Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 246 Cevapları

Sayfadaki doğal ve yapay kaynaklar listesinden alınır.

1. Sayfa 246'daki metinden yanardağ faaliyetleri, orman yangınları ve çöl tozları gibi doğal hava kirliliği kaynaklarını belirle.
2. Ev ısıtma sistemleri, ulaşım ve sanayi etkinliklerini yapay kirlilik kaynakları olarak listeye ekle.
3. Kirliliğe yol açan SO₂, NOx, CO, alt katman ozonu ve partikül maddeleri temel kirleticiler olarak belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Doğal kaynaklar (volkanlar, yangınlar, çöl tozları, bitki örtüsü bozulması) ve yapay kaynaklar (ısınma, ulaşım, sanayi). (Kitaptaki doğal ve yapay hava kirliliği nedenlerinden doğru örnekler listelendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hava kirliliği dalına hem doğal kaynakları hem de insan kaynaklı yapay etmenleri yazdın mı?

Kükürt ve azot oksitler suyla asit oluşturur, yağmurun pH değeri 5,6 altına düşer.

1. Fosil yakıt tüketimi, sanayileşme, hızlı nüfus artışı ve volkanik olayları asidik gazların çıkış nedenleri olarak belirle.
2. Atmosfere salınan CO₂, kükürt oksitler (SO₂, SO₃) ve azot oksitleri (NOx) asitliği artıran gazlar olarak yaz.
3. Bu asidik oksitlerin havadaki su buharıyla tepkimeye girip H₂CO₃, H₂SO₄ ve HNO₃ oluşturmasını temel neden olarak ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fosil yakıt kullanımı, sanayileşme, hızlı nüfus artışı ve volkanik gazların (SOx, NOx, CO₂) su buharıyla birleşmesi. (Asidik oksit kaynakları ve su buharıyla tepkime süreci doğru belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın gazlar su buharıyla tepkimeye girdiğinde yağmur suyunun pH değerini 5,6'nın altına düşürüyor mu?

Klor radikalleri zincirleme tepkimelerle ozon moleküllerini parçalar.

1. Soğutucu, sprey ve yangın söndürücülerden yayılan CFC ile bromlu bileşiklerin stratosfere ulaşmasını belirle.
2. UV ışınlarının bu bileşikleri parçalayarak klor ve brom radikalleri oluşturmasını zincirleme tepkime nedeni olarak yaz.
3. Atmosferde artan azot oksit (NOx) bileşiklerini ozon derişimini azaltan diğer kimyasal etmen olarak listeye ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kloroflorokarbon (CFC) gazları, metil bromür ve bromotriflorometan gibi halojenli bileşikler ile azot oksit salınımları. (Stratosferdeki ozon moleküllerini parçalayan kimyasal kirleticiler doğru belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listende CFC bileşikleri, klor/brom radikalleri ve azot oksitler gibi ozonu parçalayan türler yer alıyor mu?

Bu gazlar Dünya'dan yayılan ısıyı tutup yansıtır.

1. Fosil yakıt tüketimi, sanayi ve çöp depolama alanları nedeniyle atmosferdeki sera gazı salınımının artmasını belirle.
2. Başlıca sera gazları olan CO₂, CH₄, N₂O, NOx, CFC türleri, alt katman ozonu ve su buharını sırala.
3. Bu gazların Dünya'dan uzaya yayılan kızılötesi ısıyı tutup yeryüzüne geri yansıtmasını sera etkisinin mekanizması olarak ilişkilendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve atmosferde CO₂, CH₄, NOx, N₂O, CFC, su buharı ile alt katman ozonunun birikmesi. (Sera gazlarını ve bu gazların atmosferde birikme nedenlerini doğru içerdiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın gazlar Dünya'dan yansıyan kızılötesi ısıyı atmosferde tutarak ısınmaya yol açan sera gazları mı?

Sıcaklık artışı iklim dengesini bozar.

1. Yoğun fosil yakıt kullanımı ve sanayileşme sonucunda atmosferdeki sera gazı derişiminin hızla yükselmesini belirle.
2. Karbon yutağı olan ormanların yangınlar ve tahribatla azalmasını CO₂ birikimini artıran etmen olarak ekle.
3. Artan sera etkisinin yol açtığı küresel ısınmayı, iklim dengesini bozan doğrudan neden olarak listele.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İnsan kaynaklı karbon emisyonları, sanayileşme, orman yangınları ve sera etkisinin şiddetlenmesiyle oluşan küresel sıcaklık artışı. (Küresel ısınmayı ve atmosferdeki sera gazı dengesini bozan etmenler belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Sıraladığın nedenler sera gazı artışından küresel ısınmaya uzanan süreci doğru yansıtıyor mu?

Kirleticiler toprağa karışarak verimini düşürür.

1. Tarımda aşırı ve bilinçsiz kullanılan yapay gübreler ile tarımsal ilaçları (pestisitleri) doğrudan toprak kirleticisi olarak yaz.
2. Evsel katı atıkların (çöplerin) ve arıtılmamış endüstriyel kimyasal atıkların toprağa karışmasını listeye ekle.
3. Atmosferden yeryüzüne inerek toprağın kimyasal yapısını ve pH dengesini bozan asit yağmurlarını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Aşırı yapay gübreleme, zirai ilaçlar, geri dönüştürülmeyen çöpler, fabrika atıkları ve asidik yağışlar. (Toprağın verimini ve yapısını bozan kimyasal ve katı kirleticiler belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listende tarımsal kimyasallar, evsel/endüstriyel atıklar ve asit yağmurları gibi farklı kirletici kaynaklar var mı?