Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 229
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 229 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
56-Bağımsız değişkenTabloda deneyde bilinçli olarak değiştirilen değişkeni yazma satırı
Çözüm Yolu
Öğrenci beherglasları farklı çözünenlerle hazırlıyor; LiCl ve Al(NO₃)3 farklı sayıda tanecik verdiği için değiştirilen etken çözünen türüdür.
- Metne bakılır: beherglaslara LiCl, Al(NO₃)3 eklenmiş ya da yalnız saf su bırakılmış.
- Bağımsız değişken, deneyi yapanın kendi isteğiyle değiştirdiği etkendir.
- LiCl ve Al(NO₃)3 suda farklı sayıda iyon verir; değiştirilen şey çözünenin türü yani tanecik sayısıdır.
- Bağımsız değişken: suda çözünen maddenin türü (LiCl, Al(NO₃)3, saf su).
- Kaynama veya donma noktasını bağımsız değişken sanmak — bunlar deney sonunda ölçülen sonuçlar, yani bağımlı değişkendir.
- Çözünen mol sayısını bağımsız değişken yazmak — her iki tuz da 0,1 mol alındığı için mol sayısı sabittir.
Kendini kontrol et: Deneyde öğrenci beherglasları hazırlarken kendi eliyle hangi özelliği farklılaştırdı?
56-Bağımlı değişkenTabloda ölçülen, sonuca bağlı değişkeni yazma satırı
Çözüm Yolu
Öğrenci her beherglasta kaynama ve donma sıcaklıklarını not ediyor; bu değerler çözünene bağlı olarak değişir.
- Metne bakılır: öğrenci ısıtınca kaynama noktalarını, soğutunca donma noktalarını not ediyor.
- Bağımlı değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve ölçülen niceliktir.
- Ölçülen değerler çözünen türüne göre değişir.
- Bağımlı değişken: çözeltilerin kaynama ve donma noktaları.
- Yalnızca kaynama noktasını yazmak — deneyde hem ısıtma hem soğutma yapılarak donma noktası da ölçülmüştür.
- Çözünen maddenin türünü bağımlı değişken sanmak — çözünen türü sonucun nedeni, yani bağımsız değişkendir.
Kendini kontrol et: Öğrenci deney sonunda termometreyle hangi büyüklükleri ölçüp not ediyor?
56-Kontrol değişkeniTabloda sabit tutulan değişkenleri yazma satırı
Çözüm Yolu
Her beherglasta 100 mL su, 0,1 mol çözünen, özdeş ısıtıcılar ve aynı ortam kullanıldığı için bunlar sabit tutulmuştur.
- Metinde her beherglas için aynı tutulan koşullar aranır.
- Hepsinde 100 mL saf su ve 0,1 mol çözünen kullanılmış.
- Isıtıcılar özdeş, ortam aynı; bu nedenle dış basınç ve başlangıç sıcaklığı da aynıdır.
- Kontrol değişkenleri: su hacmi, çözünen mol sayısı, özdeş ısıtıcı/soğutucu, ortam ve dış basınç.
- Toplam iyon sayısını sabit sanmak — mol sayıları 0,1 mol olsa da LiCl iki, Al(NO₃)3 dört iyon verir.
- Yalnız su hacmini yazıp ortam ve ısıtıcı koşullarını atlamak — metinde özdeş ısıtıcı ve aynı ortam özellikle belirtilmiştir.
Kendini kontrol et: Adil bir karşılaştırma için tüm beherglaslarda aynı tutulan koşullar nelerdir?
57Deneyi yapan öğrencinin yazmış olabileceği önermeyi (hipotezi) yazma
Çözüm Yolu
Deney, çözünen türüne bağlı olarak saf suya göre kaynama ve donma noktasının nasıl değiştiğini inceliyor. Önerme bağımsız ve bağımlı değişkeni ilişkilendirmelidir.
- Önerme (hipotez) kurulurken deneyin bağımsız ve bağımlı değişkenleri belirlenir.
- Bağımsız değişken çözünen tanecik sayısı, bağımlı değişken ise kaynama ve donma noktalarıdır.
- LiCl suya 2 iyon, Al(NO₃)3 ise 4 iyon verdiğinden birim hacimdeki tanecik derişimi farklılaşır.
- İki değişken neden-sonuç ilişkisiyle bağlanır: Tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Uçucu olmayan katıların sulu çözeltilerinde iyon derişimi arttıkça kaynama noktası artar, donma noktası azalır. (Bağımsız ve bağımlı değişken arasındaki doğru yönlü ilişkiyi sınanabilir yargı cümlesiyle ifade ettiğinde geçerlidir.) · Saf suya uçucu olmayan bir katı eklendiğinde kaynama noktası yükselir, donma noktası alçalır. (Saf su ile çözeltilerin kaynama ve donma noktası farkını doğru ilişkilendiren önermeler geçerlidir.)
- Önermeyi soru cümlesi biçiminde yazmak — önerme soru değil, sınanabilir bir yargı cümlesi olmalıdır.
- Tanecik sayısı arttıkça donma noktasının da yükseleceğini yazmak — çözünen tanecik derişimi arttıkça donma noktası sıfırın altına düşer.
Kendini kontrol et: Yazdığın cümle sınanabilir bir yargı bildiriyor ve hem tanecik sayısını hem sıcaklık değişimini içeriyor mu?
58Koligatif özelliklerle ilgili doğru ifadeyi seçme çoktan seçmeli sorusu
Çözüm Yolu
Koligatif özellikler çözünenin cinsine değil, birim hacimdeki toplam tanecik sayısına bağlıdır. Çözelti kaynama noktası çözücüden yüksek, donma noktası düşüktür; tanecik arttıkça donma noktası düşer.
- Uçucu olmayan katı içeren çözeltilerin kaynama noktası saf çözücüden yüksek, donma noktası ise düşüktür; A ve B yanlıştır.
- Birim hacimdeki tanecik sayısı arttıkça donma noktası daha çok düşer; bu yüzden C seçeneği yanlıştır.
- Çözücü miktarı artarsa derişim azalacağından kaynama noktası yükselmez, aksine düşer; E seçeneği yanlıştır.
- Koligatif özellikler çözünenin türüne değil, birim hacimdeki toplam tanecik derişimine bağlıdır; doğru cevap D seçeneğidir.
- Donma noktasındaki alçalma miktarı ile donma sıcaklığını karıştırmak — tanecik arttıkça alçalma büyür ama sıcaklık değeri küçülür.
- Çözücü kütlesi artınca kaynama noktasının yükseleceğini sanmak — kaynama noktası madde miktarına değil tanecik derişimine bağlıdır.
Kendini kontrol et: Aynı hacim suda 0,1 mol LiCl ve 0,1 mol Al(NO₃)3 çözündüğünde özelliklerin neden farklılaştığını D seçeneği açıklıyor mu?