Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 259
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 259 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
T diyagramı sol (Salur Kazan)Salur Kazan hikâyesinin yapı, dil ve dönem özelliklerini madde madde yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Destansı hikâyede olağanüstülük, kahramanlık ve sözlü anlatım ağır basar.
- Kutulardaki olayları incele: ejderhayı öldürmek ve otuz bin düşmanı hiçe saymak olağanüstü ve abartılıdır.
- Kazan'ın korkusuz, üstün güçlü bir kahraman olarak anlatıldığını not et.
- Dili incele: 'Kötü günün olmasın' gibi kalıp sözler ve konuşur gibi anlatım sözlü geleneği gösterir.
- Av, otağ, Oğuz beyleri ve konuk ağırlama gibi ayrıntılardan Oğuz toplumunun yaşayışını çıkar.
- Hikâyenin Dede Korkut'un sözüyle bittiğini de ekleyerek maddeleri sol sütuna yaz.
- Yalnız olağanüstülüğe odaklanmak — destansı hikâye Oğuz toplumunun gerçek yaşayışını da yansıtır, bunu da yazmalısın.
- Dede Korkut'u hikâyenin kahramanı sanmak — o, sonda hikâyeyi bağlayan ve değerlendiren ozandır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her özelliği tablodaki bir kutudan örnekle gösterebiliyor musun?
T diyagramı sağ (Mai ve Siyah)Mai ve Siyah romanının yapı, dil ve dönem özelliklerini madde madde yazma
Çözüm Yolu
Roman modern, yazılı ve gerçekçi anlatıma dayanır; olağanüstülüğe yer vermez.
- Mai ve Siyah kutularındaki olayların ev taşıma, akşam oturmaları gibi gündelik olaylar olduğunu belirle.
- Kişilerin baba, anne, Ahmed Cemil ve İkbal gibi sıradan aile bireyleri olduğunu not et.
- Babanın kaygısı ve fedakârlığı gibi iç dünya çözümlemelerini ve ayrıntılı betimlemeleri işaretle.
- Kira evi, yatılı okul, aile sohbetleri gibi ayrıntılardan dönemin şehirli aile hayatını çıkar.
- Dilin uzun cümleli ve yazılı edebiyata özgü olduğunu ekleyerek maddeleri sağ sütuna yaz.
- Romanın dilini de sade ve konuşma diline yakın saymak — Mai ve Siyah'ta uzun, süslü, yazılı dile özgü cümleler vardır.
- Gündelik olayları önemsiz sayıp atlamak — sıradan olayların anlatılması romanın gerçekçiliğinin kanıtıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın maddelerin her biri Salur Kazan sütunundaki bir maddeyle karşılaştırılabiliyor mu?
2-2Kontrol listesinin ikinci ölçütünü yazıp evet/hayır işaretleme
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Hikâyede sözlü anlatım dili, romanda yazılı edebiyat dili görülür.
- Kontrol listesinin 2. satırına iki metin arasındaki bir fark ölçüt olarak yazılacak.
- Hikâyenin dili sözlü anlatıma dayalı ve sadedir; romanın dili yazılı edebiyata özgü ve daha ağırdır.
- Ölçüt: Metinlerin dili birbirinden farklıdır.
- Bu fark iki metinde görüldüğü için 'Evet' işaretlenir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Metinlerin mekânları farklıdır (otağ ve av yerleri / şehirde bir ev) - Evet (Bu ölçüt listenin başka bir satırında tekrarlanmıyorsa geçerlidir)
- Birinci satırdaki gerçeklik ölçütünü tekrar yazmak — her satır farklı bir karşılaştırma unsuru içermelidir.
- Metinlerde karşılanmayan bir ölçüt yazıp 'Evet' işaretlemek — ölçüt T diyagramındaki bilgilerle doğrulanmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın ölçütü iki metnin dilinden birer somut örnekle doğrulayabiliyor musun?
2-3Kontrol listesinin üçüncü ölçütünü yazıp evet/hayır işaretleme
Çözüm Yolu
Salur Kazan'da olağanüstü olaylar var, Mai ve Siyah'ta yok.
- Kontrol listesinin 3. satırına T diyagramındaki bir fark ölçüt olarak yazılacak.
- T diyagramında Salur Kazan'da olağanüstü olaylara yer verildiği, Mai ve Siyah'ta verilmediği yazılı.
- Ölçüt: Metinlerde olağanüstü olaylara yer verilişi farklıdır.
- Diyagramdaki bilgi bunu doğruladığı için 'Evet' işaretlenir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Metinlerde yansıtılan toplum yaşayışı farklıdır (göçebe Oğuz toplumu / şehirli aile) - Evet (Bu ölçüt listenin başka bir satırında tekrarlanmıyorsa geçerlidir)
- Yalnız Salur Kazan'a bakıp işaretlemek — Mai ve Siyah'ta olağanüstü olay bulunmadığını da kontrol etmelisin.
Kendini kontrol et: Mai ve Siyah kutularında olağanüstü sayılabilecek bir olay olup olmadığını kontrol ettin mi?
2-4Kontrol listesinin dördüncü ölçütünü yazıp evet/hayır işaretleme
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kazan abartılı güçlü bir kahramandır; romandaki kişiler gündelik hayatın insanlarıdır.
- Kontrol listesinin 4. satırına kahramanlarla ilgili bir fark ölçüt olarak yazılacak.
- Kazan olağanüstü güçlere sahip, abartılı bir kahramandır; romandaki kişiler gündelik hayattan sıradan insanlardır.
- Ölçüt: Kahramanların nitelikleri birbirinden farklıdır.
- Bu fark metinlerde görüldüğü için 'Evet' işaretlenir.
- Romandaki babanın fedakârlığına bakıp onu da destan kahramanı saymak — Ahmed Cemil'in babası sıradan bir aile babasıdır.
Kendini kontrol et: Kazan'ın ve Ahmed Cemil'in birer özelliğini yan yana yazınca fark açıkça görülüyor mu?
2-5Kontrol listesinin beşinci ölçütünü yazıp evet/hayır işaretleme
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Biri sözlü geleneğe, diğeri Tanzimat sonrası yazılı edebiyata aittir.
- Kontrol listesinin 5. satırına T diyagramındaki farklardan biri ölçüt olarak yazılacak.
- Salur Kazan hikâyesi sözlü gelenekten gelir; Mai ve Siyah Tanzimat sonrası yazılı edebiyat ürünüdür.
- Bu fark ölçüt olarak yazılır: Metinler farklı dönemlere ve geleneklere aittir.
- Ölçüt iki metinde gerçekten karşılandığı için 'Evet' işaretlenir.
- Dönemi yalnız yazar adından çıkarmak — metindeki kalıp sözler ve betimlemeler de sözlü ya da yazılı geleneği gösterir.
Kendini kontrol et: Hangi metnin sözlü gelenekten, hangisinin yazılı edebiyattan geldiğini metinden bir ipucuyla gösterebiliyor musun?