Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 196
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 196 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-EşekEşek kişisinin özellikleri ve olaylardaki rolü tablo satırı
Çözüm Yolu
89. beyit eşeği zayıf, inleyen ve gönlü yaralı diye tanımlar. Afişteki 'Boynuz umdum kulakdan ayrıldum' dizesi, boynuz isterken kulaklarını yitirdiğini gösterir.
- Metinde eşeği tanıtan beyitleri bul; 89. beyitte zayıf, inleyen ve gönlü yaralı olduğu söylenir.
- 92. beyitteki yük ve odun taşıma sözlerinden fiziksel yorgunluğunu çıkar.
- Boynuz isteğinden hareketle ruhsal özelliğini belirle: elindekiyle yetinmeyen, hırslı bir kişidir.
- Olaylardaki rolünü yaz: baş kahramandır; boynuz isterken ekine girer ve kulaklarını kaybeder.
- Afişteki "Boynuz umdum kulakdan ayrıldum" dizesiyle sonucu doğrula.
- Yalnız fiziksel özellikleri yazmak — tablo hem fiziksel hem ruhsal özellikleri ister.
- Eşeği yan kişi olarak göstermek — olaylar onun isteği etrafında gelişir, o baş kahramandır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her özelliği metindeki bir beyitle ya da afişteki dizeyle gösterebiliyor musun?
2-eEşeği düğüne çağırmışlar, ya su lazımdır ya odun sözünün uygunluğu
Çözüm Yolu
Eşek ancak yük taşıma gibi işlerde işe yaradığı için çağrılır; hayvanın değer görmeyip yalnız çalıştırılmasını yansıtır.
- Sözün anlamını belirle: değersiz görülen biri ancak iş gördürmek için çağrılır.
- 87. beyitle karşılaştır: eşek kendi işinin yalnız odun taşımak olduğundan yakınır.
- Eşeğin yalnız yük için değer görmesi örtüştüğü için satırı işaretle.
- Sözü düğün eğlencesiyle ilgili sanmak — vurgu eşeğin yalnız su ve odun taşımak için çağrılmasıdır.
Kendini kontrol et: 87. beyitte eşek kendi işini nasıl tanımlıyor? Bu, sözdeki 'su ve odun' ile uyuşuyor mu?
2-fKanat gibi devlet olmaz atasözünün uygunluğu
Çözüm Yolu
Sayfada söz 'Kanaat gibi devlet olmaz' biçimindedir; eşek hâline kanaat etmediği için zarar görmüştür.
- Sözü sayfadan doğru oku: 'Kanaat gibi devlet olmaz.'
- Anlamını belirle: elindekiyle yetinmek en büyük zenginliktir.
- Eşek hâline kanaat etmediği için zarar görmüştür; söz bu durumu yansıttığından satırı işaretle.
- 'Kanaat' sözcüğünü 'kanat' diye okumak — söz yetinmeyi anlatır, uçmakla ilgisi yoktur.
Kendini kontrol et: Eşek hâline razı olsaydı kulaklarını kaybeder miydi?
2-gAklı başına gelmek deyiminin eşeğin durumuna uygunluğu
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3Bir kültürü körü körüne taklit etme konusundaki düşünceleri eşeğin başına gelenlerle açıklama
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Eşeğin hikâyesinden çıkan ders: kendini ve ölçüyü bilmeden özenmek zarar getirir. Kültürel etkileşim yararlıdır ama ayıklayarak alınmalıdır.
- Eşeğin başına geleni özetle: kendi yapısını bilmeden öküzlere özenmiş ve zarar görmüştür.
- Bu durumu toplumlara uyarla: başka kültürü bilinçsizce taklit eden toplum kendi kimliğini yitirebilir.
- Kendi gözleminden bir örnek ekle; ardından kültürler arası etkileşimin seçerek yapılması gerektiği düşüncesiyle bitir.
- Her türlü kültürel etkileşimi kötü saymak — soru bilinçsiz, körü körüne taklidi sorgular.
- Eşeğin hikâyesiyle bağ kurmamak — düşünceler eşeğin başından geçenlerle desteklenmeli.
Kendini kontrol et: Yazdığın düşünce eşeğin özentisi ile toplumların taklidi arasında açık bir bağ kuruyor mu?
4Eşek, bilge eşek ve öküzlerin temsil ettiği evrensel değerler
Çözüm Yolu
Karakterler evrensel değerleri simgeler: bilgelik ve öğüt, emek ve sabır, hırstan sakınma. Karakter ayrıntıları metinde görünmediğinden düşük güven.
- Her kişinin davranışını belirle: eşek hırslanır, bilge eşek öğüt verir, öküzler emek verir.
- Davranışlardan değere geç: eşek hırsın zararını, bilge eşek aklı ve bilgeliği, öküzler çalışkanlığı simgeler.
