Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 224
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 224 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
41Şap, tuz ve şekerin 20 ve 80 derecedeki çözünürlüklerini büyükten küçüğe sıralama
Çözüm Yolu
Grafikte 20 °C'de tuz (~30) şaptan (~10) yüksek; 80 °C'de şap (~100) tuzu geçer, şeker her iki sıcaklıkta en yüksektir.
- Grafikte yatay eksende 20 °C ve 80 °C noktalarından yukarı çıkıp her eğrinin değeri okunur.
- 20 °C: çay şekeri yaklaşık 200, yemek tuzu yaklaşık 35, şap yaklaşık 10 g/100 g su.
- Buna göre 20 °C sıralaması: çay şekeri > yemek tuzu > şap.
- 80 °C: çay şekeri yaklaşık 400, şap yaklaşık 100, yemek tuzu yaklaşık 38 g/100 g su.
- Buna göre 80 °C sıralaması: çay şekeri > şap > yemek tuzu; şap eğrisi tuzu yaklaşık 45 °C'de geçer.
- Küçükten büyüğe sıralamak — soruda altı çizili olarak büyükten küçüğe sıralama istenmektedir.
- Her iki sıcaklıkta da aynı sıralamayı yazmak — 80 °C'de şapın çözünürlüğü yemek tuzunu geçmektedir.
Kendini kontrol et: Grafikte 20 °C'de kırmızı çizgi siyahın üstündeyken 80 °C'de siyah çizgi kırmızının üstüne çıkmış mı?
42-aÇözeltiden ayrılarak dibe çöken katıyı ifade eden kavram
Çözüm Yolu
Çözünmeyen veya çözeltiden ayrılıp dibe çöken katıya çökelti denir.
- a ifadesindeki 'çözünmeyen veya çözeltiden ayrışarak dibe çöken katı madde' anahtar tanımı incelenir.
- Kavram sütununda dibe çöken katıyı karşılayan terim aranır ve II numaralı 'Çökelti' kavramıyla eşleştirilir.
- Çökelti yerine I numaralı çözünmeyi seçmek — çözünme homojen dağılmayı, çökelti ise dibe çöken katıyı anlatır.
Kendini kontrol et: Doygunluğu aşan çözeltide kabın dibinde biriken katıya günlük ve bilimsel dilde çökelti denir mi?
42-bÇözücüsü su olan çözeltiler
Çözüm Yolu
Çözücü olarak su içeren çözeltilere sulu çözelti denir.
- b ifadesinde çözücü türü olarak doğrudan 'su içeren çözeltiler' vurgulanmaktadır.
- Kavram listesindeki V numaralı 'Sulu çözelti' terimi bu tanımı tam karşıladığından yay ayraca V yazılır.
- Her çözeltiyi sulu çözelti sanmak — yalnız çözücüsü su olan çözeltiler V numaralı sulu çözelti olarak adlandırılır.
Kendini kontrol et: İfadedeki 'çözücü olarak su' ipucu V numaralı 'Sulu çözelti' adıyla bire bir örtüşüyor mu?
42-cBelirli sıcaklık ve hacimde çözünebilen maksimum madde miktarı
Çözüm Yolu
Çözünürlük tanımıdır.
- c ifadesindeki 'belirli sıcaklık ve hacimde çözünebilen maksimum madde miktarı' ölçütü belirlenir.
- Maksimum çözünen madde sınırını tanımlayan IV numaralı 'Çözünürlük' kavramı seçilerek yay ayraca IV yazılır.
- Çözünürlük (IV) ile çözünmeyi (I) karıştırmak — çözünme dağılma olayı, çözünürlük ise çözünebilen en fazla madde miktarıdır.
Kendini kontrol et: Tanımda geçen 'maksimum madde miktarı' ifadesi çözünme olayını mı yoksa IV numaralı çözünürlük sınırını mı belirtir?
42-çÇözeltide çözünen maddeyi ifade eden, listede karşılığı olmayan ifade
Çözüm Yolu
Verilen kavramlar arasında çözünen maddeyi karşılayan yoktur, bu nedenle boşluğa Çözünen yazılır.
- Diğer altı ifade I–VI kavramlarıyla eşleştirildiğinde ç ifadesinin ('çözeltide çözünen madde') açıkta kaldığı görülür.
- Çözücü içinde dağılan bileşene 'Çözünen' denir; tablodaki boş kavram kutusuna 'Çözünen' yazılır.
