Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 246
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 246 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-merkezBilgi haritasında Bayındır Padişah'ın vekili olarak gösterilen ortadaki kutu
Çözüm Yolu
Metinde Bayındır Padişah 'Benim vekilim Kazan' der; İç ve Dış Oğuz da Kazan'ın emrindedir.
- Bilgi haritasında ortadaki kutunun Bayındır Padişah'a "vekilidir" okuyla bağlandığını gör.
- Metinde Bayındır Padişah'ın kimi vekili olarak andığını ara: "Benim vekilim Kazan" der.
- İç Oğuz beyleri ile Dış Oğuz ağalarının da onun emrinde olduğunu kontrol et ve kutuya Salur Kazan yaz.
- Kutuya Bayındır Padişah'ı yazmak — o en üst kutudadır; ortadaki kutu onun vekilidir.
- Kara Budak'ı yazmak — Kara Budak Kazan'ın yeğenidir, vekil değildir.
Kendini kontrol et: Metinde "Benim vekilim …" cümlesinde geçen ad, yazdığın adla aynı mı?
1-sol altİç Oğuz beyleri bağlantısının sağ kanat komutanı olarak işaret ettiği alt sol kutu
Çözüm Yolu
Metinde Kazan, avcı başı Han Afşar'ı sağdan saldığını ve İç Oğuz beylerini sağdan saldığını söyler; sağ kanat komutanı Han Afşar'dır.
1-sağ altDış Oğuz ağaları bağlantısının sol kanat komutanı olarak işaret ettiği alt sağ kutu
Çözüm Yolu
Kazan, Tabasaran Sultanı Kıyan Oğlu Deli Dündar'ı soldan saldığını ve Dış Oğuz ağalarını soldan buyurduğunu söyler; sol kanat komutanı odur.
1-alt ortaÖncü birliği komutanı olarak gösterilen alttaki kutu
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
2Kara Budak'ın Kazan'ı karşılamaya gönüllü olmasının olası gerekçesi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kara Budak amcasını tanıyor, onun yiğitliğine inanıyor; ilk ona kılıç çekilmesi gerekse bile gerçeği öğrenmeye cesaret ediyor.
- Metinde Kara Budak'ın sözünü bul: "Eğer ejderha olduysa evvela beni yutsun."
- Kara Budak'ın Kazan'ın yeğeni olduğunu ve ona "amca" diye seslendiğini belirle.
- Padişah ve Oğuz beylerinin kuşkusunu hatırla: Kazan'ın ejderha olduğu söylentisi herkesi korkutmuştur.
- Gerekçeyi birleştir: amcasına güveni ve bağlılığı, gerçeği öğrenip kuşkuyu gidermek istemesi, yiğitliği.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oğuzların Kazan'a ok yağdırmasını önlemek ve amcasını korumak istemiştir. (Metindeki ok yağmuru önerisiyle ilişkilendirildiği için olası bir gerekçe olarak geçerlidir.)
- Kara Budak'ın Kazan'a düşman olduğunu düşünmek — o, amcasına bağlı ve onu tanıyan biridir.
- Yalnız cesaretinden söz edip Kazan'a olan güvenini atlamak — gönüllülüğün temelinde akrabalık ve güven vardır.
Kendini kontrol et: Yazdığın gerekçe, Kara Budak'ın "Eğer ejderha olduysa evvela beni yutsun" sözüyle uyuşuyor mu?
3Kazan'ın ejderhayı kendisinin öldürmediğini söylemesinin nedeni
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kazan övgüyü kendine mal etmez; Lala'nın cesaret verici sözleri sayesinde ejderhaya saldırdığını belirtir, böylece övünmez ve vefa gösterir.
- Metinde Lala'nın Kazan'ı övdüğü cümleyi bul: "Erliğine, yiğitliğine aferin Kazan!"
- Kazan'ın cevabını incele: başarıyı kendine değil, Lala'nın verdiği cesaret ve güce bağlıyor.
- Bu tutumun övünmekten kaçınma, yani alçakgönüllülük olduğunu çıkar.
- Lala'ya duyduğu vefayı da ekleyerek nedeni bir cümlede açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Lala'ya teşekkür etmek, onun emeğini ve desteğini onurlandırmak istediği için. (Vefa ve minnet yönünü vurguladığı için alçakgönüllülük yorumuyla birlikte geçerlidir.)
- Kazan'ın ejderhayı gerçekten öldürmediğini sanmak — sözü mecazdır, başarıyı Lala'nın desteğine bağlar.
- Sözü korku ya da sorumluluktan kaçma olarak yorumlamak — metinde Kazan yiğit ve alçakgönüllü biri olarak çizilir.
Kendini kontrol et: Yorumun, Kazan'ın övgüyü neden kendine almadığını açıklıyor mu?
4İslamiyet'in dile yansımasına dair metinden kelime ve kavram tespit edip arkadaşlarla paylaşma
Çözüm Yolu
Bu Arapça ve Farsça kökenli dinî sözcükler İslamiyet'in kabulüyle Türkçeye girmiştir. İnanç değişimi günlük hayatı ve dili birlikte etkilemiştir. 'Tanrı' ve 'yalvarmak' öz Türkçedir.
- Metni baştan sona tarayıp inanç, ibadet ve dua ile ilgili kelimelerin altını çiz.
- Allah, Perverdigâr, mümin, kâfir, İslâm dini gibi inançla ilgili kavramları bir grupta topla.
- Abdest almak, namaz kılmak gibi ibadet bildiren ifadeleri ayrı bir grup olarak yaz.
- Barekallah, mübarek, mahrum gibi dua ve övgü sözlerini de listeye ekle.
- Bu Arapça-Farsça kökenli kelimelerin, yeni inancın günlük hayata ve konuşmaya girdiğini gösterdiği çıkarımını yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Daha kısa bir liste (ör. Allah, abdest, namaz, kâfir, mübarek) ve kısa bir çıkarım (Seçilen kelimeler metinde geçiyor ve çıkarım inanç değişiminin dile yansımasına bağlanıyorsa)
- 'Tanrı' kelimesini İslamiyet'le gelen kelime saymak — Tanrı öz Türkçedir, İslamiyet'ten önce de kullanılıyordu.
- Yalnız kelime sıralamak — soru, sosyal hayattaki değişimin dile yansımasıyla ilgili çıkarım da istiyor.
Kendini kontrol et: Listendeki her kelimeyi metinde gösterebiliyor musun ve her biri İslamiyet'le ilgili bir kavram mı?