Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 150
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 150 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
QRKarekod ile devşirme sistemiyle ilgili belgeseli izleme yönergesi
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
1Devşirme sisteminin esas ve kurallarına dair beş madde yazma
Çözüm Yolu
Madde sayfa 149'daki 5-10. basamaklarda anlatılan işleyişten derlenmiştir.
- Sayfa 148–149'daki çizgi romanın 4–10. kutularını sırayla oku; her kutu sistemin bir aşamasını anlatır.
- Çocukların kimlerden ve hangi oranda seçildiğini bul: Hristiyan ailelerden, her kırk haneden bir oğlan.
- Seçimde hazır bulunan görevlileri ve kayıt işlemini not et: sancak beyi, kadı, tımarlı sipahi; eşkâl defteri.
- Müslüman yapılan çocukların ayrıldığını yaz: seçkinler sarayda Enderun'a, diğerleri "Türk'e vermek" usulüyle köylere.
- Son aşamayı ekle: Acemi Ocağı eğitiminden sonra bedergâh töreniyle Yeniçeri Ocağına veya devlet görevine geçiş.
- Her kuralı ayrı ve kısa bir cümle yaparak beş maddede topla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Seçilen çocuklara kızıl aba ve kırmızı külah giydirilip gruplar hâlinde merkeze gönderilirdi. (Beş maddeden biri olarak gönderim aşamasını anlatırken geçerli) · Yahudi ailelerin çocukları devşirmeye alınmazdı. (Sistemin kapsamına ilişkin bir kural olarak geçerli) · Devşirme, yeniçeri ağasının başvurusu ve padişahın izniyle ihtiyaca göre birkaç yılda bir yapılırdı. (Devşirmenin zamanlamasına ilişkin bir madde olarak geçerli)
- Devşirmenin bütün gayrimüslimlere uygulandığını yazmak — kitap Yahudi ailelerin çocuklarının alınmadığını belirtir.
- Enderun ile Acemi Ocağını karıştırmak — Enderun saray hizmeti ve yönetim, Acemi Ocağı askerî eğitim içindir.
- Ankara Savaşı gibi olayları kural diye yazmak — soru sistemin işleyiş esaslarını istiyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın her madde çocuğun nasıl seçildiği, kaydedildiği, eğitildiği veya nereye atandığı sorularından birine cevap veriyor mu?
2-aYeniçeri Ocağı'nın kurulması hangi padişah döneminde
Çözüm Yolu
Yeniçeri Ocağı pençik yöntemiyle I. Murad döneminde düzenli hale getirildi; kaynaklar Orhan dönemini de anar.
- Akış şemasının ilk kutusunda Yeniçeri Ocağının kurulduğu padişah döneminin sorulduğunu belirle.
- Sayfa 148'deki 2. kutuyu oku: Çandarlı Halil Paşa ocağı I. Murad Hüdavendigâr'ın izniyle kurdu (1363).
- Boşluğa "I. Murad" yaz.
- Orhan Bey yazmak — onun döneminde yaya birlikleri kuruldu; kitap Yeniçeri Ocağının kuruluşunu I. Murad dönemine bağlar.
- Çandarlı Halil Paşa'yı yazmak — o ocağı kuran devlet adamıdır; soru padişahı soruyor.
Kendini kontrol et: Sayfa 148'de ocağın kurulmasına izin veren padişahın adı senin yazdığınla aynı mı?
2-bDevşirme sisteminin uygulanmaya başlaması hangi padişah döneminde
Çözüm Yolu
Ankara Savaşı sonrası devşirmeye geçilmiş, sistem Çelebi Mehmed döneminde uygulanmaya başlanmış, II. Murad döneminde kanunlaşmıştır.
- Şemanın ikinci kutusunda devşirmenin uygulanmaya başlandığı dönemin sorulduğunu belirle.
- Sayfa 148'deki 3. kutuyu oku: Ankara Savaşı (1402) sonrasında devşirme sistemine geçildiği anlatılıyor.
- Metindeki "Çelebi Mehmed Dönemi'nde uygulanmaya başlanan" ifadesine dayanarak boşluğa Çelebi Mehmed (I. Mehmed) yaz.
- II. Murad yazmak — sistem onun döneminde kanunlaştırıldı; uygulamaya ise Çelebi Mehmed döneminde başlandı.
Kendini kontrol et: Şemadaki sıra Yeniçeri Ocağı (I. Murad), devşirme, Enderun (II. Murad) diye tarih sırasına uyuyor mu?
2-cEnderun'un açılması hangi padişah döneminde
Çözüm Yolu
Sayfa 149'da Enderun'un II. Murad Dönemi'nde açıldığı belirtilir.
- Şemanın son kutusunda Enderun'un açıldığı padişah döneminin sorulduğunu belirle.
- Sayfa 149'da 7. kutunun altındaki metinde "II. Murad Dönemi'nde açılan enderun" ifadesini bul.
- Boşluğa "II. Murad" yaz.
- Enderun'u sonraki padişahlarla ilişkilendirmek — kitap açılışını açıkça II. Murad dönemine bağlar.
Kendini kontrol et: Enderun'un açıldığı padişah, devşirmeyi kanunlaştıran padişahla aynı kişi mi? Sayfa 148–149'dan kontrol et.
Kaynak FMinyatürdeki figürlerin hangi devlet görevlileri olabileceğine dair tahmin
Çözüm Yolu
Görselde çocuklar kayıt için toplanmış, yetkililer onları denetliyor gibidir; devşirmede bu görevliler bulunurdu.
- Minyatürde oturan kişiyi, ayakta duranları ve kırmızı giysili çocuk grubunu ayrı ayrı gözlemle.
- Görsel açıklamasından sahnenin Balkanlarda bir devşirme alımı olduğunu belirle.
- Sayfa 149'daki 5. kutuyu hatırla: seçimde sancak beyi, kadı, papaz ve tımarlı sipahi hazır bulunurdu.
- Kırmızı giysili çocukları devşirilen çocuklarla, onları denetleyip kaydeden figürleri devlet görevlileriyle eşleştir.
- Her tahminini kıyafet, konum ve yapılan iş gibi görsel ipuçlarıyla gerekçelendirerek yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oturan kişi devşirmeyi yöneten ocak ağası (devşirme ağası) olabilir. (Sayfa 148'deki ocak ağalarının devşirme bölgelerine gönderildiği bilgisiyle gerekçelendirilirse geçerli) · Ayaktaki figürlerden bazıları çocukları kaydeden kâtipler olabilir. (Çocukların eşkâl defterlerine kaydedildiği bilgisiyle gerekçelendirilirse geçerli)
- Bütün figürleri asker saymak — devşirmede sancak beyi ve kadı gibi yönetim ve yargı görevlileri de bulunurdu.
- Tahmini gerekçesiz bırakmak — kıyafet, konum ve eylem gibi görsel bir ipucuna dayandırmalısın.
Kendini kontrol et: Tahmin ettiğin her görevli için görselde kıyafet, konum veya eylem olarak bir ipucu gösterebiliyor musun?