- Değerlerin evrensel olduğunu düşün: hırs, bilgelik ve emek her toplumda anlaşılır kavramlardır.
- Kişilerin özelliklerini değer sanmak — 'zayıf', 'semiz' gibi nitelikler değil, temsil ettikleri kavramlar yazılmalı.
Kendini kontrol et: Yazdığın değerler başka bir ülkedeki okur için de anlamlı mı?
5Verilen parçadan yararlanarak Harnâme'nin dil-anlatım özellikleri ile yapı unsurları arasındaki ilişkiyi açıklama
Çözüm Yolu
Hayvan kahramanlar ve alaycı dil, olayları ve kişileri sembolleştirir; okur kendi kültürü ve hayal gücüyle bunları farklı toplumsal göndermelerle anlamlandırır. Düşük güven.
- Parçanın ana fikrini bul: metin her okunduğunda okura ve bağlama göre yeni anlamlar kazanır.
- Harnâme'nin dil özelliklerini belirle: hayvan kahramanlı alegorik ve alaycı bir anlatım vardır.
- Yapı unsurlarıyla ilişkilendir: eşek, öküzler, tarla ve olaylar simge olduğu için okur onları kendi toplumuna uyarlayabilir.
- Sonuç cümlesi kur: alegorik dil, kişi ve olayları farklı dönemlerde farklı yorumlanabilir kılar.
- Parçayı kullanmadan yalnız Harnâme'yi anlatmak — soru parçadaki 'alıcıya göre yeni anlam' fikrinden yola çıkmayı ister.
- Yapı unsurlarından birini atlamak — kişiler, zaman, yer ve olay ayrı ayrı ele alınmalı.
Kendini kontrol et: Açıklamanda hem parçanın fikri hem de kişi, zaman, yer, olay unsurları yer alıyor mu?
1-Bilge eşekBilge eşek kişisinin özellikleri ve rolü tablo satırı
Çözüm Yolu
Adı gereği bilgelik simgesidir; ana kahramanı uyaran, ders veren yardımcı kişi konumundadır.
- İstenen: Bilge eşeğin özelliklerini ve olaylardaki rolünü tabloya yazmak.
- Adından ve davranışından yola çık: yaşlı, deneyimli ve akıllı bir eşektir; ruhsal olarak sakin ve ölçülüdür.
- Olaylardaki yerini belirle: kahraman eşek ona danışır, o da öküzlerin durumunu açıklayıp öğüt verir.
- Bilge eşeği olayları başlatan kişi sanmak — o yalnız sorulan soruyu cevaplayıp yol gösterir.
Kendini kontrol et: Bilge eşek olmasaydı kahraman eşek öküzlerin değerinin nedenini nasıl öğrenirdi?
1-ÖküzlerÖküzler kişisinin özellikleri ve rolü tablo satırı
Çözüm Yolu
Beyit 74-86'da öküzlerin bolluk içindeki görünüşü ve boynuzlarının ekmeğe sebep olmalarından geldiği anlatılır.
- İstenen: Öküzlerin fiziksel-ruhsal özelliklerini ve olaylarla ilişkisini yazmak.
- Görünüşlerine bak: semiz, güçlü, boynuzlu ve bolluk içinde, kendinden emin yürüyen hayvanlardır.
- Olaylardaki işlevini belirle: eşek onları görüp kıskanır ve boynuz sahibi olmaya özenir; bu, olayları başlatır.
- Değerlerinin nedenini bul: tarlayı sürüp buğday üretimine emek verdikleri için iyi bakılırlar.
- Öküzleri olumsuz kişi saymak — metinde değerleri emekleriyle kazanılmış olarak anlatılır.
- Boynuzu yalnız süs sanmak — 86. beyitteki 'devlet tacı' emeğin ödülünü simgeler.
Kendini kontrol et: 86. beyitteki 'devlet tacı' ifadesi öküzlerin hangi özelliğine işaret ediyor?
1-Ekin sahibiEkin sahibi kişisinin özellikleri ve rolü tablo satırı
Çözüm Yolu
Eşek buğday tarlasına girince ekin sahibi onu yakalar ve kulaklarını keser. Afişteki 'Boynuz umdum kulakdan ayrıldum' dizesi bu sonucu anlatır.
- Eşeğin buğday tarlasına girdiği bölümü bul ve tarlanın sahibini belirle.
- Ekin sahibinin tarlasını korumak için eşeğe nasıl davrandığını incele; sert ve öfkeli tavrını not et.
- Olaydaki rolünü yaz: eşeği yakalayıp kulaklarını keser.
- Bu davranışın, eşeğin boynuz isterken kulaksız kalmasına yol açtığını afişteki dizeyle ilişkilendir.
