Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 156
Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 156 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-aMilletlerin hayatında köklü değişimlere neden olan olayları sorar.
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Savaşlar, göçler, istilalar, doğal afetler, salgınlar ve devrimler gibi olaylar.Çözüm Yolu
Bu olaylar toplumların yaşayışını, yönetimini ve kültürünü kökten değiştirir.
- Soruyu anla: bir milletin yaşayışını, yönetimini veya yurdunu kökten değiştiren olaylar isteniyor.
- Toplumları etkileyen büyük olay türlerini listele: savaş, göç, istila, doğal afet, salgın, devrim.
- Her olayın toplum hayatında neyi değiştirdiğini kısaca düşünerek cevabını örneklerle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kavimler Göçü, Malazgirt Zaferi, Kurtuluş Savaşı gibi somut tarihî olaylar. (Olay türü yerine somut örnek verilir ve köklü değişime yol açtığı açıklanırsa geçerlidir.)
- Kişisel, küçük olayları yazmak — soru bütün milleti etkileyen köklü olayları istemektedir.
Kendini kontrol et: Yazdığım her olay bir milletin yaşayışını veya kültürünü kalıcı olarak değiştirebilir mi?
Kavram haritası-6Olayların anlatım biçimini tanımlayan kutu.
Çözüm Yolu
Olayların kim tarafından, hangi bakış açısıyla anlatıldığı anlatıcı ile belirlenir.
1-bBu olayların sözlü ve yazılı kültüre nasıl yansıdığını sorar.
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Destan, ağıt, efsane, halk hikâyesi, anı ve roman gibi ürünlerde anlatılarak yansımıştır.Çözüm Yolu
Toplum yaşadığı büyük olayları önce sözlü gelenekle aktarmış, sonra yazıya geçirmiştir.
- Önceki soruda bulduğun köklü değişime yol açan olayları hatırla.
- Sözlü kültürdeki yansımaları bul: destan, ağıt, efsane ve halk hikâyesi gibi kuşaktan kuşağa aktarılan anlatılar.
- Yazılı kültürdeki yansımaları bul: anı, roman gibi yazıya geçirilmiş eserler.
- Olayların önce sözlü olarak anlatılıp sonra yazıya geçirildiğini belirterek cevabını tamamla.
- Sözlü ve yazılı ürünleri karıştırmak — destan ve ağıt sözlü gelenekte doğar; roman ve anı yazılı türlerdir.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem sözlü hem yazılı kültürden en az birer tür var mı?
2Anlatılarda olağanüstü olayların bulunma sebeplerini sorar.
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Doğa olaylarını açıklama isteği, kahramanı yüceltme ve toplumun hayal gücü ile inançları.Çözüm Yolu
İnsanlar bilinmeyeni anlamlandırmak, kahramanlığı büyütmek ve ders vermek için olağanüstülüğe başvurmuştur.
- Olağanüstü olayın gerçek hayatta görülmeyen, akıl dışı olay olduğunu hatırla.
- İnsanların bilinmeyen doğa olaylarını açıklamak için olağanüstü anlatılara başvurduğunu düşün.
- Kahramanı yüceltme, inançları yansıtma ve hayal gücünü işletme gibi diğer sebepleri ekle.
- Yalnız 'ilgi çekmek için' demek — bilinmeyeni açıklama ve kahramanı yüceltme gibi temel sebepler de yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığım her sebebi bildiğim bir efsane veya destandan örnekle destekleyebilir miyim?
3Hikâyelerde yer aldığı söylenen kök değerlerin neler olabileceğini sorar.
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Dürüstlük, adalet, saygı, sevgi, vatanseverlik, yardımseverlik ve sorumluluk gibi değerler.Çözüm Yolu
Hikâyeler bu evrensel değerleri olaylar ve kahramanlar aracılığıyla okuyucuya aktarır.
