Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 171
Matematik 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 171 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-8787 sayısının 5 ile bölümünden kalanı basamak çözümleme ve kat ilişkisiyle bulma
Çözüm Yolu
Basamak çözümleme: 87 = 80 + 7, 80 beşe tam bölünür, 7'nin kalanı 2. Kat ilişkisi: 87 = 5·17 + 2.
- İstenen: 87'nin 5 ile bölümünden kalan, iki yöntemle.
- Basamak çözümleme: 87 = 80 + 7; 80 beşe tam bölünür, 7'nin kalanı 2.
- Kat ilişkisi: 87 = 5·17 + 2, kalan 2.
- Kalanı 7 yazmak — kalan bölenden, yani 5'ten küçük olmalıdır; 7'yi de 5'e bölmek gerekir.
- 87 = 5·18 − 3 yazıp kalanı 3 sanmak — kat ilişkisinde bölenin sayıyı aşmayan en büyük katı kullanılır.
Kendini kontrol et: 5·17 + 2 işlemini yapınca 87 buluyor musun ve 2 < 5 mi?
1-143143 sayısının 5 ile bölümünden kalanı iki yöntemle bulma
Çözüm Yolu
143 = 140 + 3; 140 beşe tam bölünür, kalan 3. Kat ilişkisi: 143 = 5·28 + 3.
- İstenen: 143'ün 5 ile bölümünden kalan, iki yöntemle.
- Basamak çözümleme: 143 = 140 + 3; 140 beşe tam bölünür, kalan 3.
- Kat ilişkisi: 143 = 5·28 + 3, kalan yine 3.
- 143 = 100 + 43 yazıp 43'ün kalanını hesaplamakta zorlanmak — birler basamağını ayırmak (140 + 3) işi kolaylaştırır.
- 5·29 = 145 alıp kalanı bulamamak — bölenin katı sayıyı geçmemelidir; 5·28 = 140 kullanılır.
Kendini kontrol et: 5·28 + 3 = 143 eşitliği doğru mu ve kalan 5'ten küçük mü?
1-25492549 sayısının 5 ile bölümünden kalanı iki yöntemle bulma
Çözüm Yolu
2549 = 2540 + 9; 2540 beşe bölünür, 9'un kalanı 4. Kat ilişkisi: 2549 = 5·509 + 4.
- İstenen: 2549'un 5 ile bölümünden kalan, iki yöntemle.
- Basamak çözümleme: 2549 = 2540 + 9; 2540 beşe tam bölünür.
- 9 = 5·1 + 4, yani kalan 4.
- Kat ilişkisi: 2549 = 5·509 + 4, kalan yine 4.
- Kalanı 9 yazmak — birler basamağı 5'ten büyükse onun da 5'e bölümünden kalanı alınmalıdır.
- 5·509 çarpımını yanlış yapmak — 5·500 = 2500 ve 5·9 = 45, toplam 2545 olarak ayrı ayrı hesaplanmalı.
Kendini kontrol et: 5·509 = 2545 ve 2545 + 4 = 2549 oluyor mu?
1-değerlendirmeTablodaki sonuçlara göre iki yöntemi kullanışlılık açısından değerlendirme
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
5 ile bölmede basamak çözümleme daha kullanışlıdır; kalan birler basamağına bağlıdır.Çözüm Yolu
Birler basamağına bakmak yeterli olduğundan basamak çözümleme hızlıdır. Kat ilişkisi için bölümü bulmak gerekir, büyük sayılarda daha uzundur.
- Tablodaki üç sayının iki yöntemle bulunan kalanlarını karşılaştır; ikisinin de aynı sonucu verdiğini gör.
- Basamak çözümlemede yalnız birler basamağına bakmanın yettiğini fark et; çünkü onluk kısım her zaman 5'e tam bölünür.
- Kat ilişkisinde bölümü (17, 28, 509) bulmak gerektiğini, sayı büyüdükçe işlemin uzadığını belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Küçük sayılarda iki yöntem de benzer kolaylıktadır, büyük sayılarda basamak çözümleme öne çıkar. (Değerlendirme sayıların büyüklüğüne göre ayrıntılandırılırsa geçerlidir.)
- Yöntemlerden birinin yanlış sonuç verdiğini söylemek — iki yöntem de aynı kalanı verir; fark yalnız hız ve kolaylıktadır.
- Gerekçe yazmadan yalnız yöntem adını vermek — neden kullanışlı olduğu birler basamağı ilişkisiyle açıklanmalıdır.
Kendini kontrol et: 2549 örneğinde hangi yöntemde daha az işlem yaptın?
2-3232 sayısının 4 ile bölümünden kalanı uygun yöntemle bulma
Çözüm Yolu
Kat ilişkisi: 32 = 4·8 + 0, kalan 0. Basamak çözümlemeyle 32 = 30 + 2 yerine kat ilişkisi daha kolaydır.
- İstenen: 32'nin 4 ile bölümünden kalan.
- Sayı küçük olduğu için kat ilişkisi kullanışlıdır: 32 = 4·8 + 0.
- Kalan 0'dır; 32 dörde tam bölünür.
- 32 = 30 + 2 yazıp kalanı 2 sanmak — 30 dörde tam bölünmez; 4 için son iki basamak birlikte incelenmelidir.
