Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 125
Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 125 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Tartışmacı anlatımlı Nurullah Ataç paragrafını öyküleyici anlatımla yeniden yazma
Çözüm Yolu
Metindeki görüş olay akışına çevrilir: kişi, zaman, olay ve sonuç eklenir; tartışma yerine anlatılan bir durum kurulur.
- Paragraftaki ana düşünceyi belirle: nesir yazan da şair gibi dil ve kelime kaygısı taşır.
- Bu düşünceyi anlatacak bir kişi, zaman ve yer seç.
- Düşünceyi tartışmak yerine kişinin yaşadığı bir olay olarak sırayla anlat.
- Olayı, kişinin vardığı sonuçla bitir: nesir yazarının da kaygıları vardır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir yazarın bir cümleyi saatlerce düzeltmeye çalıştığı bir sahne (Nesir yazmanın zorluğunu olay üzerinden gösteriyorsa)
- Paragrafı yalnızca kelimelerini değiştirerek yeniden yazmak — öyküleyici anlatımda olay akışı ve kişi bulunmalıdır.
- Ana düşünceyi kaybetmek — anlatım biçimi değişse de nesrin zorluğu düşüncesi korunmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın metinde bir kişi, olay ve olayların sırası var mı; ana düşünce korunmuş mu?
1 (tablo)Birinci paragrafta kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ve kullanma nedenlerini tabloya yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yazılan metne göre değişir; öyküde olay üzerinden örneklendirme yapıldığı için bu yollar yazılabilir, nedeni anlatımı somutlaştırmaktır.
- İstenen: Nurullah Ataç'ın nesir-şiir karşılaştırmasını öyküleyici anlatımla yeniden yazmak ve kullanılan yolları tabloya yazmak.
- Öyküleyici anlatımda düşünce bir olay ve kişiler üzerinden aktarılır; nesir yazmanın zorluğu yaşanmış bir örnekle gösterilebilir.
- Olayın içinde bir yazarın ya da tanınmış birinin sözüne yer vermek tanık göstermeyi sağlar.
- Tabloya örnek olarak örnekleme ve tanık gösterme yazılır; neden: anlatımı somutlaştırmak ve düşünceyi inandırıcı kılmak.
- Kontrol: Cevap öğrencinin metnine göre değişir; farklı yollar da geçerlidir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Karşılaştırma; nesir ile şiirin yazılış kaygılarını yan yana koyup benzerliği göstermek için (Öğrencinin metninde şair ve nesir yazarı karşılaştırılıyorsa)
- Anlatım biçimini düşünceyi geliştirme yoluyla karıştırmak — 'öyküleyici anlatım' bir yol değil, anlatım biçimidir.
- Metninde kullanmadığın bir yolu tabloya yazmak — tablo kendi yazdığın metne göre doldurulmalıdır.
Kendini kontrol et: Tabloya yazdığın her yolun metninde nerede kullanıldığını gösterebiliyor musun?
2Betimleyici anlatımlı Gelibolu rüzgârı paragrafını açıklayıcı anlatımla yeniden yazma
Çözüm Yolu
Duyusal betimlemeler çıkarılıp bilgi veren, neden-sonuç kuran sade cümleler yazılır.
- Paragrafın konusunu belirle: Gelibolu'nun sert ayazı ve insanlar üzerindeki etkisi.
- Duyusal betimlemeleri ('uğultulu sesler', 'içini titretir') bilgi veren ifadelere dönüştür.
- Rüzgârın özelliklerini ve insanlar üzerindeki etkisini neden-sonuç ilişkisiyle açıkla.
- Sade, nesnel cümlelerle bir sonuç cümlesi yazarak bitir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ayazın tanımıyla başlayıp Gelibolu'daki etkilerini sıralayan bir paragraf (Bilgi veren, nesnel bir dille yazılmışsa)
- Betimleyici ifadeleri olduğu gibi bırakmak — açıklayıcı anlatımda amaç tablo çizmek değil, bilgi vermektir.
Kendini kontrol et: Yazdığın metin okura Gelibolu rüzgârı hakkında bilgi veriyor mu, yoksa hâlâ bir görüntü mü çiziyor?
2 (tablo)İkinci paragrafta kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını ve kullanma nedenlerini tabloya yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.