Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 171
Matematik 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 171 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-8787 sayısının 5 ile bölümünden kalanı basamak çözümleme ve kat ilişkisiyle bulma
Çözüm Yolu
Basamak çözümleme: 87 = 80 + 7, 80 beşe tam bölünür, 7'nin kalanı 2. Kat ilişkisi: 87 = 5·17 + 2.
- İstenen: 87'nin 5 ile bölümünden kalan, iki yöntemle.
- Basamak çözümleme: 87 = 80 + 7; 80 beşe tam bölünür, 7'nin kalanı 2.
- Kat ilişkisi: 87 = 5·17 + 2, kalan 2.
- Kalanı 7 yazmak — kalan bölenden, yani 5'ten küçük olmalıdır; 7'yi de 5'e bölmek gerekir.
- 87 = 5·18 − 3 yazıp kalanı 3 sanmak — kat ilişkisinde bölenin sayıyı aşmayan en büyük katı kullanılır.
Kendini kontrol et: 5·17 + 2 işlemini yapınca 87 buluyor musun ve 2 < 5 mi?
1-143143 sayısının 5 ile bölümünden kalanı iki yöntemle bulma
Çözüm Yolu
143 = 140 + 3; 140 beşe tam bölünür, kalan 3. Kat ilişkisi: 143 = 5·28 + 3.
- İstenen: 143'ün 5 ile bölümünden kalan, iki yöntemle.
- Basamak çözümleme: 143 = 140 + 3; 140 beşe tam bölünür, kalan 3.
- Kat ilişkisi: 143 = 5·28 + 3, kalan yine 3.
- 143 = 100 + 43 yazıp 43'ün kalanını hesaplamakta zorlanmak — birler basamağını ayırmak (140 + 3) işi kolaylaştırır.
- 5·29 = 145 alıp kalanı bulamamak — bölenin katı sayıyı geçmemelidir; 5·28 = 140 kullanılır.
Kendini kontrol et: 5·28 + 3 = 143 eşitliği doğru mu ve kalan 5'ten küçük mü?
1-25492549 sayısının 5 ile bölümünden kalanı iki yöntemle bulma
Çözüm Yolu
2549 = 2540 + 9; 2540 beşe bölünür, 9'un kalanı 4. Kat ilişkisi: 2549 = 5·509 + 4.
- İstenen: 2549'un 5 ile bölümünden kalan, iki yöntemle.
- Basamak çözümleme: 2549 = 2540 + 9; 2540 beşe tam bölünür.
- 9 = 5·1 + 4, yani kalan 4.
- Kat ilişkisi: 2549 = 5·509 + 4, kalan yine 4.
- Kalanı 9 yazmak — birler basamağı 5'ten büyükse onun da 5'e bölümünden kalanı alınmalıdır.
- 5·509 çarpımını yanlış yapmak — 5·500 = 2500 ve 5·9 = 45, toplam 2545 olarak ayrı ayrı hesaplanmalı.
Kendini kontrol et: 5·509 = 2545 ve 2545 + 4 = 2549 oluyor mu?
1-değerlendirmeTablodaki sonuçlara göre iki yöntemi kullanışlılık açısından değerlendirme
Çözüm Yolu
Birler basamağına bakmak yeterli olduğundan basamak çözümleme hızlıdır. Kat ilişkisi için bölümü bulmak gerekir, büyük sayılarda daha uzundur.
- Tablodaki üç sayının iki yöntemle bulunan kalanlarını karşılaştır; ikisinin de aynı sonucu verdiğini gör.
- Basamak çözümlemede yalnız birler basamağına bakmanın yettiğini fark et; çünkü onluk kısım her zaman 5'e tam bölünür.
- Kat ilişkisinde bölümü (17, 28, 509) bulmak gerektiğini, sayı büyüdükçe işlemin uzadığını belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Küçük sayılarda iki yöntem de benzer kolaylıktadır, büyük sayılarda basamak çözümleme öne çıkar. (Değerlendirme sayıların büyüklüğüne göre ayrıntılandırılırsa geçerlidir.)
- Yöntemlerden birinin yanlış sonuç verdiğini söylemek — iki yöntem de aynı kalanı verir; fark yalnız hız ve kolaylıktadır.
- Gerekçe yazmadan yalnız yöntem adını vermek — neden kullanışlı olduğu birler basamağı ilişkisiyle açıklanmalıdır.
Kendini kontrol et: 2549 örneğinde hangi yöntemde daha az işlem yaptın?
