaştırıp diğer koşulları sabit tuttun mu?