Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 124 Cevapları

Roman kurmaca, sanatsal bir anlatı türüdür.

1. Ölçütü hatırla: Edebî metin kurmacadır ve sanat amacı taşır; öğretici metin gerçeğe dayanıp bilgi verir.
2. Romanın kurmaca kişiler ve olaylarla, sanatsal bir dille yazıldığını düşün.
3. Bu nedenle romanı 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Romandaki kişiler ve olaylar yazarın kurgusu mu, yoksa belgelenmiş gerçekler mi?

Yaşanmış olayların anlatıldığı öğretici türdür.

1. Anının yazarın yaşadığı ya da tanık olduğu olayları anlattığını hatırla.
2. Anıda olaylar gerçektir, kurmaca değildir.
3. Bu nedenle anıyı 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Anlatılan olay yazarın gerçekten yaşadığı ya da gördüğü bir olay mı?

Bilgi ve görüş aktarımı amaçlanır.

1. Sohbetin bir konuyu okurla konuşuyormuş gibi samimi bir dille anlattığını hatırla.
2. Sohbette amaç bilgi ve görüş aktarmaktır; kurmaca yoktur.
3. Bu nedenle sohbeti 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Sohbette kurmaca bir olay mı var, yoksa yazarın görüşü mü aktarılıyor?

Hayal ürünü kurmaca anlatıdır.

1. Masalın olağanüstü olay ve kahramanlarla anlatılan hayal ürünü bir tür olduğunu hatırla.
2. Masal tamamen kurmacadır ve sanatsal bir anlatım taşır.
3. Bu nedenle masalı 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Masaldaki olaylar gerçek hayatta yaşanabilir mi?

Şiir biçimiyle yazılmış kurmaca hikâyedir.

1. Manzum hikâyenin bir hikâyenin şiir biçiminde anlatılması olduğunu hatırla.
2. Hem kurmaca bir olay hem de nazım biçimi taşıdığı için sanatsaldır.
3. Bu nedenle manzum hikâyeyi 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Manzum hikâyede kurmaca bir olay şiir biçiminde mi anlatılıyor?

Olağanüstü unsurlu sözlü anlatı türüdür.

1. Efsanenin olağanüstü olayları anlatan sözlü bir halk anlatısı olduğunu hatırla.
2. Efsanedeki olaylar kanıtlanmış gerçekler değildir; hayal gücüne dayanır.
3. Bu nedenle efsaneyi 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Efsanedeki olay belgelerle kanıtlanabilir mi?

Bilgi edinmek için yapılan görüşmeye dayanır.

1. Röportajın bir kişiyle görüşülerek ya da bir yer gezilerek hazırlanan bir yazı olduğunu hatırla.
2. Röportajda gerçek kişiler ve bilgiler yer alır; amaç bilgilendirmektir.
3. Bu nedenle röportajı 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Röportajdaki kişi ve bilgiler gerçek mi?

Gazetede görüş bildiren öğretici türdür.

1. Köşe yazısının gazetede güncel bir konuda yazarın görüşünü bildirdiğini hatırla.
2. Köşe yazısında kurmaca yoktur; amaç düşünce aktarmak ve bilgilendirmektir.
3. Bu nedenle köşe yazısını 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Köşe yazısı hayalî bir olay mı anlatıyor, yoksa gerçek bir konuda görüş mü bildiriyor?

Edebî metinlerde amaç güzel ve etkileyici anlatımdır; öğretici metinlerde ise açık bilgi aktarımı vardır.

1. Edebî alana yazdığın türleri listele: roman, küçürek hikâye, mesnevi, şiir, halk hikâyesi, masal, manzum hikâye, efsane.
2. Bu türlerin hepsinin kurmaca olup olmadığını kontrol et.
3. Amaçlarının bilgi vermek mi yoksa sanatsal etki uyandırmak mı olduğunu belirle.
4. Dil kullanımlarını incele: sanatlı, imgeli ve çok anlamlı bir dil ortak özelliktir.
5. Bulduğun ortak özellikleri kısa cümlelerle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Okurda estetik bir zevk uyandırmayı amaçlar ve yoruma açıktır. (Sanat amacı ve çok anlamlılık özelliklerini anlatmak için yazılırsa)

Kendini kontrol et: Yazdığın her özellik, edebî alana yazdığın türlerin hepsi için geçerli mi?

