Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 200
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 200 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Şairin Arapça ve Farsça sözlerle yüklü üslubu kullanma gereksinimi ve gerekçesi
Çözüm Yolu
Allah, Peygamber ve padişah gibi yüce kişilerden söz edilirken ağır, ağırbaşlı ve dönemin yüksek edebiyat dili tercih edilir; hikâye kısmı ise halkın anlaması için sade tutulur.
- Soru kutusundaki bilgi okunur: tevhit, naat ve padişah övgüsü bölümleri ağır, hikâye bölümü sade dille yazılmıştır.
- Divan edebiyatında Allah, Peygamber ve padişah gibi yüce konuların Arapça-Farsça ağırlıklı, süslü dille anlatılması gelenektir.
- Bu ağır dil, söz konusu bölümlere ciddiyet ve saygınlık kazandırır.
- Hikâye bölümü ise geniş bir kitlenin anlaması için sade tutulmuştur; iki tercihin gerekçesi birlikte yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Şair, dönemin edebî ölçülerine uyarak ustalığını göstermek ve saray çevresinin beğenisini kazanmak istemiş olabilir. (Dönemin geleneği ve konunun yüceliğiyle ilişkilendirildiği sürece kabul edilir.)
- Şairin Türkçeyi yetersiz bulduğunu yazmak — hikâye bölümü sade Türkçeyle yazıldığı için bu gerekçe metinle çelişir.
- Yalnız "süslü olsun diye" demek — konunun yüceliği ve dönemin geleneği gerekçe olarak açıklanmalıdır.
Kendini kontrol et: Cevabın hem ağır dilin hem de hikâyedeki sade dilin nedenini açıklıyor mu?
2Metindeki zamanla ilgili ifadelerin metne katkısı
Çözüm Yolu
Zaman ifadeleri olayların ne zaman gerçekleştiğini gösterir, okuyucunun olayları sıralamasını sağlar. Metindeki özel ifadeler sayfada görülmediğinden cevap genel tutuldu.
- Metinde olayların ne zaman, hangi sırayla ve ne kadar sürede olduğunu gösteren ifadeler bulunur.
- Bu ifadelerin olaylar arasındaki geçişi nasıl sağladığı düşünülür.
- Katkı yazılır: olay sırası ve süresi belirginleşir, akış anlaşılır olur, anlatım gerçekçilik kazanır.
- Zaman ifadelerini yalnız sıralamakla yetinmek — soru, bu ifadelerin metne katkısını istemektedir.
Kendini kontrol et: Yazdığın katkı, zaman ifadeleri çıkarılsaydı olay akışının nasıl bozulacağını açıklıyor mu?
3-1. beyit grubuEşeğin etinin ve derisinin kalmayışını anlatan beyitlerde anlatım biçimi
Çözüm Yolu
Eşeğin zayıf, yaralı ve yük altında ezilmiş hali gözümüzde canlandırılır (betimleme); yaşananlar da anlatılır (öyküleme).
- Beyitlerde eşeğin hâli incelenir: eti ve derisi kalmamış, derisi kana batmış, dudağı sarkmış, çenesi düşmüş.
- Bu ayrıntılar eşeğin görünüşünü gözde canlandırdığı için anlatım biçimi betimlemedir.
- Yüklerin altında yaşananlar geçmiş zamanla anlatıldığı için öyküleme de bulunur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Betimleme (Yönerge birden çok biçim kullanılabileceğini belirttiği için yalnız betimleme de temel cevap olarak kabul edilebilir.)
- Yalnız öyküleme yazmak — beyitler büyük ölçüde eşeğin görünüşünü tasvir ettiği için betimleme öne çıkar.
Kendini kontrol et: Beyitleri okuyunca eşeğin görüntüsü gözünde canlanıyor mu? Canlanıyorsa betimlemeyi yazmışsın demektir.
3-2. beyit grubuEşeğin ekini görüp işe koyulmasını anlatan beyitlerde anlatım biçimi
Çözüm Yolu
Eşeğin gezip ekini görmesi, işe girişmesi olay sırasıyla anlatıldığı için öyküleme; ekinin görünüşü ise betimlemedir.
- Beyitlerde eşeğin gezmesi, ekini görmesi, işe girişmesi sırayla anlatılır; bu öykülemedir.
- "Göğermiş ekin" gibi ifadeler ekinin görünüşünü canlandırdığı için betimleme de vardır.
- Beyitlerde birden çok anlatım biçimi olduğu için ikisi birlikte yazılır.
- Yalnız betimleme yazmak — beyitlerde art arda gerçekleşen eylemler olduğu için öyküleme ağır basar.
Kendini kontrol et: Beyitlerde birbirini izleyen eylemleri (gezdi, gördü, girdi) bulabiliyor musun?
3-3. beyit grubuEşeğin otlayıp öküzleri görmesini anlatan beyitlerde anlatım biçimi
Çözüm Yolu
Eşeğin palanını atıp otlaması ve yürümesi olay sırasıyla anlatılır; öküzlerin ateşli gözleri ve gerili göğüsleri ise betimlenir.
- Eşeğin palanını atması, otlaması, yürümesi ve öküzleri görmesi sırayla anlatıldığı için öyküleme vardır.
- "Odlu gözler ü gerlü göğüsler" ifadesi öküzlerin görünüşünü canlandırdığı için betimlemedir.
- İki anlatım biçimi birlikte yazılır.
- Öküzlerin tasvirini gözden kaçırıp yalnız öyküleme yazmak — son dize öküzleri betimler.
Kendini kontrol et: Beyitlerde hem bir eylem dizisi hem de bir görünüş tasviri buldun mu?