Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 43
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 43 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
T cetveli - Güçlü yönlerAtabeylik uygulamasının güçlü yönlerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Atabeylik sistemi meliklerin yetişmesini ve eyaletlerin deneyimli kişilerce yönetilmesini sağlıyordu (s. 42 metni).
- T cetvelinin Güçlü Yönleri için sayfa 42'deki atabeylik paragrafı okunur.
- Metne göre sistemin amacı genç meliklerin yönetim tecrübesi kazanıp ülkeyi yönetmeye hazırlanmasıdır.
- Atabeyler meliklere rehberlik eder; eyaletler deneyimli kişilerin desteğiyle yönetilir.
- Güçlü yönlere atabeylerin özerklik kazanmasını yazmak — bu durum merkezî otoriteyi zayıflattığı için zayıf yöndür.
Kendini kontrol et: Yazdığın her güçlü yön, sistemin amacı olan meliklerin yetiştirilmesiyle ilgili mi?
T cetveli - Zayıf yönlerAtabeylik uygulamasının zayıf yönlerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Büyük Selçuklu'da bazı atabeyler eyaletlerde özerklik ilan etti; bu durum devletin yıkılışında etkili oldu.
- T cetvelinin Zayıf Yönleri için sayfa 42'deki atabeylik paragrafı incelenir.
- Metne göre bazı atabeyler nüfuzlarını kullanarak eyaletlerde özerklik ilan etmiştir.
- Bu durum merkezî otoriteyi zayıflatmış, Büyük Selçuklu'nun dağılıp yıkılmasında etkili olmuştur.
- Türkiye Selçuklu'da da atabeylerin bağımsızlaştığını yazmak — orada yetkileri sınırlandırılarak güç kazanmaları engellenmiştir.
Kendini kontrol et: Yazdığın zayıf yön, atabeylerin gücünün merkezî otoriteye etkisini gösteriyor mu?
Tablo - Büyük Selçuklu, BenzerliklerBüyük Selçuklu için iki devletin yönetim benzerliklerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Türkiye Selçuklu, Büyük Selçuklu'nun siyasi gelenek ve teşkilat yapısını büyük ölçüde sürdürdü.
- Büyük Selçuklu satırının Benzerlikler alanı için sayfa 42 ve 43'teki metinler karşılaştırılır.
- Sayfa 43'e göre Türkiye Selçuklu, Büyük Selçuklu'nun siyasi gelenek ve teşkilatını büyük ölçüde sürdürmüştür.
- Her iki devlette de başta sultan vardır; divan, şer'î-örfî hukuk, kadılar, ikta ve atabeylik görülür.
- Yalnız bir devlete ait özelliği benzerlik olarak yazmak — benzerlik, iki devlette de görülen ortak kurum olmalıdır.
Kendini kontrol et: Benzerlik olarak yazdığın her kurum hem Büyük Selçuklu hem Türkiye Selçuklu'da var mı?
Tablo - Büyük Selçuklu, FarklılıklarBüyük Selçuklu'ya özgü yönetim farklılıklarını yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Türkiye Selçuklu'da ek unvanlar, vekâlet ve pervane görevleri çıkarken atabeylerin yetkileri sınırlandırıldı.
- Büyük Selçuklu satırının Farklılıklar alanı için sayfa 42'deki taşra ve atabeylik bilgileri okunur.
- Büyük Selçuklu'da atabeylerin yetkileri sınırlandırılmamış, bazıları özerklik ilan edebilmiştir.
- Taşra; melik, şıhne, amîd, âmil, kadı ve subaşı gibi görevlilerle eyaletler hâlinde yönetilmiştir.
- Pervane ve naib-i saltanat görevlerini Büyük Selçuklu'ya yazmak — bunlar Türkiye Selçuklu'ya özgü görevlerdir.
Kendini kontrol et: Yazdığın farklılıklar Türkiye Selçuklu satırındakilerle karşılaştırıldığında gerçekten ayrışıyor mu?
Tablo - Türkiye Selçuklu, BenzerliklerTürkiye Selçuklu için iki devletin yönetim benzerliklerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Metin, Büyük Selçuklu siyasi gelenek ve teşkilatının Türkiye Selçuklu'da büyük ölçüde devam ettiğini söyler.
- Türkiye Selçuklu satırının Benzerlikler alanı için sayfa 43'teki metin okunur.
- Metne göre Büyük Selçuklu'nun siyasi gelenekleri ve teşkilat yapısı büyük ölçüde devam ettirilmiştir.
- Bu nedenle sultanlık, divan, ikta, kadılık ve atabeylik gibi kurumlar ortaktır.
- Benzerlikleri iki satırda birbirinden farklı yazmak — tabloda benzerlik alanı iki devlet için ortaktır.
Kendini kontrol et: Sayfa 43'teki "büyük ölçüde devam ettirilmekle birlikte" ifadesiyle yazdıkların uyumlu mu?
Tablo - Türkiye Selçuklu, FarklılıklarTürkiye Selçuklu'ya özgü yönetim farklılıklarını yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Moğol istilaları ve ihtiyaçlar doğrultusunda yönetimde bazı değişiklikler yapıldı.
- Türkiye Selçuklu satırının Farklılıklar alanı için sayfa 43 metni ve sayfa 42'nin son cümleleri incelenir.
- Sultanü'l-berr ve'l-bahr ile keykubad, keyhüsrev, keykavus unvanları kullanılmaya başlanmıştır.
- Sultan yokken naib-i saltanat vekâlet etmiş; ikta kayıtlarıyla pervane ilgilenmiştir.
- Atabeylerin idari ve askerî yetkileri sınırlandırılmıştır.
- Sultan ve sultanü'l-a'zam unvanlarını yeni sanmak — bunlar Büyük Selçuklu'dan gelir, yalnız yanlarına yeni unvanlar eklenmiştir.
- Değişikliklerin nedenini atlamak — metin bunların Moğol istilaları ve ihtiyaçlar yüzünden yapıldığını belirtir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her farklılık sayfa 43'te Türkiye Selçuklu için yeni bir unvan veya görev olarak geçiyor mu?
QRKarekod üzerinden Büyük Selçuklu taşra teşkilatı etkinliğini yapma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz: