Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 62
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 62 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
HazırlıkOyun hamuru ve kürdanla tepkimedeki her molekül türünün modelini yapma.
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
1aHer renkteki atomdan tepkenlerde ve ürünlerde kaç tane olduğunu belirleme.
Çözüm Yolu
CO₂ ve H₂'de 1 C, 2 O, 2 H; CH₄ ve H₂O'da 1 C, 1 O, 4+2=6 H vardır.
- Denkleştirilmemiş tepkime: CO₂ + H₂ → CH₄ + H₂O; modelde her molekülden birer tane var, renkler C, O ve H atomlarını gösterir.
- Tepkenler: CO₂'de 1 C ve 2 O, H₂'de 2 H bulunur; toplam 1 C, 2 O, 2 H.
- Ürünler: CH₄'te 1 C ve 4 H, H₂O'da 2 H ve 1 O bulunur.
- Ürünlerde toplam 1 C, 1 O, 4 + 2 = 6 H vardır.
- Ürünlerde yalnızca CH₄'teki 4 hidrojeni saymak — H₂O'daki 2 hidrojen de eklenerek toplam 6 H bulunmalıdır.
- Molekül sayısı ile atom sayısını karıştırmak — her molekülün alt indisi o atomun sayısını gösterir.
Kendini kontrol et: Modeldeki gri (C), kırmızı (O) ve açık gri (H) küreleri tek tek saydığında bulduğun sayılarla eşleşiyor mu?
1bElde edilen tepken ve ürün değerlerinin birbiriyle tutup tutmadığı.
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
1cVerilerin kütlenin korunumu kanunuyla çelişip çelişmediği ve nedeni.
Çözüm Yolu
Tepkenlerde ve ürünlerde atom sayıları eşit olmadığından kütle korunmuyor görünür. Denklem denkleştirilmelidir: CO₂ + 4H₂ → CH₄ + 2H₂O.
- Kütlenin korunumu kanununa göre kimyasal tepkimelerde giren ve çıkan atomların cinsi ile sayısı eşit olmalıdır.
- Denkleştirilmemiş tepkimede oksijen (2'ye 1) ve hidrojen (2'ye 6) atom sayıları eşit değildir.
- Atom sayılarının farklı olması toplam kütlenin değiştiği anlamına geleceğinden bu veriler kütlenin korunumu kanunuyla çelişir.
- Atom türleri aynı olduğu için kütlenin korunduğunu sanmak — kütlenin korunması için her atom türünün sayısı da korunmalıdır.
Kendini kontrol et: Tepken ve ürünlerin toplam atom kütlelerini karşılaştırdığında eşitliğin bozulduğunu görebiliyor musun?
2aAtom sayılarını eşitlemek için önce hangi atomun eşitlenmesi gerektiği.
Çözüm Yolu
C her iki tarafta birer tanedir ve zaten eşit. H ve O birden çok yerde bulunduğu için sona bırakılır; önce C, sonra H, en son O eşitlenir.
- Tepkimedeki formülleri inceleriz: CO₂ + H₂ → CH₄ + H₂O.
- H ve O atomları birden çok bileşikte veya serbest element (H₂) hâlinde bulunduğundan sona bırakılır.
- En karmaşık formül olan CH₄'teki ve yalnız birer bileşikte yer alan C atomunun denkliği ilk sırada kontrol edilip eşitlenir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Önce O atomu (C zaten denk olduğu ve H₂ serbest element olduğu için). (C atomunun zaten eşit olduğu görülüp eşit olmayan atomlardan başlandığında geçerlidir.)
- Serbest hâldeki H₂ molekülünden başlamak — serbest elementlerin katsayısı diğer atomları bozmamak için en sona bırakılmalıdır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin ilk atom, tepken ve ürünlerde yalnızca birer bileşiğin yapısında mı yer alıyor?
2bH₂O'daki oksijenin altına 2 yazarak H₂O₂ oluşturmanın uygun olup olmadığı.
Çözüm Yolu
İndis (alt sayı) değiştirmek maddeyi değiştirir; H₂O₂ hidrojen peroksittir. Denkleştirme yalnızca formülün önüne katsayı yazarak yapılır.
- Kimyasal formüllerdeki alt indisler, moleküldeki atomların birleşme oranını ve maddenin kimliğini gösterir.
- H₂O formülündeki oksijenin altına 2 yazıldığında su yerine bambaşka bir bileşik olan H₂O₂ (hidrojen peroksit) oluşur.
- Tepkime denkleştirilirken formüllerin alt indisleri asla değiştirilemez; yalnızca formüllerin önüne stokiyometrik katsayı yazılır.
- Formülün alt indisini değiştirerek atom sayısını eşitlemek — alt indis değişirse tepkimedeki maddenin kimyasal türü değişir.
Kendini kontrol et: Yaptığın değişiklik su molekülünün kimyasal formülünü koruyup yalnızca molekül sayısını mı artırıyor?
3Top-çubuk modelleriyle tepkimeyi denkleştirme ve farklı yolları belirleme.
Çözüm Yolu
Ürünlerde H₂O'nun önüne 2 yazınca O eşitlenir (2). H sayısı ürünlerde 4+4=8 olur; bunun için H₂'nin önüne 4 yazılır. Atom sayıları eşit.
- Denkleştirilmemiş tepkime: CO₂ + H₂ → CH₄ + H₂O; C atomları her iki tarafta 1, eşit.
- Solda 2 O var; sağda O eşitlemek için H₂O'nun önüne 2 yazılır.
- Sağda H sayısı 4 + 2·2 = 8 olur; solda 8 H için H₂'nin önüne 4 yazılır.
- Denklem CO₂ + 4H₂ → CH₄ + 2H₂O biçiminde denkleşir (1 C, 2 O ve 8 H eşittir).
- 2H₂O'daki hidrojenleri sayarken yalnızca CH₄'teki 4 hidrojeni almak — 2H₂O'dan da 4 H geldiği için toplam 8 H olur.
- H₂'nin önüne 8 yazmak — her H₂ molekülünde 2 atom bulunduğundan 8 H için katsayı 4 olmalıdır.
Kendini kontrol et: Denkleşmiş tepkimede giren ve çıkan C (1), O (2) ve H (8) atom sayıları birbirine eşit mi?