Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 59
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 59 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1112 g saf demir için gereken hematit, manyetit ve siderit miktarını açıklayan hipotez kurma.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
112/56 = 2 mol Fe atomu gerekir. Fe₂O₃ formülünde 2, Fe₃O₄ formülünde 3, FeCO₃ formülünde 1 Fe vardır. Bu yüzden 1 mol Fe₂O₃, 2/3 mol Fe₃O₄, 2 mol FeCO₃ yeterlidir.
- Demirin mol kütlesi 56 g/mol olduğundan, 112 g saf demirin mol sayısını n = 112/56 = 2 mol Fe olarak buluruz.
- Tablodan 1 mol hematitte (Fe₂O₃) 2 mol, manyetitte (Fe₃O₄) 3 mol, sideritte (FeCO₃) 1 mol Fe bulunduğunu belirleriz.
- 2 mol Fe elde etmek için hematitten 2/2 = 1 mol, manyetitten 2/3 mol, sideritten 2/1 = 2 mol gerektiği hipotezini kurarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 112 g saf demir için 160 g hematit, 464/3 g (yaklaşık 154,7 g) manyetit veya 232 g siderit kullanılmalıdır. (Hipotezde gereken mineral miktarları mol yerine gram cinsinden doğru hesaplanarak ifade edildiğinde geçerlidir.)
- Üç mineralden de eşit mol (örneğin 2 mol) alınacağını varsaymak — formüllerdeki demir atomu alt indisleri (2, 3 ve 1) farklıdır.
- 112 g demiri mineralin toplam mol kütlesine bölmek — 112 g bileşiğin değil, yalnızca elde edilecek saf demirin kütlesidir.
Kendini kontrol et: Her mineralin mol sayısını formüldeki Fe sayısıyla çarpıp 56 g/mol ile genişlettiğinde hepsinden 112 g Fe çıkıyor mu?
2aBirinci basamaktaki hipotezi tablodaki deneysel sonuçlarla test etme.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Tabloda 1 mol Fe₂O₃, 2/3 mol Fe₃O₄ ve 2 mol FeCO₃ her biri 112 g saf demir vermiştir; bu hipotezdeki miktarlarla birebir aynıdır.
- Hipotez: 112 g demir = 112/56 = 2 mol Fe; her mineralden 2 mol Fe atomu verecek kadar alınmalıdır.
- Fe₂O₃'te 2 Fe vardır: 1 mol Fe₂O₃ → 2 mol Fe; Fe₃O₄'te 3 Fe: 2/3 mol → 2 mol Fe; FeCO₃'te 1 Fe: 2 mol → 2 mol Fe.
- Deney tablosundaki kullanılan miktarlara bakılır: 1 mol Fe₂O₃, 2/3 mol Fe₃O₄ ve 2 mol FeCO₃ kullanılmış.
- Saf demir sütununda üçünden de 112 g elde edilmiş; bu, hipotezdeki tahminle aynıdır.
- Tahminlerle deneysel veriler birebir örtüştüğünden birinci basamaktaki hipotez doğrulanır.
- Yalnızca saf demir sütunundaki 112 g değerine bakıp kullanılan mol sütununu kontrol etmemek — her iki sütun birlikte karşılaştırılmalıdır.
Kendini kontrol et: Tablodaki üç mineralin hem kullanılan mol miktarları hem de verdiği 112 g demir kütlesi hipotezinle uyuşuyor mu?
2bHipotezi açıklarken hangi değişkenlerin kontrol edileceğini ve sonuçların nasıl değerlendirileceğini yazma.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Mineral saflığı, sıcaklık ve indirgeme koşulları sabit tutulur; yalnız mineral türü ve mol miktarı değişir. Sonuçlar 112 g beklenen değerle uyuşuyorsa hipotez desteklenir.
- Deney sonucunu etkileyebilecek dış etkenleri belirleriz: indirgeme koşulları (sıcaklık, yöntem), mineral saflığı ve terazi duyarlılığı sabit tutulmalıdır.
- Her mineralin hipotezde öngörülen mol miktarında (1 mol, 2/3 mol, 2 mol) hatasız alınmasını kontrol ederiz.
- İndirgeme işlemi sonunda her örnekten elde edilen saf demir kütlesini hassas teraziyle ölçüp kaydederiz.
- Ölçülen demir kütlelerini beklenen 112 g değeriyle karşılaştırırız; sonuçlar 112 g ise hipotezin doğrulandığına karar veririz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sıcaklık, basınç ve cevher saflığı sabit tutulur; tepkime verimi %100 iken çıkan Fe mol sayısı 2 mol ile kıyaslanır. (Sabit tutulan deney koşullarını ve elde edilen demirin 2 mol (112 g) ile karşılaştırılmasını içerdiğinde geçerlidir.)
- Mineral türünü kontrol edilen değişken yazmak — mineral türü deneyde değiştirilen (bağımsız) değişkendir, sabit tutulan değişken değildir.
- Yalnızca kontrol değişkenlerini yazıp sonuçların nasıl değerlendirileceğini atlamak — soru iki aşamalı yanıt istemektedir.
Kendini kontrol et: Yanıtında hem sabit tutulacak deney koşullarını hem de 112 g hedef kütlesiyle karşılaştırma ölçütünü belirttin mi?
31 mol hematit, manyetit ve sideritteki demir atomu sayılarını Avogadro sayısıyla hesaplama.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Formüldeki Fe sayısı ile Avogadro sayısı çarpılır: Fe₂O₃ için 2, Fe₃O₄ için 3, FeCO₃ için 1.
- Verilen: Avogadro sayısı 6,02·10²³; istenen: 1 mol mineraldeki Fe atomu sayısı.
- Formüllerdeki Fe sayısını belirleriz: Fe₂O₃'te 2, Fe₃O₄'te 3, FeCO₃'te 1 tane.
- 1 mol bileşikte bu sayılar kadar mol Fe vardır: 2 mol, 3 mol, 1 mol.
- Hematit: 2·6,02·10²³ = 12,04·10²³ Fe atomu.
- Manyetit: 3·6,02·10²³ = 18,06·10²³; siderit: 1·6,02·10²³ = 6,02·10²³ Fe atomu.
- Bileşikteki tüm atomların sayısını (örneğin Fe₂O₃ için 5'i) Avogadro sayısıyla çarpmak — yalnızca demir atomu sayısı istenmektedir.
- 1 mol bileşik olduğu için üç mineralde de 6,02·10²³ Fe atomu bulunduğunu sanmak — formüldeki Fe alt indisiyle çarpılmalıdır.
Kendini kontrol et: Bulduğun demir atomu sayılarının oranı 2 : 3 : 1 olarak formüllerdeki Fe alt indisleriyle uyuşuyor mu?