Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 245 Cevapları

Kart 1-2 asit yağmurlarını, kart 3 sera etkisi ve buzul erimesini, kart 4 hava kirliliğini gösterir.

1. Kanıt Kartı 1 ve 2'deki H₂SO₄ ile HNO₃ oluşum tepkimelerinden asit yağmurlarını, orman ve tarihi yapı tahribatını belirle.
2. Kanıt Kartı 3'teki propan yanmasıyla artan CO₂ gazını sera etkisi, küresel ısınma ve buzulların erimesiyle ilişkilendir.
3. Kanıt Kartı 4'teki C ve S yanma ürünlerini (CO₂, SO₂, CO) kentlerdeki yoğun hava kirliliğiyle eşleştirerek özetle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Asit yağmurlarıyla su ve toprağın asitleşmesi, sera etkisiyle iklim değişikliği, zehirli gazlarla solunum sorunları. (Dört kanıt kartındaki kimyasal tepkimelerle ve ekosistem etkileriyle doğrudan ilişkilendirildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın sorunlar dört kanıt kartındaki tepkimelerin ve örnek olay görsellerinin tamamını kapsıyor mu?

Kaynaklar doğal (yanardağ, yangın) ve yapay (sanayi, ulaşım, ısınma) olabilir.

1. Kanıt kartlarındaki oluşum şartlarından volkanik olaylar gibi doğal ve fosil yakıt kullanımı gibi insan kaynaklı etmenleri ayır.
2. Isınma sistemleri, sanayi tesisleri ve motorlu taşıtları atmosferik kirleticilerin başlıca yapay kaynakları olarak listele.
3. Ekosistem bütünlüğü içinde orman yangınları, çöpler ile bilinçsiz gübre ve tarım ilacı kullanımını kaynaklara ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Doğal kaynaklar (volkanik patlamalar, çöl tozları, yangınlar) ve yapay kaynaklar (termik santraller, taşıt egzozları, evsel ısıtma, atıklar). (Hem doğal hem de insan kaynaklı temel kirletici etmenler örneklendirildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listende hem doğal kaynaklara hem de insan faaliyetlerinden doğan yapay kaynaklara yer verdin mi?

Kanıt kartlarındaki tepkimeler SO₂, NOx ve CO₂ salınımının sonuçlarını gösterir.

1. Hızlı nüfus artışı, sanayileşme ve yoğun fosil yakıt tüketimini kirliliğin temel nedenleri olarak belirle.
2. Atmosfere salınan SOx, NOx, CO₂ ve CFC gazlarının yol açtığı kimyasal değişimleri nedenlerle ilişkilendir.
3. Asit yağmurları, küresel ısınma, ozon tabakasının incelmesi ve biyoçeşitlilik kaybını başlıca sonuçlar olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Nedenler: plansız kentleşme, orman tahribatı, kimyasal atıklar. Sonuçlar: buzulların erimesi, çölleşme, toprak ve su kirliliği. (Neden ve sonuç ilişkisi bilimsel olarak doğru kurulduğunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yanıtında kirliliği başlatan etmenleri 'neden', ekosistemde oluşan bozulmaları 'sonuç' altında açıkça ayırdın mı?

Metindeki önlemler: yenilenebilir enerji, toplu taşıma, yalıtım, bilinçli gübre kullanımı.

1. Özel araçla aşırı yakıt tüketimi, yalıtımsız ısınma ve bilinçsiz tarım ilacı kullanımı gibi kirletici davranışları tespit et.
2. Bu davranışların her birine karşılık toplu taşıma, ısı yalıtımı ve yenilenebilir enerji gibi önleyici çözümler eşleştir.
3. Atık azaltımı, geri dönüşüm ve bilinçli gübreleme gibi sürdürülebilir alışkanlıkları çözüm önerilerine ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Orman tahribatı, filtre takmamak ve araç bakımını aksatmak; ağaçlandırma yapmak, arıtma tesisi kurmak ve bacaları temizletmek. (Kirliliğe yol açan davranışlar ve bunları önleyecek somut tedbirler birlikte yazıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirttiğin her olumsuz davranış için uygulanabilir en az bir önleyici çözüm önerisi yazdın mı?

Kart 1-2'deki SO₃ ve N₂O₅ tepkimeleri asit yağmuruna, kart 3'teki CO₂ küresel ısınmaya, kart 4'teki CO, SO₂ ve CO₂ gazları hava kirliliğine yol açar.

1. Her kanıt kartındaki tepkimenin ürününü ve örnek olay görselini incele.
2. Kart 1'de H₂SO₄, kart 2'de HNO₃ oluşur; bu asitler yağmurla yere indiği için başlık asit yağmurlarıdır.
3. Kart 3'te propanın yanmasıyla CO₂ oluşur; buzul görseliyle birlikte küresel ısınma ve iklim değişikliği başlığına yerleştir.
4. Kart 4'te CO, SO₂ ve CO₂ gazları oluşur; dumanlı şehir görseliyle hava kirliliği başlığına yerleştir.
5. Asit yağmurunun toprak ve suları asitleştirmesini ayrı bir sonuç olarak ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kart 4'teki CO₂'yi küresel ısınma başlığına da eklemek (CO₂'nin sera gazı olduğu gerekçesiyle açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her kartı en az bir başlık altına yerleştirdin mi ve başlığı kartın ürünüyle açıklayabiliyor musun?

Her kartın örnek olay görseline göre etkiler sıralanır.

1. Kart 1 ve 2'deki görsellerden H₂SO₄ ile HNO₃ içeren asit yağmurlarının ormanları kuruttuğunu ve tarihi yapıları aşındırdığını çıkar.
2. Kart 3'teki örnek olaydan ısıtma kaynaklı CO₂ artışının küresel ısınmayla buzulları eritip yaşam alanlarını daralttığını belirle.
3. Kart 4'teki dumanlı kent görselinden zehirli yanma gazlarının atmosferi kirleterek canlı sağlığını tehdit ettiğini özetle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kart 1 bitki örtüsünü yok eder, Kart 2 kültürel mirası aşındırır, Kart 3 kutup ekosistemini bozar, Kart 4 solunumu tehdit eder. (Her kanıt kartının ekosistem ve çevre üzerindeki etkisi doğru özetlendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Özetinde orman tahribatı, tarihi yapı aşınması, buzul erimesi ve hava kirliliği etkilerinin dördü de yer alıyor mu?

Kanıt kartlarındaki SO₃ + H₂O → H₂SO₄ ve N₂O₅ + H₂O → 2HNO₃ tepkimeleri asit yağmurunun nedenini gösterir. Çözüm, bu gazların salınımını azaltmaya yönelik olmalıdır.

Önerme, tahmine dayalı ve 'eğer ... ise ...' biçiminde yazılır. Diğer grupla aynı ölçütlerle karşılaştırılır; her ölçüte göre hangi önerinin daha uygun olduğu belirtilir.

Kanıt Kartı 1'de SOₓ hem volkanik olaylardan hem fosil yakıtlardan gelir. İnsan kaynaklı kısım azaltılabilir; doğal kısım için önlem ve izleme gerekir.