- Ekin sahibini eşeğin sahibiyle karıştırmak — eşeğin sahibi ona yük taşıtan kişidir, ekin sahibi tarlanın sahibidir.
- Ekin sahibini yalnız kötü biri olarak tanıtmak — o, emeğini ve ekinini korumaya çalışmaktadır.
Kendini kontrol et: Ekin sahibinin yaptığı iş, eşeğin sonunda başına gelenle bağlantılı mı?
1-Eşeğin sahibiEşeğin sahibi kişisinin özellikleri ve rolü tablo satırı
Çözüm Yolu
Eşek onun yanında çalışır ve yaşar; ayrıntılar metinde görünmediğinden genel çıkarımdır.
- İstenen: Eşeğin sahibinin özelliklerini ve olaylardaki rolünü yazmak.
- Eşeğin durumundan çıkarım yap: eşek ağır yük taşıyıp zayıf düşmüştür; sahibi onu çalıştırır ama yeterince gözetmez.
- Olaylarla ilişkisini belirle: eşeğin yorgun ve mutsuz hâli, onu başka bir hayat aramaya yönelten başlangıç durumudur.
- Metinde olmayan ayrıntılar uydurmak — eşeğin sahibi hakkında yazılanlar eşeğin hâlinden yapılan çıkarımlara dayanmalı.
Kendini kontrol et: Yazdığın özellik, eşeğin 'odun taşıyıp dayak yemesi' durumuyla uyumlu mu?
2-aDimyat'a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak deyiminin eşeğin durumuna uygunluğu
Çözüm Yolu
Daha fazlasını isteyen hırs yüzünden elindekini de kaybetmeyi anlatır; eşeğin hırsı yüzünden başına gelenlerle uyar. Metin görünmediğinden orta güven.
- Deyimin anlamını belirle: daha fazlasını isterken elindekini de kaybetmek.
- Eşeğin durumuyla karşılaştır: boynuz isterken kulaklarını yitirmiştir.
- Anlam örtüştüğü için satırı onay işaretiyle işaretle.
- Deyimi yalnız yolculuk olarak anlamak — 'pirinç' ve 'bulgur' fazlasını isterken elindekini kaybetmeyi simgeler.
Kendini kontrol et: Eşek boynuz isterken neyini kaybetti? Bu kayıp deyimdeki 'bulgur'a karşılık geliyor mu?
2-bAğacı kurt, insanı dert yer atasözünün eşeğin durumuna uygunluğu
Çözüm Yolu
Atasözü sıkıntının insanı yıpratmasını anlatır; eşeğin başına gelenler daha çok kendi hatalarından kaynaklanır. Düşük güven.
- Atasözünün anlamını belirle: dert ve sıkıntı insanı içten içe yıpratır.
- Eşeğin başına gelenlerin ana nedenini düşün: hırsı ve kanaatsizliği yüzünden zarar görmüştür.
- Atasözü bu ana durumu (hırs ve sonucu) yansıtmadığı için işaretleme.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İşaretlenir. (Eşeğin 89. beyitte 'yüz dert ile' zayıf düşmesi gerekçe gösterilirse savunulabilir.)
- Eşeğin dertli olduğunu görüp hemen işaretlemek — tablo eşeğin başına gelenlerin asıl nedenini yansıtan sözleri arıyor.
Kendini kontrol et: Bu atasözü eşeğin kulaklarını kaybetmesinin nedenini açıklıyor mu?
2-cAkılsız başın cezasını ayaklar çeker atasözünün uygunluğu
Çözüm Yolu
Düşünmeden hareket edenin sonucuna katlanmasını anlatır; aklını kullanmayan eşeğin yediği dayakla örtüşür.
- Atasözünün anlamını belirle: düşünmeden hareket eden, sonucunun sıkıntısını çeker.
- Eşeğin durumuyla karşılaştır: düşünmeden tarlaya girmiş, bedelini kulaklarıyla ödemiştir.
- Anlam örtüştüğü için satırı onay işaretiyle işaretle.
- Atasözünü sözcük anlamıyla 'ayak yorgunluğu' sanmak — mecazi olarak düşüncesizliğin bedelini anlatır.
Kendini kontrol et: Eşek aklını kullansaydı başına gelenlerden kurtulabilir miydi?
2-dGözünü hırs bürümek deyiminin eşeğin durumuna uygunluğu
Çözüm Yolu
Eşek hırsa kapılıp akıl danışmadan davranır; deyim bu durumu tam karşılar.
- Deyimin anlamını belirle: aşırı istek yüzünden doğruyu göremez hâle gelmek.
- Eşeğin durumuyla karşılaştır: boynuz isteği yüzünden tehlikeyi düşünmeden davranmıştır.
- Anlam örtüştüğü için satırı onay işaretiyle işaretle.
Kendini kontrol et: Eşeğin boynuz isteği onun neyi görmesini engelledi?