Öğretici metin açık ve gerçeğe dayalıdır; edebî metne çevirmek için dil, kurgu ve anlatıcı değişir.

1. Öğretici metnin özelliklerini hatırla: gerçeğe dayanır, açık ve nesnel dille bilgi verir.
2. Bu özelliklerin edebî metinde hangi karşılıklara dönüşeceğini düşün.
3. Dilin sanatlı ve imgeli olması gerektiğini belirt.
4. Kurmaca kişi, olay, yer ve zaman gibi öğeleri eklemen gerektiğini yaz.
5. Anlatımı bilgiden duyguya yönelteceğini belirterek cevabını arkadaşlarınla paylaş.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Anlatıcıyı ve bakış açısını değiştirirdim. (Nesnel anlatımın yerine bir anlatıcı ya da kahraman gözünden anlatım konacağı açıklanırsa)

Kendini kontrol et: Değiştireceğin her unsur, öğretici metinden edebî metne geçişi sağlayan bir özellik mi?

Kısa kurmaca anlatı türüdür.

1. Küçürek hikâyenin çok kısa bir hikâye türü olduğunu hatırla.
2. Hikâye kurmaca bir olay anlattığı için sanat amacı taşır.
3. Bu nedenle küçürek hikâyeyi 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Metin kurmaca bir olay mı anlatıyor, yoksa bilgi mi veriyor?

Nazım biçimiyle yazılan anlatmaya bağlı sanatsal eserdir.

1. Mesnevinin divan edebiyatında beyitlerle yazılan uzun manzum eser olduğunu hatırla.
2. Mesnevilerde çoğunlukla kurmaca hikâyeler sanatlı bir dille anlatılır.
3. Bu nedenle mesneviyi 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Mesnevi nazımla, sanatlı bir dille mi yazılır?

Duygu ve hayale dayalı sanatsal türdür.

1. Şiirin duygu, düşünce ve hayalleri ahenkli, imgeli bir dille anlattığını hatırla.
2. Şiirde amaç bilgi vermek değil, estetik bir etki uyandırmaktır.
3. Bu nedenle şiiri 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Şiirin asıl amacı bilgi vermek mi, yoksa duygu ve güzellik uyandırmak mı?

Mektup, bilgi ve duygu aktarmaya yönelik öğretici bir türdür.

1. Mektubun gerçek bir kişiye, gerçek duygu ve bilgileri iletmek için yazıldığını düşün.
2. Mektup kurmaca değildir; yazarın gerçek yaşamına dayanır.
3. Bu nedenle mektubu 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Mektuptaki kişiler ve olaylar gerçek mi, kurmaca mı?

Gerçek yaşantıların kayda geçirildiği öğretici metin türüdür.

1. Günlüğün, kişinin her gün yaşadıklarını tarih atarak yazdığı bir tür olduğunu hatırla.
2. Günlükte anlatılanlar yaşanmış gerçeklerdir, kurmaca değildir.
3. Bu nedenle günlüğü 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Günlükte anlatılanlar yazarın gerçekten yaşadıkları mı?

Kişinin gerçek hayatını anlattığı öğretici türdür.

1. Otobiyografinin kişinin kendi hayatını anlattığı bir tür olduğunu hatırla.
2. Anlatılan olaylar ve kişiler gerçektir; amaç bir hayatı tanıtmaktır.
3. Bu nedenle otobiyografiyi 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Anlatılan hayat gerçek bir kişiye mi ait?

Gerçek olayı bilgilendirmek için yazılır.

1. Haber yazısının güncel ve gerçek bir olayı okura bildirdiğini hatırla.
2. Haberde amaç bilgilendirmektir; dil açık ve nesneldir.
3. Bu nedenle haber yazısını 'Öğretici Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Haberdeki olay gerçekten yaşanmış mı ve amaç bilgi vermek mi?

Anonim, kurmaca sözlü anlatı türüdür.

1. Halk hikâyesinin âşıklar tarafından sözlü anlatılan kurmaca bir tür olduğunu hatırla.
2. Olaylar ve kahramanlar hayal ürünüdür; olağanüstü ögeler de bulunabilir.
3. Bu nedenle halk hikâyesini 'Edebî Metinler' alanına yaz.

Kendini kontrol et: Halk hikâyesindeki olaylar belgelenmiş gerçekler mi, yoksa anlatıcının kurgusu mu?