Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 202
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 202 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5Kaynaklarda ordu, hukuk ve toprak sistemlerinin birbiriyle ilişkisini gösteren kanıtlar ve gerekçesi
Çözüm Yolu
Kaynak A'da devşirme, hukuki kurallarla (kanun) yürütülür ve Yeniçeri Ocağı'nı besler. Kaynak B'de tımar, toprak gelirinin asker beslemek için kullanılmasıdır. Böylece ordu, hukuk ve toprak sistemleri birbirine bağlıdır.
- Sayfa 201'deki Kaynak A'yı oku; devşirmenin yaş, sağlık ve bölge kurallarının bir kanunla belirlendiğini işaretle.
- Kaynak A'da devşirmenin Yeniçeri Ocağı'nın ihtiyacına göre yapıldığını bul; bu, hukuk ile ordu arasındaki bağı gösterir.
- Sayfa 202'deki Kaynak B'de tımarın asıl amacının seferler için asker beslemek olduğunu belirten cümleyi bul.
- Bu cümleyi toprak sistemi ile ordu arasındaki bağın kanıtı olarak yaz.
- Her kanıtın yanına hangi iki sistemi birbirine bağladığını gerekçe olarak ekle.
- Yalnız kaynakları özetlemek — soru, kanıtın hangi sistemleri ilişkilendirdiğini gerekçesiyle açıklamanı istiyor.
- Kaynaklarda olmayan bilgiyi kanıt diye yazmak — cevabı Kaynak A ve Kaynak B'deki ifadelere dayandır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her kanıt kaynakta geçiyor mu ve ordu, hukuk, toprak sistemlerinden en az ikisini birbirine bağlıyor mu?
6Merkezî yapının güçlenmesinde etkili sistemleri seçme (tımar, devşirme, veraset)
Çözüm Yolu
Tımar ve devşirme merkezî otoriteyi güçlendirdi; veraset (hanedan içi miras düzeni) bu soruda merkezî yapıyı güçlendiren sistem olarak metinde geçmez.
- Sayfa 201'deki metinde merkezî yapının oluşturulmasında hangi sistemlerin kullanıldığını ara.
- Metinde merkezî yönetimde devşirmenin, taşrada tımarın uygulandığını ve güçlü merkeziyetçi yapı kurulduğunu bul.
- Veraset sisteminin metinde merkezî yapıyı güçlendiren bir sistem olarak geçmediğini kontrol et.
- I ve II'yi içeren seçeneği işaretle: C.
- Verasetin de etkili olduğunu düşünüp E'yi seçmek — metin merkezî yapıyı güçlendiren sistemler olarak yalnız devşirme ve tımarı sayar.
- Yalnız birini seçmek — metin iki sistemin birlikte merkeziyetçi yapıyı oluşturduğunu söyler.
Kendini kontrol et: Seçtiğin her sistem metinde merkezî yapıyı güçlendiren unsur olarak açıkça geçiyor mu?
7-aOrdu sistemiyle ilgili üç özellik
Çözüm Yolu
Metne göre ordunun merkezde maaşlı kapıkulu ocakları, eyaletlerde tımarlı sipahiler ve cebelüleri vardı; yeniçeriler ile sipahiler birbirini dengelerdi.
- Sayfa 201'deki metinde 'Osmanlı ordusu' ile başlayan paragrafı bul.
- Ordunun hangi kısımlardan oluştuğunu not et: merkezde kapıkulu, eyaletlerde tımarlı sipahiler ve cebelüler.
- Kapıkulu ordusunun daimî, maaşlı ve doğrudan padişaha bağlı olduğunu belirten cümleyi işaretle.
- Tımarlı sipahilerin toprak gelirleri karşılığında asker yetiştirdiğini bul.
- Bu bilgilerden üç ayrı özellik cümlesi yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tımarlı sipahiler ile yeniçeriler birbirini dengeleyen iki güçtür. (Üç özellikten biri olarak yazılabilir; metinde açıkça geçer.) · Yeniçeriler savaşta en ön safta, barışta başkent ve kale güvenliğinde görev yapar. (Ordunun görevine dair özellik olarak kabul edilir.)
- Kapıkulu ile tımarlı sipahiyi karıştırmak — maaşlı olan kapıkulu, toprak geliriyle geçinen tımarlı sipahidir.
- Üç özelliği tek cümlede toplamak — her özelliği ayrı ve açık yaz.
Kendini kontrol et: Yazdığın üç özellik birbirinden farklı mı ve her biri sayfa 201'deki ordu paragrafında geçiyor mu?
7-bHukuk sistemiyle ilgili üç özellik
Çözüm Yolu
Metin merkezî sistemin şer'î ve örfî hukuk kurallarıyla uyum içinde işletildiğini belirtir. Kaynak A devşirme kanununun kurallarını örnek verir.
- Sayfa 201'deki metinde şer'î ve örfî hukuk kurallarından söz eden cümleyi bul.
- Hukukun iki kaynağı olduğunu yaz: dine dayanan şer'î hukuk ve padişah kanunlarına dayanan örfî hukuk.
- Kaynak A'daki Devşirme Kanunu'nu incele; devşirme kurallarının kanunla belirlendiğini not et.
- Bu bilgilerden üç ayrı hukuk özelliği cümlesi yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Devşirme ve tımar sistemleri şer'î ve örfî hukuk kurallarıyla uyum içinde işletilir. (Metindeki ilk paragrafa dayanan özellik olarak kabul edilir.)
- Şer'î ve örfî hukuku aynı şey sanmak — şer'î dine, örfî padişahın çıkardığı kanunlara dayanır.
- Devşirme kurallarını ordu özelliği olarak yazmak — burada kuralların kanunla düzenlenmesi hukuk özelliğidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her özellik hukuk sistemiyle mi ilgili, yoksa ordu ya da toprak sistemine mi kaydı?
7-cToprak sistemiyle ilgili üç özellik
Çözüm Yolu
Tımar, devlet görevlilerine hizmet karşılığı vergi toplama yetkisi verir; hem askerî gücü hem tarımsal üretimi sürdürür, toplumsal düzeni korur.
- Sayfa 201'deki metinde tımar sisteminin nasıl ortaya çıktığını anlatan cümleyi bul: ikta ile fethedilen bölge uygulamalarının sentezi.
- Kaynak B'de tımarın tanımını oku: hizmet karşılığı bir bölgenin vergi toplama yetkisinin verilmesi.
- Tımarın asker besleme amacını ve tarımsal üretimin sürekliliğini sağlama işlevini not et.
- Bu bilgilerden üç ayrı toprak sistemi özelliği yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tımar, katip, kadı gibi sivil görevlilere de maaş yerine gelir kaynağı olarak verilir. (Kaynak B'ye dayanan özellik olarak kabul edilir.)
- Tımarı toprağın mülkiyetinin sipahiye verilmesi sanmak — verilen, toprağın vergi toplama yetkisidir.
- Tımarı yalnız askerî bir sistem saymak — Kaynak B ekonomik, sosyal ve zirai politikaları da şekillendirdiğini söyler.
Kendini kontrol et: Yazdığın özellikler sayfa 201'deki metin ya da Kaynak B'de geçiyor mu ve üçü birbirinden farklı mı?