Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 218
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 218 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
24Tablo verilerine göre kaynama ve donma noktasına etki eden faktörlerle ilgili iki farklı çıkarım yazma
Çözüm Yolu
Koligatif özellikler çözünenin cinsine değil, çözeltideki tanecik (iyon) sayısına bağlıdır. Kaynama noktası yükselmesi ve donma noktası alçalması tanecik sayısıyla artar.
- 1. deney tablosunda NaCl miktarı 0,1'den 0,4 mole çıkarken kaynama ve donma değişimlerine bakıyoruz.
- Mol 2, 3, 4 katına çıkınca değişim de 2a→4a→6a→8a ve 2b→8b olarak aynı oranda artıyor.
- Çıkarım 1: Çözünen miktarı arttıkça kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer.
- 2. deneyde hepsi 0,1 mol; NaCl ve KNO₃ 2a, MgCl₂ 3a, Al(NO₃)3 4a değişim veriyor.
- Bu maddeler sırasıyla 2, 2, 3, 4 iyona ayrışır; değişim iyon sayısıyla orantılıdır.
- Çıkarım 2: Eşit molde, çözeltideki tanecik (iyon) sayısı arttıkça değişim de artar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 1) Değişim miktarı çözünen mol sayısıyla doğru orantılıdır. 2) Eşit molde eşit sayıda iyon veren farklı tuzlar sıcaklığı aynı miktarda değiştirir. (Her iki deney tablosundaki verilerle tutarlı iki farklı bilimsel önerme yazıldığında geçerlidir.)
- Donma noktasının yükseldiğini yazmak — tabloda -2b'den -8b'ye gidilmesi sıcaklığın sıfırın altına daha çok düştüğünü gösterir.
- Değişimi doğrudan tuzun cinsine bağlamak — 0,1 mol NaCl ve KNO₃ aynı değişimi verdiğinden belirleyici olan toplam iyon sayısıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın önermeler 0,1 mol NaCl ile 0,1 mol KNO₃'ün neden aynı değeri (100+2a ve -2b) verdiğini açıklıyor mu?
25Koligatif özelliklerle ilgili doğru ifadeyi seçme
Çözüm Yolu
Kaynama noktası yükselmesi çözünenin cinsine değil tanecik sayısına bağlıdır. Diğer ifadeler yanlıştır: donma noktası düşer, artış sürekli değildir, artış ve azalma miktarları eşit değildir.
- Koligatif özelliklerin çözünenin kimyasal türüne değil, birim hacimdeki toplam tanecik sayısına bağlı olduğunu hatırla.
- 2. deneyde farklı tuzlar olan 0,1 mol NaCl ve 0,1 mol KNO₃'ün kaynama noktasını eşit (100+2a) artırdığını görerek A seçeneğini doğrula.
- Çözünen arttıkça donma noktası düştüğünden B'yi, doygunluk sınırında artış durduğundan D'yi, C'deki 'cinsine bağlıdır' ifadesini ele.
- Tabloda artış 2a, azalma 2b ile gösterildiğinden değişim miktarları eşit olmak zorunda değildir (E yanlış); doğru cevap A'dır.
- D seçeneğini doğru sanmak — çözelti doygunluğa ulaştıktan sonra eklenen katı çözünmez ve kaynama noktası daha fazla artmaz.
- E seçeneğindeki artış ve azalma miktarlarını eşit sanmak — suyun kaynama ve donma noktası sabitleri (a ve b) birbirinden farklıdır.
Kendini kontrol et: Tabloda 0,1 mol NaCl ve 0,1 mol KNO₃ aynı kaynama noktasını (100+2a) veriyorsa etki türe mi yoksa tanecik sayısına mı bağlıdır?
26Koligatif özelliklerden yararlanarak günlük hayattan bir problem ve çözüm önerisi yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Donma noktası alçalması tuz gibi çözünenin tanecik sayısıyla artar; böylece su 0 °C altında da donmaz.
- Günlük hayatta suyun istemeden donması veya erken kaynaması gibi sıcaklık kaynaklı bir problem belirle (ör. kışın yollarda buzlanma).
- Koligatif özellik ilkesini kullan: Suya uçucu olmayan bir çözünen eklendiğinde donma noktası düşer, kaynama noktası yükselir.
- Probleme uygun çözümü açıkla: Yollara tuz serpilmesi suyun donma noktasını 0 °C'nin altına çekerek buzlanmayı önler.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Problem: Araç soğutma suyunun kışın donması ve yazın kaynaması. Çözüm: Radyatöre antifriz ekleyerek donma noktasını düşürüp kaynama noktasını yükseltmek. (Koligatif özelliğe (donma noktası alçalması veya kaynama noktası yükselmesi) dayanan gerçekçi problem-çözüm çiftleri geçerlidir.) · Problem: Soğuk havalarda uçak gövde ve kanatlarının buzlanması. Çözüm: Yüzeyleri glikol veya alkol içeren sıvılarla yıkayarak donma noktasını düşürmek. (Çözünen ilavesiyle donma noktasının düşürülmesi ilkesine dayandığında geçerlidir.)
- Tuzun buzu ısı vererek erittiğini sanmak — tuz ısı üretmez, suyun donma noktasını düşürerek sıfırın altında sıvı kalmasını sağlar.
- Yalnızca örnek verip problem-çözüm bağını kurmamak — soruda hem karşılaşılan problem hem de çözüm önerisi açıkça yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın çözümde eklenen maddenin kaynama noktasını yükselttiği veya donma noktasını düşürdüğü açıkça anlaşılıyor mu?