Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 208
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 208 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3X ve Y maddelerinin hangi çözücüde çözüneceğini belirleyen etkenleri açıklama
Çözüm Yolu
X suda çözündüğü için polardır, Y hekzanda çözündüğü için apolardır. Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür; moleküller arası çekim kuvvetlerinin benzerliği belirleyicidir.
- Görseldeki suyun (H₂O) polar, hekzanın (C₆H₁₄) ise yalnızca C ve H içeren apolar çözücü olduğunu belirleriz.
- Suda iyi çözünen X'in polar, hekzanda iyi çözünen Y'nin apolar yapıda olduğunu çıkarırız.
- 'Benzer benzeri çözer' ilkesine göre çözünmeyi madde ve çözücünün polarlık uyumu ile etkileşim benzerliğinin belirlediğini açıklarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki etkileşim kuvvetlerinin benzerliği. (Moleküller arası çekim kuvvetlerinin uyumunu vurguladığında geçerlidir.)
- Hekzanı polar çözücü sanmak — sadece karbon ve hidrojenden oluşan hidrokarbonlar apolar yapıdadır.
Kendini kontrol et: Açıklamanda hem molekül polarlığına hem de 'benzer benzeri çözer' ilkesine değindin mi?
4aTabloda etil alkol satırı, X sütunu
Çözüm Yolu
X polardır, etil alkol de polar olduğu için çözünür.
- Soru 3'e bakarız: X maddesi suda daha iyi çözünüyor; demek ki X polardır.
- Etil alkol, OH grubu sayesinde polar bir çözücüdür.
- Polar X ile polar etil alkol arasında güçlü etkileşimler (dipol-dipol, hidrojen bağı) kurulabilir.
- Benzer benzeri çözer ilkesine göre X maddesi etil alkolde çözünür.
- Etil alkolü karbon zinciri yüzünden apolar sanmak — yapısındaki -OH grubu moleküle polarlık kazandırır.
Kendini kontrol et: Hem X'in hem etil alkolün polar olduğunu doğrulayıp 'Çözünür' yazdın mı?
4bTabloda etil alkol satırı, Y sütunu
Çözüm Yolu
Y apolardır; polar etil alkolle yeterli etkileşim kuramaz, bu yüzden çözünmez.
- Soru 3'e bakarız: Y maddesi suda değil, apolar hekzanda daha iyi çözünüyor; demek ki Y apolardır.
- Etil alkol, OH grubu taşıdığı için polar bir çözücüdür ve hidrojen bağı yapabilir.
- Benzer benzeri çözer ilkesine göre apolar Y, polar etil alkolle güçlü etkileşim kuramaz.
- Yeterli çekim oluşmadığı için Y maddesi etil alkolde çözünmez.
- Etil alkol organik sıvı olduğu için tüm apolarları çözer sanmak — polar -OH grubu nedeniyle apolar Y'yi çözmez.
Kendini kontrol et: Y'nin apolar, etil alkolün polar olduğunu karşılaştırıp 'Çözünmez' sonucuna ulaştın mı?
4cTabloda benzen satırı, X sütunu
Çözüm Yolu
Benzen apolar bir çözücüdür; polar X ile etkileşmediği için X çözünmez.
- X'in suda iyi çözündüğünü, yani polar olduğunu biliyoruz.
- Benzen (C₆H₆) yalnız C ve H içeren simetrik, apolar bir çözücüdür.
- Polar X ile apolar benzen arasında yeterli çekim oluşmaz.
- Polarlıkları farklı olduğu için X maddesi benzende çözünmez.
- Benzenin halkalı yapısını polar sanmak — yalnızca C ve H içeren simetrik C₆H₆ molekülü apolardır.
Kendini kontrol et: Polar X ile apolar benzenin birbiri içinde çözünmeyeceğini doğruladın mı?
4dTabloda benzen satırı, Y sütunu
Çözüm Yolu
Hem Y hem benzen apolar olduğundan benzer benzeri çözer ilkesine göre çözünür.
- Y'nin hekzanda iyi çözündüğünü, yani apolar olduğunu biliyoruz.
- Benzen de hekzan gibi apolar bir çözücüdür.
- Apolar Y ile apolar benzen arasında London kuvvetleri etkileşimi kurulur.
- Benzer benzeri çözer ilkesi gereği Y maddesi benzende çözünür.
- Apolar moleküller arasında hiç etkileşim olmaz sanmak — London kuvvetleri sayesinde apolar maddeler birbiri içinde çözünür.
Kendini kontrol et: Hem Y'nin hem benzenin apolar olduğunu kontrol edip 'Çözünür' yazdın mı?
4eTabloda çözünme gerekçesi sütunu (iki satır)
Çözüm Yolu
Etil alkolde X polar olduğu için çözünür; benzende Y apolar olduğu için çözünür. Polarlıkları farklı olan madde ve çözücü karışmaz.
- İlk satırda polar etil alkolün yalnızca polar X ile güçlü etkileşim kurarak onu çözdüğünü yazarız.
- İkinci satırda apolar benzenin yalnızca apolar Y ile London kuvvetleri kurarak onu çözdüğünü belirtiriz.
- Polarlığı uyuşmayan çiftlerin ise benzer benzeri çözer ilkesine uymadığı için çözünmediğini ekleriz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 1. satırda polar etil alkol polar X'i çözer; 2. satırda apolar benzen apolar Y'yi çözer. (Her iki çözücü için benzer benzeri çözer ilkesini ve polarlık uyumunu belirttiğinde geçerlidir.)
- Gerekçede yalnız çözücünün türünü yazıp X ve Y'nin polarlığını belirtmemek — çözünme her iki maddenin etkileşim uyumuna bağlıdır.
Kendini kontrol et: Gerekçe sütununda etil alkol için polar-polar, benzen için apolar-apolar etkileşimini belirttin mi?