- Kök değerlerin dürüstlük, adalet, saygı, sevgi gibi temel ahlaki değerler olduğunu hatırla.
- Okuduğun hikâyelerde kahramanların hangi davranışlarla övüldüğünü düşün.
- Bu davranışların karşılığı olan değerleri listeleyerek cevabını yaz.
- Zekâ veya güzellik gibi kişisel özellikleri değer sanmak — kök değerler ahlaki ve toplumsal erdemlerdir.
Kendini kontrol et: Yazdığım değerlerin her biri bir davranışın iyi ya da doğru olduğunu anlatıyor mu?
Kavram haritası-1Kahramanların başından geçenleri tanımlayan kutu.
Çözüm Yolu
Anlatmaya bağlı metinlerde kahramanların yaşadıkları olaylar olay örgüsünü oluşturur.
- Kutuya giden oktaki tanımı oku: 'kahramanların başından geçenlerdir'.
- Anlatmaya bağlı metinlerin temel kavramlarından hangisinin başa gelenleri karşıladığını düşün.
- Başa gelenler olay olduğundan kutuya 'olay' yaz.
- 'Kişiler' yazmak — kişiler olayları yaşayanlardır; başlarından geçenler ise olaydır.
Kendini kontrol et: Tanımdaki 'başından geçenler' yerine 'olay' sözcüğünü koyunca anlam korunuyor mu?
Kavram haritası-2Olayları ve durumları yaşayanları tanımlayan kutu.
Çözüm Yolu
Olayları yaşayan kişiler metnin şahıs kadrosunu oluşturur.
- Kutuya giden oktaki tanımı oku: 'olayları/durumları yaşayanlardır'.
- Olayları yaşayanların metnin şahıs kadrosu, yani kişileri olduğunu belirle.
- Kutuya 'kişiler' yaz.
- 'Anlatıcı' yazmak — anlatıcı olayları aktarır; olayları yaşayanlar ise kişilerdir.
Kendini kontrol et: Tanım 'kim?' sorusuna cevap veriyor mu?
Kavram haritası-3Olayların geçtiği alanı tanımlayan kutu.
Çözüm Yolu
Olayların geçtiği yer mekândır.
- Kutuya giden oktaki tanımı oku: 'olayların geçtiği alanlardır'.
- 'Alan' sözcüğünün yer anlamına geldiğini fark et ve kutuya 'mekân' yaz.
- 'Zaman' ile karıştırmak — alan yeri, süreç ise zamanı anlatır.
Kendini kontrol et: Tanım 'nerede?' sorusuna cevap veriyor mu?
Kavram haritası-4Olayların gerçekleştiği süreci tanımlayan kutu.
Çözüm Yolu
Olayların içinde geçtiği süreç zamandır.
- Kutuya giden oktaki tanımı oku: 'olayların gerçekleştiği süreçtir'.
- 'Süreç' sözcüğünün bir zaman dilimini anlattığını fark et ve kutuya 'zaman' yaz.
- 'Olay örgüsü' yazmak — olay örgüsü olayların dizilişidir; süreç ise zamanı karşılar.
Kendini kontrol et: Tanım 'ne zaman?' sorusuna cevap veriyor mu?
Kavram haritası-5Birbirine karşıt olay veya durumları tanımlayan kutu.
Çözüm Yolu
Karşıt olay, kişi veya durumlar arasındaki gerilim çatışmadır.
- Kutuya giden oktaki tanımı oku: 'birbirine karşıt olay veya durumlardır'.
- Karşıt güçler arasındaki gerilimin anlatmaya bağlı metinlerde çatışma olarak adlandırıldığını hatırla.
- Kutuya 'çatışma' yaz.
- 'Tema' yazmak — tema metnin ana düşüncesidir; karşıt olay ve durumlar ise çatışmadır.
Kendini kontrol et: Tanımdaki 'karşıt' sözcüğü iki tarafın birbirine zıt düştüğünü anlatıyor mu?