Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 185
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 185 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3-Vesîletü'n-NecâtMevlid parçasının konusunu ilgili boşluğa yazma
Çözüm Yolu
Beyitlerde Mustafa'nın mi'racı, göklerde seyri ve Hakk'a ulaşması anlatılıyor; eser dinî-tasavvufi temalıdır.
- Beyitlerde geçen anahtar sözcükleri bul: 'Mustafâ', 'mi'râc', 'Göklere seyrân', 'Hak Teâlâ hazretine'.
- Mustafa adının Hz. Muhammed'i, mi'racın onun göklere yükselişini anlattığını belirle.
- Eserin adının (Mevlid) da Peygamber'in doğumu ve hayatıyla ilgili dinî bir eser olduğunu gösterdiğini hatırla.
- Konuyu kısa yaz: Hz. Muhammed'in miracı ve yüceliği.
- Konuyu yalnızca 'din' diye genel yazmak — parçada anlatılan özel olay miraçtır.
- Konuyu Mevlid'in tamamı için 'doğum' olarak yazmak — soru verilen parçadaki konuyu soruyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın konu, 329-333. beyitlerdeki 'mi'râc' ve 'göklere seyran' ifadeleriyle örtüşüyor mu?
3-Leylâ ve MecnûnFuzûlî parçasının konusunu boşluğa yazma
Çözüm Yolu
Beyitlerde Mecnun'un Leyla'dan ayrılığı, derdi ve gamı işlenir; konu aşktır.
- Beyitlerde sürekli tekrarlanan adları belirle: Leylî ve Mecnûn.
- 'Derd', 'gam', 'kılıçlar', 'zencîr' gibi sözcüklerin acı ve sıkıntı anlattığını fark et.
- Mecnun'un derdinin Leyla'nınkinden çok daha büyük olduğunun anlatıldığını belirle.
- Konuyu kısa yaz: Leyla ile Mecnun'un aşkı ve Mecnun'un çektiği acı.
- Konuyu mutlu bir aşk hikâyesi sanmak — beyitlerde dert, gam ve zincir gibi acı bildiren sözcükler var.
Kendini kontrol et: Yazdığın konu, 1409 ve 1412. beyitlerdeki 'derd' ve 'gam' sözcükleriyle uyumlu mu?
3-Yûsuf ve ZelîhâŞeyyâd Hamza parçasının konusunu boşluğa yazma
Çözüm Yolu
Kadınlar Yusuf'u görünce akıllarını yitirip ellerini kesiyor; dinî-kıssa temelli aşk konusu işleniyor.
- Beyitlerdeki kişileri belirle: Zelhâ (Züleyha), hanımlar ve Yûsuf.
- Kadınlara bıçak ve turunç verildiğini, Yusuf çağrılınca odaya girdiğini sırayla takip et.
- 'Aklı gidüp unudurlar kend' özin' dizesinden kadınların Yusuf'un güzelliği karşısında kendinden geçtiğini çıkar.
- Konuyu kısa yaz: Yusuf'un güzelliği karşısında kadınların kendinden geçmesi.
- Bıçak sözcüğü yüzünden konuyu kavga sanmak — bıçak turunç soymak için verilmiştir.
- Yalnızca 'aşk' yazıp parçadaki olayı belirtmemek — konu Yusuf'un güzelliğinin etkisidir.
Kendini kontrol et: 587. beyitteki 'Aklı gidüp' ifadesini konuna yerleştirebiliyor musun?
3-İskender-nâmeAhmedî parçasının konusunu boşluğa yazma
Çözüm Yolu
Beyitlerde iki ordunun savaşı, kanın akması, ordunun üzerine yürümesi anlatılıyor; konu savaş ve kahramanlıktır.
- Beyitlerdeki savaşla ilgili sözcükleri bul: 'fîl', 'İskender sipâh', 'düşmen', 'leşker', 'kan'.
- İki düşman ordunun birbirine saldırdığını ve kanın aktığını beyitlerden çıkar.
- Eserin adının İskender olduğunu ve İskender'in ordusunun saldırdığını belirle.
- Konuyu kısa yaz: İskender'in savaşı ve orduların çarpışması.
- 'Fîl' sözcüğünü hayvan hikâyesi sanmak — burada savaşta kullanılan filler kastediliyor.
Kendini kontrol et: 3019 ve 3020. beyitlerdeki 'düşmen', 'leşker' ve 'kan' sözcükleri konunla örtüşüyor mu?
4Beyit numaralarına bakarak mesnevilerin uzunluğunu tahmin edip paylaşma
Çözüm Yolu
Leylâ ve Mecnûn 1400'lü, İskender-nâme 3000'li numaralarda; Mevlid ve Yusuf ve Züleyha daha kısa görünür. Kafiye her beyitte değiştiği için uzatmak kolaydır.
- Her parçadaki beyit numaralarını oku: Mevlid 329-333, Yusuf ve Zelîhâ 584-588, Leylâ ve Mecnûn 1408-1412, İskender-nâme 3016-3020.
- Bu numaraların eserin ortasından alınmış bölümler olduğunu, eserlerin daha da uzun sürdüğünü düşün.
- İskender-nâme'nin binlerce beyitten oluştuğunu, mesnevilerin genel olarak uzun eserler olduğunu tahmin et.
- Her beyitin kendi içinde kafiyelenmesinin uzun yazmayı kolaylaştırdığını gerekçe olarak ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Mevlid daha kısa, İskender-nâme ise binlerce beyitlik çok uzun bir eserdir. (Eserler beyit numaralarına göre birbiriyle karşılaştırılırsa geçerlidir.)
- Parçadaki son numarayı eserin toplam uzunluğu sanmak — parçaların sonunda '(…)' işareti var, eser devam ediyor.
Kendini kontrol et: Tahminin beyit numaralarına mı dayanıyor; parçaların başında ve sonundaki '(…)' işaretini hesaba kattın mı?