Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 241
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 241 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1aÖnceki sayfadaki görsellerde dikkat çeken yenilikler
Çözüm Yolu
Görsellerde eski ahize telefon ile akıllı cep telefonu, eski pervaneli uçak ile modern insansız hava aracı karşılaştırılıyor; teknoloji gelişmiş.
- Önceki sayfadaki dört görseli eski ve yeni olarak ikiye ayır.
- İletişim görsellerini karşılaştır: duvardaki ankesörlü telefon ile elde taşınan akıllı telefon.
- Ulaşım/havacılık görsellerini karşılaştır: pervaneli çift kanatlı eski uçak ile modern silahlı insansız hava aracı.
- Her eşleşmedeki yeniliği "…dan …a geçiş" biçiminde kısa bir cümleyle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kablolu, sabit telefonun yerini taşınabilir akıllı telefon; pilotlu uçağın yerini pilotsuz hava aracı almıştır. (Görsellerdeki iletişim ve havacılık değişimini doğru karşılaştıran her ifade geçerlidir.)
- Görselleri tek tek betimleyip eski-yeni ilişkisini kurmamak — soru görsellerdeki yenilikleri, yani değişimi soruyor.
- Telefon ve uçak görsellerini birbiriyle eşleştirmek — her yeni araç kendi alanındaki eski araçla karşılaştırılmalı.
Kendini kontrol et: Yazdığın her yenilik için görsellerde eski ve yeni hâlini gösterebiliyor musun?
3-4Vurgu, tonlama ve telaffuza dikkat ederek okuma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
1bDeğişim ve dönüşümde etkili olan şeyler
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
İnsanların kolay iletişim ve hızlı ulaşım ihtiyacı, bilimsel araştırmalar ve teknolojik üretim değişimi hızlandırmıştır.
- Görsellerdeki değişimlerin hangi alanda olduğunu belirle: iletişim ve ulaşım/savunma teknolojisi.
- Bu değişimlere yol açan nedenleri düşün: insanların daha hızlı ve kolay iletişim, daha güvenli ulaşım ihtiyacı.
- İhtiyaçları karşılayan bilimsel araştırmaları, icatları ve teknolojik gelişmeleri etken olarak ekle.
- Etkenleri kısa maddeler hâlinde sırala.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ekonomik gelişme, savunma ihtiyacı ve küreselleşme de değişimi hızlandırmıştır. (Görüş sorusu olduğundan değişimle mantıklı bir neden-sonuç bağı kuran her etken geçerlidir.)
- Etkenler yerine değişimin sonuçlarını yazmak — soru değişime neyin yol açtığını soruyor.
- Yalnız "teknoloji" deyip geçmek — ihtiyaç, bilim ve icat gibi etkenleri açıklamak cevabı güçlendirir.
Kendini kontrol et: Yazdığın etkenler, değişimin sonucu değil nedeni mi?
1cDeğişim ve dönüşümün sosyal hayata yansımaları
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Cep telefonuyla her yerden iletişim kuruluyor, ulaşım ve savunma teknolojileri gelişti; ancak yüz yüze iletişim azalabiliyor.
- Yeni telefonların ve hava araçlarının insanların günlük yaşamını nasıl etkilediğini düşün.
- Olumlu yansımaları belirle: iletişim ve ulaşım hızlandı, kolaylaştı.
- Alışkanlıklardaki ve ilişkilerdeki değişimi belirle: yaşam tarzı değişti, yüz yüze iletişim azalabildi.
- Bulduğun yansımaları kısa cümlelerle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bilgiye erişim kolaylaştı, uzaktaki yakınlarla bağ korunabiliyor; ancak ekran bağımlılığı arttı. (Görüş sorusu olduğundan sosyal hayatla ilişkilendirilen her makul yansıma geçerlidir.)
- Yalnız teknik gelişmeyi anlatıp insan ilişkilerine etkisini yazmamak — soru sosyal hayata yansımaları istiyor.
- Yalnız olumlu ya da yalnız olumsuz sonuç yazmak — değişimin her iki yönü de düşünülebilir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her yansıma, insanların birbirleriyle ilişkisini veya günlük yaşamını anlatıyor mu?
2aDede Korkut'un Oğuzlar için önemi
Çözüm Yolu
Dede Korkut sorunları çözen, dua eden, boylara ad koyan ve hikâyeleri anlatarak Oğuz kültürünü yaşatan bilge kişidir. Video QR kodludur; cevap genel bilgiye dayanır.
- Karekoddaki videodan ve önceki okuma parçasından Dede Korkut'un Oğuzlar arasındaki rolünü hatırla.
- Onun bilge ve ozan kimliğini belirle: geleceği bilen, öğüt veren, hikâye anlatan biridir.