Kendini kontrol et: 4·8 işlemi tam olarak 32 ediyor mu?
2-121121 sayısının 4 ile bölümünden kalanı uygun yöntemle bulma
Çözüm Yolu
121 = 100 + 21; 100 dörde bölünür, 21'in kalanı 1. Kat ilişkisi: 121 = 4·30 + 1.
- İstenen: 121'in 4 ile bölümünden kalan.
- Basamak çözümleme: 121 = 100 + 21; 100 dörde tam bölünür.
- 21 = 4·5 + 1 olduğundan kalan 1.
- Kontrol (kat ilişkisi): 121 = 4·30 + 1, kalan 1.
- 121 = 120 + 1 yazıp 120'nin dörde bölündüğünü kontrol etmeden geçmek — ayrılan kısmın 4'e tam bölündüğü mutlaka doğrulanmalıdır.
- Yalnız birler basamağına bakıp kalanı her zaman doğru bulacağını sanmak — 4 ile bölmede son iki basamak belirleyicidir.
Kendini kontrol et: 4·30 + 1 = 121 eşitliği sağlanıyor mu?
2-14531453 sayısının 4 ile bölümünden kalanı uygun yöntemle bulma
Çözüm Yolu
1453 = 1400 + 53; 1400 dörde bölünür, 53 = 4·13 + 1. Kat ilişkisi: 1453 = 4·363 + 1.
- İstenen: 1453'ün 4 ile bölümünden kalan.
- Basamak çözümleme kullanışlıdır: 1453 = 1400 + 53; 1400 dörde tam bölünür.
- 53 = 4·13 + 1 olduğundan kalan 1.
- Kontrol (kat ilişkisi): 1453 = 4·363 + 1, kalan 1.
- Yalnız birler basamağındaki 3'e bakıp kalanı 3 bulmak — 4 ile bölmede son iki basamaktan oluşan sayı (53) kullanılır.
- Büyük sayıda kat ilişkisiyle uğraşıp çarpma hatası yapmak — burada basamak çözümleme daha güvenli ve kısadır.
Kendini kontrol et: 52 dörde tam bölünüyor mu ve 53 − 52 = 1 mi?
5aBölünebilme kurallarını doğrulamada basamak çözümlemenin faydalarını açıklama
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Basamak çözümleme, bölünebilme kurallarının neden doğru olduğunu gösterir ve kuralı her sayı için kanıtlar; yalnızca örnek denemekten daha güvenilirdir.Çözüm Yolu
Sayı 10'un kuvvetleriyle çözümlenince 2, 5 ve 10 için yalnız birler basamağı, 3 ve 9 için rakamlar toplamı kalanı belirler.
- Sayıyı basamak değerlerine ayır; örneğin 1453 = 1400 + 53.
- Ayrılan büyük kısmın (10, 100, 1000'in katları) 2, 4, 5 gibi bölenlere tam bölündüğünü göster.
- Kalanın yalnız geri kalan küçük kısma, yani son rakama ya da son iki basamağa bağlı olduğunu belirt.
- Böylece bölünebilme kuralının nedeninin görüldüğünü ve işlemin kısaldığını açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Basamak çözümleme büyük sayılarda kalanı hızlı bulmayı ve kuralın doğruluğunu örnekle kontrol etmeyi sağlar. (Fayda, hız ve doğrulama yönünden açıklanırsa geçerlidir.)
- Kuralı ezbere tekrar edip nedenini açıklamamak — soru basamak çözümlemenin kurala nasıl gerekçe olduğunu soruyor.
- Örnek vermeden genel cümle kurmak — bir sayı üzerinde ayrıştırma göstermek açıklamayı güçlendirir.
Kendini kontrol et: Verdiğin örnekte ayırdığın büyük kısım gerçekten bölene tam bölünüyor mu?
5bKullanılan yöntemlerle bir sayının farklı sayılara bölümünden kalanların bulunup bulunamayacağını örnekleme
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Evet, bulunabilir.Çözüm Yolu
Örnek: 175 = 170 + 5 ve 175 = 12·14 + 7. 12 ile kalan 7; 3 ile kalan 1, 4 ile kalan 3 bulunur. Kat ilişkisi her bölen için kullanılabilir.
- Bir sayı seç; örneğin 175.
- Kat ilişkisini farklı bölenlerle yaz: 175 = 3·58 + 1, 175 = 4·43 + 3, 175 = 12·14 + 7.
- Kalanların sırasıyla 1, 3 ve 7 olduğunu belirt; her kalan bölenden küçüktür.
- Kat ilişkisinin her bölen için kullanılabildiği sonucuna var: Evet, bulunabilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Başka bir sayı ve başka bölenlerle verilen örnek (ör. 100 = 7·14 + 2). (Eşitlik doğru ve kalan bölenden küçükse geçerlidir.)
- Kalanı bölenden büyük ya da eşit yazmak — her bölmede kalan bölenden küçük olmalıdır.
- Yalnız 2, 5, 10 gibi kuralı olan bölenlerle örnek vermek — kat ilişkisinin kuralı olmayan bölenlerde de çalıştığı gösterilmeli.
Kendini kontrol et: Yazdığın her eşitlikte bölen·bölüm + kalan işlemi seçtiğin sayıyı veriyor mu?