Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 174 Cevapları

Medreseler vakıflarla desteklenen, müderrislerin ders verdiği eğitim kurumlarıdır. Bilmece öğrenciye özgüdür; örnek verilmiştir.

1. Medresenin hangi yapılarda yer aldığını düşün; külliyelerde camiyle birlikte bulunduğunu ve müderrislerin ders verdiğini hatırla.
2. Bu ipuçlarından medresenin din ve fen bilimlerinin okutulduğu yüksek öğrenim kurumu olduğu tahminini yaz.
3. Kavramın adını söylemeden, onu tanıtan iki ipucu seç: içinde müderris ve talebe bulunması, ilim öğrenilmesi.
4. İpuçlarını kısa bir soru cümlesine dönüştür ve arkadaşına sorarak tanımının doğruluğunu kontrol et.

Kendini kontrol et: Bilmecemi duyan arkadaşım, adını söylemediğim hâlde "medrese" cevabını bulabiliyor mu?

İlim, araştırma ve öğrenmeyle kazanılan bilgidir; paylaşıldıkça çoğalır. Bilmece örnek niteliğindedir.

1. "İlim" kelimesinin "âlim", "ilmiye" gibi kelimelerle ortak köke sahip olduğunu fark et.
2. Buradan ilmin öğrenme ve araştırmayla elde edilen sistemli bilgi anlamına geldiği tahminini yaz.
3. Bilginin özelliklerinden bilmece ipucu seç; ör. paylaşıldıkça azalmaz, aksine artar.
4. İpucunu soru biçiminde yaz ve arkadaşına sorarak tanımını doğrula.

Kendini kontrol et: Tanımım "âlim" ve "irfan" tanımlarından farklı mı; ilim bilginin kendisini mi anlatıyor?

Vakıf; cami, medrese, çeşme, aşevi gibi hizmetlerin gelirle sürdürülmesini sağlar. Bilmece örnektir.

1. Ünitede vakıfların cami, medrese, imaret, çeşme gibi hayır eserlerini kurup sürdürdüğünü hatırla.
2. Buradan vakfın bir malın kalıcı olarak, karşılıksız toplum yararına ayrılması olduğu tahminini yaz.
3. Bilmece için iki ipucu seç: sahibi malını bağışlar, hizmeti yıllarca sürer.
4. İpuçlarını soru cümlesine dönüştür ve arkadaşına sorarak tanımını kontrol et.

Kendini kontrol et: Tanımımda "kalıcı", "karşılıksız" ve "toplum yararı" fikirleri yer alıyor mu?

Âlim, bir veya birkaç ilim dalında derin bilgi sahibi kişidir (çoğulu ulema). Bilmece örnektir.

1. "Âlim" kelimesinin "ilim" ile aynı kökten geldiğini fark et.
2. Buradan âlimin ilim sahibi, bilgisiyle topluma yol gösteren kişi olduğu tahminini yaz.
3. Bilmece için âlimi anlatan ipuçları seç; ör. kitaplarla uğraşması, bilgisinin başkalarına ışık tutması.
4. Bilmeceyi "kimdir?" diye biten bir soru olarak yaz ve arkadaşına sor.

Kendini kontrol et: Tanımım bir kurumu değil, bir kişiyi mi anlatıyor?

İrfan, sadece bilgi değil o bilginin özümsenip ahlak ve davranışa dönüşmesidir. Bilmece örnektir.

1. Konu başlığındaki "ilim ve irfan" ifadesinde irfanın ilimden ayrı bir kavram olarak verildiğine dikkat et.
2. İrfanın bilgiyi kavrayıp davranışa yansıtan derin anlayış ve olgunluk olduğu tahminini yaz.
3. Bilmece için ilim ile irfan arasındaki ilişkiyi kullan; ör. bilgi kök, davranış meyve.
4. Bilmeceyi arkadaşına sorarak tanımının anlaşılır olup olmadığını kontrol et.

Kendini kontrol et: Tanımım ilim tanımımdan farklı olarak bilginin yaşantıya yansımasını içeriyor mu?

Müderris, medresede ders okutan kişidir. Bilmece örnektir.

1. "Müderris" ve "medrese" kelimelerinin aynı kökten, ders anlamıyla ilgili olduğunu fark et.
2. Buradan müderrisin medresede ders veren hoca olduğu tahminini yaz.
3. Bilmece için ipucu seç: medresede ders anlatır, talebeler çevresindedir.
4. Bilmeceyi "kimdir?" sorusuyla bitir ve arkadaşına sorarak doğrula.

Kendini kontrol et: Tanımımda müderrisin medresedeki görevi, yani ders vermesi açıkça yer alıyor mu?

Bedesten, kıymetli kumaş ve eşyanın satıldığı, güvenliği yüksek ticaret yapısıdır. Bilmece örnektir.

1. Ünitedeki krokide bedestenin hanlar ve çarşılarla aynı ticaret bölgesinde yer aldığına dikkat et.
2. Buradan bedestenin çarşının merkezinde değerli malların saklanıp satıldığı kapalı, güvenli yapı olduğu tahminini yaz.
3. Bilmece için ipucu seç: çarşının ortasındadır, değerli mallar kilit altındadır.
4. Bilmeceyi arkadaşına sorarak tanımını kontrol et.

Kendini kontrol et: Tanımım bedesteni çarşı ve handan ayıran "değerli mal" ve "güvenli kapalı yapı" özelliklerini içeriyor mu?

Külliye, çevresinde mahalle oluşturan yapılar bütünüdür. Bilmece örnektir.

1. Krokide Muradiye, Hüdavendigâr gibi külliyelerin birden çok yapıdan oluştuğuna dikkat et.
2. Buradan külliyenin cami, medrese, imaret, darüşşifa gibi yapıların bir arada bulunduğu yapı topluluğu olduğu tahminini yaz.
3. Bilmece için külliyedeki yapıları ipucu olarak sırala, ama kavramın adını söyleme.
4. Bilmeceyi arkadaşına sorarak tanımını doğrula.

Kendini kontrol et: Tanımımda külliyenin tek bir bina değil, birden çok yapının bütünü olduğu anlaşılıyor mu?