Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 59
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 59 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1112 g saf demir için gereken hematit, manyetit ve siderit miktarını açıklayan hipotez kurma.
Çözüm Yolu
112/56 = 2 mol Fe atomu gerekir. Fe₂O₃ formülünde 2, Fe₃O₄ formülünde 3, FeCO₃ formülünde 1 Fe vardır. Bu yüzden 1 mol Fe₂O₃, 2/3 mol Fe₃O₄, 2 mol FeCO₃ yeterlidir.
- Demirin mol kütlesi 56 g/mol olduğundan, 112 g saf demirin mol sayısını n = 112/56 = 2 mol Fe olarak buluruz.
- Tablodan 1 mol hematitte (Fe₂O₃) 2 mol, manyetitte (Fe₃O₄) 3 mol, sideritte (FeCO₃) 1 mol Fe bulunduğunu belirleriz.
- 2 mol Fe elde etmek için hematitten 2/2 = 1 mol, manyetitten 2/3 mol, sideritten 2/1 = 2 mol gerektiği hipotezini kurarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 112 g saf demir için 160 g hematit, 464/3 g (yaklaşık 154,7 g) manyetit veya 232 g siderit kullanılmalıdır. (Hipotezde gereken mineral miktarları mol yerine gram cinsinden doğru hesaplanarak ifade edildiğinde geçerlidir.)
- Üç mineralden de eşit mol (örneğin 2 mol) alınacağını varsaymak — formüllerdeki demir atomu alt indisleri (2, 3 ve 1) farklıdır.
- 112 g demiri mineralin toplam mol kütlesine bölmek — 112 g bileşiğin değil, yalnızca elde edilecek saf demirin kütlesidir.
Kendini kontrol et: Her mineralin mol sayısını formüldeki Fe sayısıyla çarpıp 56 g/mol ile genişlettiğinde hepsinden 112 g Fe çıkıyor mu?
2aBirinci basamaktaki hipotezi tablodaki deneysel sonuçlarla test etme.
Çözüm Yolu
Tabloda 1 mol Fe₂O₃, 2/3 mol Fe₃O₄ ve 2 mol FeCO₃ her biri 112 g saf demir vermiştir; bu hipotezdeki miktarlarla birebir aynıdır.
- Hipotez: 112 g demir = 112/56 = 2 mol Fe; her mineralden 2 mol Fe atomu verecek kadar alınmalıdır.
- Fe₂O₃'te 2 Fe vardır: 1 mol Fe₂O₃ → 2 mol Fe; Fe₃O₄'te 3 Fe: 2/3 mol → 2 mol Fe; FeCO₃'te 1 Fe: 2 mol → 2 mol Fe.
- Deney tablosundaki kullanılan miktarlara bakılır: 1 mol Fe₂O₃, 2/3 mol Fe₃O₄ ve 2 mol FeCO₃ kullanılmış.
- Saf demir sütununda üçünden de 112 g elde edilmiş; bu, hipotezdeki tahminle aynıdır.
- Tahminlerle deneysel veriler birebir örtüştüğünden birinci basamaktaki hipotez doğrulanır.
- Yalnızca saf demir sütunundaki 112 g değerine bakıp kullanılan mol sütununu kontrol etmemek — her iki sütun birlikte karşılaştırılmalıdır.
Kendini kontrol et: Tablodaki üç mineralin hem kullanılan mol miktarları hem de verdiği 112 g demir kütlesi hipotezinle uyuşuyor mu?
2bHipotezi açıklarken hangi değişkenlerin kontrol edileceğini ve sonuçların nasıl değerlendirileceğini yazma.
Çözüm Yolu
Mineral saflığı, sıcaklık ve indirgeme koşulları sabit tutulur; yalnız mineral türü ve mol miktarı değişir. Sonuçlar 112 g beklenen değerle uyuşuyorsa hipotez desteklenir.
- Deney sonucunu etkileyebilecek dış etkenleri belirleriz: indirgeme koşulları (sıcaklık, yöntem), mineral saflığı ve terazi duyarlılığı sabit tutulmalıdır.
- Her mineralin hipotezde öngörülen mol miktarında (1 mol, 2/3 mol, 2 mol) hatasız alınmasını kontrol ederiz.
- İndirgeme işlemi sonunda her örnekten elde edilen saf demir kütlesini hassas teraziyle ölçüp kaydederiz.
- Ölçülen demir kütlelerini beklenen 112 g değeriyle karşılaştırırız; sonuçlar 112 g ise hipotezin doğrulandığına karar veririz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sıcaklık, basınç ve cevher saflığı sabit tutulur; tepkime verimi %100 iken çıkan Fe mol sayısı 2 mol ile kıyaslanır. (Sabit tutulan deney koşullarını ve elde edilen demirin 2 mol (112 g) ile karşılaştırılmasını içerdiğinde geçerlidir.)
- Mineral türünü kontrol edilen değişken yazmak — mineral türü deneyde değiştirilen (bağımsız) değişkendir, sabit tutulan değişken değildir.
- Yalnızca kontrol değişkenlerini yazıp sonuçların nasıl değerlendirileceğini atlamak — soru iki aşamalı yanıt istemektedir.
Kendini kontrol et: Yanıtında hem sabit tutulacak deney koşullarını hem de 112 g hedef kütlesiyle karşılaştırma ölçütünü belirttin mi?
31 mol hematit, manyetit ve sideritteki demir atomu sayılarını Avogadro sayısıyla hesaplama.
Çözüm Yolu
Formüldeki Fe sayısı ile Avogadro sayısı çarpılır: Fe₂O₃ için 2, Fe₃O₄ için 3, FeCO₃ için 1.
- Verilen: Avogadro sayısı 6,02·10²³; istenen: 1 mol mineraldeki Fe atomu sayısı.
- Formüllerdeki Fe sayısını belirleriz: Fe₂O₃'te 2, Fe₃O₄'te 3, FeCO₃'te 1 tane.
- 1 mol bileşikte bu sayılar kadar mol Fe vardır: 2 mol, 3 mol, 1 mol.
- Hematit: 2·6,02·10²³ = 12,04·10²³ Fe atomu.
- Manyetit: 3·6,02·10²³ = 18,06·10²³; siderit: 1·6,02·10²³ = 6,02·10²³ Fe atomu.
- Bileşikteki tüm atomların sayısını (örneğin Fe₂O₃ için 5'i) Avogadro sayısıyla çarpmak — yalnızca demir atomu sayısı istenmektedir.
- 1 mol bileşik olduğu için üç mineralde de 6,02·10²³ Fe atomu bulunduğunu sanmak — formüldeki Fe alt indisiyle çarpılmalıdır.
Kendini kontrol et: Bulduğun demir atomu sayılarının oranı 2 : 3 : 1 olarak formüllerdeki Fe alt indisleriyle uyuşuyor mu?