- Toplumdaki işlevini ekle: her işte ona danışılır, sorunları çözer, sözü tutulur.
- Kültürü yaşatıp sonraki nesillere aktarmasını vurgulayarak cevabı tamamla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oğuzların aksakallı bilgesidir; ad koyar, dua eder, boylar arası sorunları çözer. (Dede Korkut'un toplumdaki yol gösterici rolünü anlatan her ifade geçerlidir.)
- Dede Korkut'u yalnız hikâyelerdeki bir kahraman sanmak — o, olayları anlatan ve öğüt veren bilge ozandır.
- Önemini tek özelliğe indirgemek — danışmanlık, yol göstericilik ve kültürü aktarma birlikte düşünülmeli.
Kendini kontrol et: Cevabın, Dede Korkut'un Oğuz toplumu için neden vazgeçilmez olduğunu açıklıyor mu?
2bDede Korkut hikâyelerinin neleri anlattığı
Çözüm Yolu
Hikâyelerde savaş, yiğitlik, aile, dostluk, âdetler ve inançlar yer alır; Oğuz toplumunun sosyal hayatı yansıtılır.
- Videodan ve okuduğun parçalardan hikâyelerde geçen olayları hatırla.
- Konuları gruplandır: kahramanlık ve savaşlar, aile ve dostluk, töre ve inançlar.
- Oğuzların hem kendi aralarındaki hem de dış düşmanlarla yaptığı mücadeleleri ekle.
- Bu konuların Oğuz toplumunun yaşayışını yansıttığını belirterek cevabı yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oğuz beylerinin yiğitliklerini, ailelerini, ölüm-kalım mücadelelerini ve Türk töresini anlatır. (Hikâyelerin Oğuz yaşamını ve değerlerini anlattığını belirten her ifade geçerlidir.)
- Yalnız tek bir hikâyenin olayını anlatmak — soru hikâyelerin genel olarak nelerden söz ettiğini soruyor.
- Hikâyeleri masal gibi yalnız olağanüstü olaylardan ibaret görmek — toplumsal yaşam ve değerler de anlatılır.
Kendini kontrol et: Cevabında Oğuzların hem yaşayışına hem de değerlerine yer verdin mi?
2cHalk ozanlarının sözlü kültürdeki rolleri
Çözüm Yolu
Dede Korkut, Yunus Emre ve Karacaoğlan eserleri sözlü olarak yayarak dil, inanç, duygu ve gelenekleri toplumun hafızasında yaşatmıştır.
- Sorudaki üç rolü ayır: sözlü kültürün oluşması, korunması ve aktarılması.
- Oluşturma rolünü düşün: ozanlar şiir, hikâye ve öğütlerle yeni kültürel ürünler yaratır.
- Koruma ve aktarma rolünü düşün: eserleri söyleyerek toplumun hafızasında yaşatır, kuşaktan kuşağa ulaştırırlar.
- Üç rolü birer cümleyle açıklayarak cevabını tamamla.
- Yalnız aktarma rolünü yazıp oluşturma ve korumayı atlamak — soru üç rolü birlikte soruyor.
- Ozanları yazılı eser bırakan yazarlar gibi düşünmek — rolleri sözlü gelenek içindedir.
Kendini kontrol et: Cevabında oluşturma, koruma ve aktarma rollerinin üçü de yer alıyor mu?
3-1Göz gezdirerek okuyup dikkat çeken kelimelerin altını çizme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-2Altı çizili kelimelerden metnin içeriğine yönelik tahmin
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-3Metne uygun okuma yöntemi belirleme
Çözüm Yolu
Metin tahlil edilecekse satır satır, anlamı kavrayarak ve kelimeleri çözümleyerek okumak gerekir.
- Yönergedeki amaca bak: metin tahlil edilecek, yani ayrıntılı biçimde incelenecek.
- Tahlil için metnin anlamını, kelimelerini ve olay örgüsünü dikkatle kavramak gerektiğini düşün.
- Bu amaca uygun yöntemi seç: ayrıntılı, dikkatli okuma (tahlil okuması).
Kabul edilebilir başka cevaplar: Anlamaya yönelik, not alarak ve altını çizerek okuma. (Metni ayrıntılı ve dikkatli incelemeyi amaçlayan bir yöntem olduğu sürece geçerlidir.)
- Göz gezdirerek okumayı seçmek — bu yöntem ön inceleme içindir, tahlil için yeterli ayrıntı sağlamaz.
- Yöntemi adlandırıp neden uygun olduğunu açıklamamak — seçimin metnin tahlil amacıyla ilişkisi belirtilmeli.
Kendini kontrol et: Seçtiğin yöntem, metindeki kelimeleri ve ayrıntıları çözümlemene izin veriyor mu?