- Boşluğa 'Çözücü' veya 'Çözelti' yazmak — ç ifadesi ortamı değil, çözelti içinde dağılan maddeyi yani çözüneni sorar.
- ç ifadesini I numaralı çözünme ile eşleştirmek — çözünme olayı f ifadesinde tanımlanmıştır, ç ise maddeyi belirtir.
Kendini kontrol et: Diğer altı harf I–VI ile eksiksiz eşleştiğinde yalnızca ç ifadesi açıkta kalıp 'Çözünen' kavramıyla tamamlanıyor mu?
42-dPolar-polar, apolar-apolar çözünür ilkesi
Çözüm Yolu
Benzer polarlıktaki maddeler birbirini çözer.
- d ifadesinde polar maddelerin polar çözücülerde, apolar maddelerin apolar çözücülerde çözündüğü belirtilir.
- Kimyasal yapı benzerliğine dayanan bu kural, III numaralı 'Benzer benzeri çözer.' ilkesiyle eşleştirilir.
- Polarlık kuralını IV numaralı çözünürlük tanımıyla karıştırmak — d ifadesi miktarı değil, hangi maddenin hangisinde çözüneceği ilkesini açıklar.
Kendini kontrol et: Polar-polar ve apolar-apolar uyumu kimyada hangi temel çözünme ilkesiyle özetlenir?
42-eSıcaklık artışıyla bazı katıların çözünürlüğünün artması
Çözüm Yolu
İfade çözünürlüğün sıcaklıkla değişimini anlatır.
- e ifadesinde çözücü sıcaklığı arttıkça bazı katıların çözünürlüğünün arttığı vurgulanır.
- Sıcaklık ile çözünürlük değişimini birlikte belirten VI numaralı 'Çözünürlük-sıcaklık ilişkisi' kavramı seçilir.
- Yalnız 'çözünürlük' kelimesine odaklanıp IV'ü seçmek — ifadede sıcaklık artışının çözünürlüğe etkisi anlatıldığından doğru kavram VI'dır.
Kendini kontrol et: İfadede birbirine bağlı olarak değişen iki değişken çözünürlük ve sıcaklık mıdır?
42-fBir maddenin başka madde içinde gözle görülmeyecek kadar küçük tanecik hâlinde dağılması
Çözüm Yolu
Homojen karışım oluşturacak biçimde dağılma çözünmedir.
- f ifadesinde bir maddenin başka madde içinde görünmeyecek küçüklükte dağılıp homojen karışım oluşturması tanımlanır.
- Bu fiziksel veya kimyasal dağılma olayı I numaralı 'Çözünme' kavramına karşılık gelir; yay ayraca I yazılır.
- Homojen dağılma olayına IV numaralı çözünürlük demek — olayın kendisi çözünme (I), çözünebilen üst sınır ise çözünürlüktür (IV).
Kendini kontrol et: Şekerin suda görünmeyecek kadar küçük taneciklere ayrılıp homojen dağılması olayına çözünme mi denir?
43Tuz, şap ve şekerin çözünürlüklerine ilişkin doğru ifade
Çözüm Yolu
Grafikte yemek tuzu çizgisi neredeyse yataydır; sıcaklık çözünürlüğünü çok az etkiler. Şeker sıcaklıkla değişir, doygun çözelti soğutulunca aşırı çözünen çöker.
- Sayfa 223'teki sıcaklık-çözünürlük grafiğinde yemek tuzu, şap ve çay şekeri eğrilerinin eğimleri incelenir.
- Şeker sıcaklıkla en çok artar (B ve C yanlış); tuz ile şap eğrileri kesiştiğinden kesişimde çözünürlükleri eşittir (D yanlış).
- Doymuş şeker çözeltisi soğutulursa fazla şeker çöker, çözelti doymamış olmaz (E yanlış).
- Yemek tuzu eğrisi neredeyse yatay olduğundan sıcaklığın çözünürlüğe etkisi çok azdır; doğru cevap A'dır.
- D seçeneğini doğru sanmak — grafikte yemek tuzu ve şap eğrilerinin kesiştiği sıcaklıkta iki maddenin çözünürlüğü eşittir.
- Doymuş şeker çözeltisi soğutulunca doymamış olur sanmak — soğutmada çözünürlük azaldığı için fazla şeker dibe çöker.
Kendini kontrol et: Grafikte kırmızı yemek tuzu çizgisinin 0–100 °C aralığında neredeyse yatay kalması A seçeneğini doğruluyor mu?