Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 121 Cevapları

Şiir bölümlere ayrılmış, bentlerdeki dize sayısı eşit değil; geleneksel kıtadan çok serbest bir düzen var.

1. Ölçüt: Nazım birimi; 'mehmed sıradağları' şiirinin bölümlerine bakılır.
2. Birinci bölüm dokuz dizeden oluşur; ikinci bölümün dize sayısı farklıdır.
3. Bölümler eşit dize sayısına sahip olmadığından dörtlük gibi kalıp bir birim yoktur.
4. Bu nedenle nazım birimi, farklı uzunlukta bentlerden oluşan serbest bir düzendir.

Kendini kontrol et: Her bentteki dize sayısını saydığında hepsi aynı sayıyı mı veriyor?

Kaldırımlar şiiri dörtlüklerle kurulmuştur.

1. Ölçüt: Nazım birimi; Kaldırımlar şiirinin bölümlerine bakılır.
2. Şiirin her bölümü dört dizeden oluşur ve bu düzen bütün şiir boyunca sürer.
3. Bu nedenle Kaldırımlar'ın nazım birimi dörtlüktür.

Kendini kontrol et: Şiirin herhangi iki bölümündeki dizeleri saydığında ikisinde de dört dize buluyor musun?

Dizelerin uzunluğu birbirinden farklı, kalıplaşmış hece sayısı yok; serbest nazım özelliği taşır.

1. Ölçüt: Ölçü; dizelerin hece sayıları karşılaştırılır.
2. 1. dize 'boş bir taş varsa bu ülkede üstünde ben varım' 15 hecedir.
3. 2. dize 'bir fabrika gibi soluklu yerinde duramayan' 16 hecedir; diğer dizeler de farklı uzunluktadır.
4. Hece sayıları eşit olmadığından belirli bir hece kalıbı yoktur.

Kendini kontrol et: Rastgele seçtiğin üç dizenin hece sayıları birbirine eşit çıkıyor mu?

"Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi" ve "Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında" dizeleri 14 hecelidir; durak 7+7 biçimindedir.

Şiirde emperyalizme karşı duruş, savaşlardan dönmezlik ve yurt sevgisi öne çıkıyor.

1. Ölçüt: Tema; 'mehmed sıradağları' şiirinin dizelerine bakılır.
2. 'emperyalizme karşı her süngü benim adım', 'savaşlardan dönmezliğimi' gibi dizeler direnişi ve bağımsızlığı anlatır.
3. 'ne kadar mehmed varsa kuşkusuz benim adım' dizesi Anadolu insanını ortak bir kimlikte toplar.
4. Bu dizeler birlikte vatan sevgisi, bağımsızlık ve millî direniş temasını oluşturur.

Kendini kontrol et: Bulduğun tema şiirin birden çok dizesinde işleniyor mu?

Şiirde söyleyici kimsesiz ve huzursuzdur; kent sokağı bireyin ruh halini yansıtır. Sıra Sizde sayfasındaki tedirginlik ifadesi de bunu destekler.

1. Ölçüt: Tema; Kaldırımlar şiirindeki duygular incelenir.
2. 'kimsesiz bir sokak', 'içimde damla damla bir korku' gibi ifadeler yalnızlık ve tedirginliği gösterir.
3. Şair yalnızca kaldırımları yoldaş sayar; karanlık sokak onun iç dünyasını yansıtır.
4. Bu nedenle tema, kent sokağında yalnız kalan bireyin korkusu ve bunalımıdır.

Kendini kontrol et: Bulduğun duygu şiirin başından sonuna kadar sürüyor mu?

Metinde 'varım, ben adım' gibi tekrarlar, noktalama ve büyük harf kullanılmaması modern bir üslup oluşturuyor.

1. Ölçüt: Dil ve üslup; şiirin sözcükleri ve yazılışı incelenir.
2. Sözcükler günlük konuşma diline yakındır; 'benim adım', 'ben varım', 'mehmed sıradağlarıyım' gibi kalıplar yinelenir.
3. Özel adlar bile küçük harfle yazılmış, dize sonlarında noktalama kullanılmamıştır.
4. Bu özellikler sade, yinelemelerle vurgu yapan modern bir üslup oluşturur.

Kendini kontrol et: Yazdığın her üslup özelliği için şiirden bir örnek dize gösterebiliyor musun?

Şiir imgelerle kurulu, bireysel duyguyu ön plana çıkaran bir dile sahiptir; Konu kapsamındaki temel bilgilere dayanmaktadır.

1. Ölçüt: Dil ve üslup; Kaldırımlar'daki anlatım biçimi incelenir.
2. 'Gözüne mil çekilmiş bir âmâ gibi evler', 'Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi' gibi dizeler yoğun imge içerir.
3. Kaldırım, karanlık, sabah gibi sözcükler sembol olarak şairin duygularını taşır.
4. Bu tespitleri birleştirerek tabloya imgeli, sembollü, duygusal ve etkileyici bir anlatım olduğunu yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın üslup özelliğini Kaldırımlar'dan bir dizeyle örnekleyebiliyor musun?

Cumhuriyet'in hızlı değişim dönemi, Batı etkisi, toplumsal sorunlar ve her şairin kendi sanat anlayışı farklı tema ve biçimler doğurmuştur.

1. İki şiiri tablodaki ölçütlere göre karşılaştır ve farklılıkları listele.
2. Şairlerin yaşadığı dönemin toplumsal ve siyasi olaylarını düşün.
3. Şairlerin dünya görüşlerini ve etkilendikleri edebî akımları göz önüne al.
4. Her şairin kendine özgü sanat anlayışını ve zevkini de bir sebep olarak ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Batı edebiyatıyla artan etkileşim ve yeni şiir anlayışlarının yayılması (Serbest ölçü, küçük harf gibi biçim farklarını açıklamak için kullanılırsa)

Kendini kontrol et: Yazdığın her sebebi iki şiirden birindeki somut bir farkla ilişkilendirebiliyor musun?