Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 198
Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 198 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2-aGibbons'ın iddiaları ile Kaynak A ve B tezlerinden katıldığın görüşleri gerekçeyle yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Kaynak A ve B'nin, Gibbons'ın rüya menkıbesine dayalı iddiasını eleştiren görüşlerine katılırım; çünkü menkıbe tek başına güvenilir bir tarihsel kanıt değildir.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Wittek, 1337 tarihli Bursa kitabesini Osmanlıların gazi kimliğine kanıt gösterir. Köprülü ise Gibbons'ın dönemin dinî şartlarını bilmeden rüya rivayetine dayandığını söyler. Belgeye dayalı görüş daha güçlüdür.
- Metinden Gibbons'ın iddialarını çıkar: ilk kaynaklar geç yazıldığı için güvenilmez; Osman Bey başta Müslüman değildi; kanıtı rüya menkıbesi.
- Kaynak A'yı oku: Köprülü, Gibbons'ın dönemin dinî şartlarını bilmeden rüya rivayetine dayandığını ve iddiasının esassız olduğunu söylüyor.
- Kaynak B'yi oku: Wittek, 1337 tarihli Bursa kitabesini Osmanlıların gazi kimliğine kanıt olarak gösteriyor.
- Katıldığın görüşü seç ve gerekçelendir: menkıbe tek başına kanıt sayılmaz, çağdaş kitabe daha güçlü bir belgedir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gibbons'ın kaynakların geç yazıldığına dikkat çekmesine kısmen katılırım; çünkü geç kaynaklar eleştirel okunmalıdır. (Kaynak eleştirisinin gerekliliği gerekçelendirilir ve bu kaynakların tamamen reddedilmesi savunulmazsa geçerlidir.)
- Görüş bildirip gerekçe yazmamak — soru görüşlerin gerekçeleriyle açıklanmasını istiyor.
- Kaynakları karıştırmak — rüya rivayeti eleştirisi Köprülü'ye (A), Bursa kitabesi kanıtı Wittek'e (B) aittir.
Kendini kontrol et: Katıldığım her görüş için metindeki ya da kaynaktaki dayanağı (kitabe, menkıbe eleştirisi) gösterebiliyor muyum?
2-bKatılmadığın görüşleri gerekçeyle yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Gibbons'ın Osman Bey'in Müslüman olmadığı iddiasına ve kaynakların tümünün güvenilmez olduğu görüşüne katılmam.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Geç yazılmış kaynaklar eleştirilmeli ama tamamen reddedilmemelidir; kitabe gibi çağdaş belgeler Osmanlıların gazi geleneğine bağlılığını gösterir. Tek bir menkıbeye dayanan iddia yeterli kanıt sayılmaz.
- Gibbons'ın iki temel iddiasını ayır: Osman Bey başta Müslüman değildi ve ilk Osmanlı kaynakları güvenilir değildir.
- Birinci iddianın tek dayanağının bir rüya menkıbesi olduğunu belirt; Köprülü'nün (Kaynak A) bu dayanağı esassız bulduğunu hatırla.
- Wittek'in (Kaynak B) gösterdiği 1337 Bursa kitabesinin Osmanlıların gazi geleneğine bağlılığını kanıtladığını gerekçe olarak yaz.
- Geç yazılmış kaynakların eleştirilmesi gerektiğini ama tamamen reddedilemeyeceğini ekleyerek katılmadığın görüşü tamamla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gibbons'ın Malazgirt sonrası gelen Türklerin halis Müslüman, Moğol önünden kaçanların ise İslam'dan uzak olduğu ayrımına katılmam. (Köprülü'nün bu ayrımı dönemin dinî şartlarını bilmeden yapılmış bulduğu gerekçe olarak gösterilirse geçerlidir.)
- Köprülü ya da Wittek'in görüşlerini katılmadığın görüş olarak yazmak — soru genellikle Gibbons'ın zayıf dayanaklı iddialarını hedefler.
- "Katılmıyorum" deyip neden belirtmemek — gerekçe olarak belge ya da kaynak eleştirisi gösterilmelidir.
Kendini kontrol et: Katılmadığım her görüşün neden zayıf olduğunu kaynaklardaki bir kanıtla açıklayabiliyor muyum?