2-3232 sayısının 4 ile bölümünden kalanı uygun yöntemle bulma
Çözüm Yolu
Kat ilişkisi: 32 = 4·8 + 0, kalan 0. Basamak çözümlemeyle 32 = 30 + 2 yerine kat ilişkisi daha kolaydır.
- İstenen: 32'nin 4 ile bölümünden kalan.
- Sayı küçük olduğu için kat ilişkisi kullanışlıdır: 32 = 4·8 + 0.
- Kalan 0'dır; 32 dörde tam bölünür.
- 32 = 30 + 2 yazıp kalanı 2 sanmak — 30 dörde tam bölünmez; 4 için son iki basamak birlikte incelenmelidir.
Kendini kontrol et: 4·8 işlemi tam olarak 32 ediyor mu?
2-121121 sayısının 4 ile bölümünden kalanı uygun yöntemle bulma
Çözüm Yolu
121 = 100 + 21; 100 dörde bölünür, 21'in kalanı 1. Kat ilişkisi: 121 = 4·30 + 1.
- İstenen: 121'in 4 ile bölümünden kalan.
- Basamak çözümleme: 121 = 100 + 21; 100 dörde tam bölünür.
- 21 = 4·5 + 1 olduğundan kalan 1.
- Kontrol (kat ilişkisi): 121 = 4·30 + 1, kalan 1.
- 121 = 120 + 1 yazıp 120'nin dörde bölündüğünü kontrol etmeden geçmek — ayrılan kısmın 4'e tam bölündüğü mutlaka doğrulanmalıdır.
- Yalnız birler basamağına bakıp kalanı her zaman doğru bulacağını sanmak — 4 ile bölmede son iki basamak belirleyicidir.
Kendini kontrol et: 4·30 + 1 = 121 eşitliği sağlanıyor mu?
2-14531453 sayısının 4 ile bölümünden kalanı uygun yöntemle bulma
Çözüm Yolu
1453 = 1400 + 53; 1400 dörde bölünür, 53 = 4·13 + 1. Kat ilişkisi: 1453 = 4·363 + 1.
- İstenen: 1453'ün 4 ile bölümünden kalan.
- Basamak çözümleme kullanışlıdır: 1453 = 1400 + 53; 1400 dörde tam bölünür.
- 53 = 4·13 + 1 olduğundan kalan 1.
- Kontrol (kat ilişkisi): 1453 = 4·363 + 1, kalan 1.
- Yalnız birler basamağındaki 3'e bakıp kalanı 3 bulmak — 4 ile bölmede son iki basamaktan oluşan sayı (53) kullanılır.
- Büyük sayıda kat ilişkisiyle uğraşıp çarpma hatası yapmak — burada basamak çözümleme daha güvenli ve kısadır.
Kendini kontrol et: 52 dörde tam bölünüyor mu ve 53 − 52 = 1 mi?
5aBölünebilme kurallarını doğrulamada basamak çözümlemenin faydalarını açıklama
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
5bKullanılan yöntemlerle bir sayının farklı sayılara bölümünden kalanların bulunup bulunamayacağını örnekleme
Çözüm Yolu
Örnek: 175 = 170 + 5 ve 175 = 12·14 + 7. 12 ile kalan 7; 3 ile kalan 1, 4 ile kalan 3 bulunur. Kat ilişkisi her bölen için kullanılabilir.
- Bir sayı seç; örneğin 175.
- Kat ilişkisini farklı bölenlerle yaz: 175 = 3·58 + 1, 175 = 4·43 + 3, 175 = 12·14 + 7.
- Kalanların sırasıyla 1, 3 ve 7 olduğunu belirt; her kalan bölenden küçüktür.
- Kat ilişkisinin her bölen için kullanılabildiği sonucuna var: Evet, bulunabilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Başka bir sayı ve başka bölenlerle verilen örnek (ör. 100 = 7·14 + 2). (Eşitlik doğru ve kalan bölenden küçükse geçerlidir.)
- Kalanı bölenden büyük ya da eşit yazmak — her bölmede kalan bölenden küçük olmalıdır.
- Yalnız 2, 5, 10 gibi kuralı olan bölenlerle örnek vermek — kat ilişkisinin kuralı olmayan bölenlerde de çalıştığı gösterilmeli.
Kendini kontrol et: Yazdığın her eşitlikte bölen·bölüm + kalan işlemi seçtiğin sayıyı veriyor mu?