Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 46
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 46 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-KarahanlıTabloda Karahanlı Devleti'nin ordu teşkilatı özelliklerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Karahanlılarda diğer Türk-İslam devletlerinden farklı olarak ordu neredeyse tamamen Türklerden oluşuyordu; saray muhafızları turgak ve yatgaktı.
- İstenen: Karahanlı ordusunun özelliklerini tabloya yazmak; önceki sayfadaki ordu-millet metnine bakarız.
- Metne göre Türk-İslam orduları Mete Han'ın onlu sistemine göre yönetildi ve seferde hükümdar komuta etti.
- Karahanlılar, ordusunda farklı etnik grup bulunmayan, büyük ölçüde Türklerden oluşan ordusuyla ayrılır.
- Karahanlılarda saray muhafızlarına turgak ve yatgak denirdi.
- Karahanlı ordusunda farklı etnik gruplar olduğunu yazmak — metin bu durumu Karahanlılar dışındaki devletler için söyler.
- Turgak ve yatgakı Gazneli muhafızlarına vermek — Gazneli ve Büyük Selçuklu'da muhafızlara saray gulamları denirdi.
Kendini kontrol et: Yazdığın özellikler sayfa 45'te Karahanlılar için özel olarak belirtilen bilgilerle uyuşuyor mu?
1-GazneliTabloda Gazneli Devleti'nin ordu teşkilatı özelliklerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Gazneli ordusu saray gulamlarından yetiştirilen Türklere dayanıyordu; gulamlar yeteneklerine göre sivil ve askerî görev aldı, filler savaşta önemli rol oynadı.
- İstenen: Tablodaki Gazneli Devleti satırına ordu teşkilatının özelliklerini yazmak; bilgiyi önceki sayfadaki metin ve Kaynak İ'den alırız.
- Metinde Gazneli ordusunun asıl gücünün sarayda yetiştirilen gulamlardan oluşan hassa ordusu olduğu belirtilir.
- Karahanlılar dışındaki Türk-İslam ordularında farklı etnik gruplardan askerlerin de görev yaptığı bilgisi Gaznelileri de kapsar.
- Kaynak İ, Gaznelilerin savaşta filleri yoğun kullandığını gösterir; saray muhafızlarına saray gulamları denirdi.
- Gazneli ordusunun yalnız fillerden güç aldığını yazmak — Kaynak İ'ye göre ordunun çoğunluğu atlı süvarilerdi.
Kendini kontrol et: Cevabında gulamlardan oluşan hassa ordusu ve Kaynak İ'deki fil kullanımı yer alıyor mu?
1-Büyük SelçukluTabloda Büyük Selçuklu Devleti'nin ordu teşkilatı özelliklerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İkta sistemiyle devlet sürekli hazır bir ordu elde etti; asıl vurucu güç süvari birlikleriydi, Türkmenler uçlarda akıncı olarak kullanıldı.
- İstenen: Büyük Selçuklu ordusunun özelliklerini tabloya yazmak; önceki sayfadaki metin ve ikta açıklamasına bakarız.
- Metne göre ordunun en kalabalık bölümü ikta sahiplerinin beslediği birliklerdi; ikta sayesinde savaşa hazır asker bulunuyordu.
- Türkmenler sınır ve uç bölgelerde akıncı olarak görev yaptı; orduda yaya askerler ve asıl vurucu güç olan süvariler vardı.
- Saray muhafızlığını saray gulamları yapıyordu.
- Ordunun çoğunluğunu Türkmenler sanmak — kuruluştan sonra en kalabalık bölüm ikta birlikleri olmuş, Türkmenler uçlara kaymıştır.
- Yaya askerleri asıl vurucu güç saymak — metne göre ordunun çoğunluğu ve vurucu gücü süvarilerdi.
Kendini kontrol et: Cevabında ikta birliklerinin ordunun en kalabalık bölümü olduğunu belirttin mi?
1-Türkiye SelçukluTabloda Türkiye Selçuklu Devleti'nin ordu teşkilatı özelliklerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kaynak J'ye göre ordu komutanlığı ve donanma kademeleri ayrı unvanlarla düzenlenmişti; Türkmen kuvvetlerinin başında beyler bulunurdu.
- İstenen: Türkiye Selçuklu ordusunun özelliklerini yazmak; sayfadaki metin ve Kaynak J'ye bakarız.
- Metne göre Türkiye Selçukluları Büyük Selçuklu ordu yapısını örnek aldı, zamanla ihtiyaçlara göre değiştirdi.
- Kaynak J'ye göre başkomutan Beylerbeyi/Emirü'l-Ümerâ, komutanlar Subaşı, Türkmen kuvvetlerinin başında beyler bulunurdu.
- Donanma komutanına Reisü'l-Bahr veya Melikü's-Sevahil denirdi.
- Subaşıyı başkomutan sanmak — Kaynak J'ye göre başkomutan Beylerbeyi, Subaşı ise ordu komutanıdır.
Kendini kontrol et: Kaynak J'deki unvanları doğru görevle eşleştirdin mi?
2Dört devletin ordu teşkilatındaki değişim ve sürekliliğin nedenlerini yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Türk askerî geleneği sürdü; ancak yerleşik hayat, İslam ve komşu devlet gelenekleriyle etkileşim ve yeni ihtiyaçlar ordu yapısında değişiklik yarattı.
- Dört devletin ordularında ortak kalan öğeleri bul: ordu-millet anlayışı, onlu sistem, hükümdarın seferde komuta etmesi.
- Bunların sürmesini köklü Türk askerî geleneğinin korunmasıyla açıkla.
- Değişen öğeleri listele: gulam ve hassa ordusu, ikta birlikleri, fil kullanımı, donanma, farklı etnik gruplardan askerler.
- Değişimi yerleşik düzene geçiş, İslam devlet geleneğinin etkisi ve yeni bölgelerin savunma ihtiyaçlarıyla gerekçelendir.
- Cevabı süreklilik nedenleri ve değişim nedenleri olarak iki bölümde yaz.
- Yalnız değişen öğeleri sıralamak — soru, değişim ve sürekliliğin nedenlerini istiyor.
- Sürekliliği atlamak — onlu sistem ve ordu-millet anlayışı tüm devletlerde korunmuştur.
Kendini kontrol et: Her değişim ve süreklilik örneğinin yanına bir neden yazdın mı?
QRKarekod üzerinden değişim ve sürekliliği gösteren maskeleme etkinliği
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz: