Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 295 Cevapları

Şart-sonuç ilişkisi için 'eğer... ise' mantığıyla kurulmuş örnek cümle.

1. Satırın başındaki "Şart-sonuç" ilişkisini belirle: bir koşul gerçekleşirse ortaya çıkacak sonucu yazacaksın.
2. Verilen bölüm koşulu başlatıyor: "vatan savunmasına" ifadesini "katılırsa" gibi bir şart ekiyle tamamla.
3. Ardından bu koşulun doğuracağı sonucu ekle: "vatan düşmana teslim olmaz".
4. Cümlenin metindeki fedakârlık düşüncesiyle uyumlu olduğunu kontrol et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: vatan savunmasına koşarsa ülke bağımsızlığını korur. (Şart eki ve bu şarta bağlı açık bir sonuç içerdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlenin başına "Eğer" koyduğunda anlam bozulmadan okunuyor ve bir sonuç bildiriyor mu?

Ömer Seyfettin Yeni Lisan anlayışıyla sade dil kullanır.

1. 'Sade bir dil kullanılmıştır.' özelliğini sayfa 294'teki parçayla karşılaştırıyoruz.
2. Parçadaki cümleler kısa ve anlaşılır; konuşma diline yakın bir Türkçe kullanılmış.
3. Bu durum Yeni Lisan'ın sade dil görüşüyle uyumludur.

Kendini kontrol et: Parçadaki cümlelerin çoğunu sözlüğe bakmadan anlayabiliyor musun?

Milli Edebiyat'ın temel amacıdır.

1. 'Millî duyguları harekete geçirmek amaçlanmıştır.' özelliğini inceliyoruz.
2. Metinde vatan için tekrar tekrar savaşa dönen gazi ve fedakâr doktor öne çıkarılıyor.
3. Bu kahramanlar okurda vatan sevgisi ve millî duygular uyandırıyor.

Kendini kontrol et: Metindeki hangi davranışın okurda vatan sevgisi uyandırdığını gösterebiliyor musun?

Olay örgüsü ve kahramanın akıbeti merak öğesi oluşturur.

1. 'Okuyucuda merak duygusu uyandırmaktadır.' özelliğini olay örgüsüne bakarak değerlendiriyoruz.
2. Defalarca yaralanan gazinin ne yapacağı, nereye döneceği okurun ilgisini çekiyor.
3. Kahramanın akıbetini öğrenme isteği merak duygusu oluşturur.

Kendini kontrol et: Metni okurken "Sonra ne olacak?" diye düşündüğün bir yeri gösterebiliyor musun?

Hikâyenin savaş ortamında geçmesinden çıkarım.

1. 'Koşullar olayların sonucunu etkilemiştir.' özelliğini hikâyenin ortamıyla karşılaştırıyoruz.
2. Hikâye savaş döneminde geçiyor; kahramanlar yaralanıyor, tedavi ediliyor.
3. Gazinin yeniden cepheye (tayyareciliğe) dönme kararını savaş koşulları belirliyor.

Kendini kontrol et: Savaş olmasaydı kahramanların kararlarının nasıl değişeceğini düşünebiliyor musun?

Sonuç cümlesi sebebe uygun olmalıdır.

1. Satırdaki "Sebep-sonuç" ilişkisini belirle: "aşılar geliştirdiği için" ifadesi sebebi veriyor.
2. Bu sebebin doğal sonucunu düşün: aşılar hastalıkları önler, insanların hayatını kurtarır.
3. Sonucu cümleye ekle: "birçok askerin ve halkın hayatı kurtuldu".
4. İstersen ikinci bir sonuç ekle: "herkesin takdirini kazandı".

Kabul edilebilir başka cevaplar: salgın hastalıklar azaldı ve cephedeki askerler sağlığına kavuştu. (Aşı geliştirmenin mantıklı bir sonucunu bildirdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: "Aşılar geliştirdiği için" sorusuna "ne oldu?" diye sorduğunda yazdığın bölüm cevap oluyor mu?

Amaç bildiren ifade yazılır.

1. Satırdaki "Amaç-sonuç" ilişkisini belirle: Ferhat Ali Bey'in cepheye dönme isteğinin amacını yazacaksın.
2. Metinde onun yaralarına rağmen yeniden savaşmaya istekli olduğunu hatırla.
3. "çünkü" sonrasına bu isteğin hedefini yaz: vatanını düşmandan korumak.
4. Amacı "-mak/-mek istemektedir" gibi amaç bildiren bir yapıyla bitir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: vatan savunmasında yeniden görev almak istemektedir. (Cepheye dönüşün hedefini amaç bildiren bir yapıyla anlattığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın bölüm "Ne için cepheye dönmek istiyor?" sorusunu cevaplıyor mu?

Tutarlılık, yardımcı fikirlerin ana fikirle çelişmemesidir.

1. Satırdaki "Tutarlılık" kavramını hatırla: fikirlerin birbiriyle çelişmeden ana fikre bağlanmasıdır.
2. "Yardımcı fikirler ana fikri desteklediğinden" ifadesi sebebi veriyor; sonucu tutarlılıkla ilgili yaz.
3. Boşluğu "metin bütünlük taşır ve fikirler birbiriyle tutarlıdır" gibi bir yargıyla tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: metindeki düşünceler birbiriyle çelişmez ve okur ana mesajı kolayca kavrar. (Fikirlerin çelişmediğini ve ana fikre bağlandığını belirttiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tamamladığın cümle, fikirlerin birbirini desteklemesinin metne kazandırdığı sonucu söylüyor mu?

Kitapta örnek olarak verilmiş.

1. Bu satır kitapta örnek olarak işaretlenmiş ve değerlendirmesi yazılmıştır.
2. Metindeki olaylar savaş, yaralanan gaziler ve cepheye dönüş üzerine kuruludur.
3. Bu olaylar I. Dünya Savaşı döneminin gerçekliğinden alınmıştır.

Kendini kontrol et: Kitaptaki örnek değerlendirmeyi kendi tablona doğru aktardın mı?

Hikâye türünün gereği.

1. 'Yaşanmış veya yaşanması muhtemel olaylar anlatılmıştır.' özelliğini inceliyoruz.
2. Metinde savaşta yaralanan bir gazi ve onu tedavi eden doktor anlatılıyor.
3. Bu olaylar savaş döneminde gerçekten yaşanabilecek, gerçekçi olaylardır.

Kendini kontrol et: Metindeki olayların savaş döneminde gerçekten yaşanabileceğine dair bir örnek gösterebiliyor musun?

Alıntıda uzun betimleme yok.

1. 'Mekân ayrıntılı olarak betimlenmiştir.' özelliğini metindeki mekân anlatımlarıyla karşılaştırıyoruz.
2. Metinde iskele, gar merdivenleri gibi yerler yalnızca kısaca anılıyor.
3. Mekânın renk, ses, görüntü gibi ayrıntılarla uzun uzun tasvir edildiği bir bölüm yok.

Kendini kontrol et: Metinde bir yerin özelliklerini birkaç cümleyle anlatan bir bölüm bulabildin mi?

Milli Edebiyat anlayışı toplumu esas alır.

1. 'Sanat toplum içindir' anlayışı, eserin topluma bir mesaj vermesini esas alır.
2. Metin vatan sevgisi, fedakârlık ve yeni kahramanlık gibi toplumsal mesajlar veriyor.
3. Bu, Millî Edebiyat Dönemi'nin topluma yönelik anlayışıyla uyumludur.

Kendini kontrol et: Metnin okura verdiği toplumsal mesajı tek cümleyle söyleyebiliyor musun?

Alıntıda anlatıcının eski destanı atmak istemesi bunu gösterir.

1. Anlatıcının ve doktorun kahramanlığa bakışlarını karşılaştırıyoruz.
2. Anlatıcı eski destan kahramanlarını yüceltip onları yazıyor.
3. Doktor bu eski kahramanları beğenmiyor; bugünün gerçek ve bilimle çalışan kahramanlarına değer veriyor.

Kendini kontrol et: Anlatıcının "eski kahramanların destanı" ile ilgili düşüncesinin neden değiştiğini açıklayabiliyor musun?