Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 50 Cevapları

Koşuk, Orta Asya sözlü geleneğine, türkü halk edebiyatına, Ahmet Kutsi Tecer'in şiiri ise bireysel yazılı modern şiire bağlıdır.

1. Her metnin ortaya çıktığı dönem ve söyleyicisi incelendi.
2. Koşuk, İslamiyet öncesi Türk şiirinin sözlü geleneğine ait bir türdür.
3. Turnalar anonim bir türküdür; halk şiiri geleneğine bağlıdır.
4. Nerdesin, Ahmet Kutsi Tecer'in yazdığı bireysel, yazılı bir şiirdir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Nerdesin: Cumhuriyet dönemi yazılı (şairi belli) şiir geleneği (Şiirin bireysel ve yazılı oluşu vurgulandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her metin için söyleyicinin belli olup olmadığını ve dönemini tabloya doğru yazdın mı?

Sayfa 17, 44 ve 50'deki üç şiirin yazılış amaçları ve ait oldukları edebî gelenekler karşılaştırılmıştır.

1. Üç metnin kimin ağzından, hangi ortamda doğduğu düşünüldü.
2. Koşuk, topluluğun doğa ve hayatla ilgili ortak duygularını dile getirmek için söylenmiştir.
3. Turnalar türküsü, turnaya seslenerek hasret ve ayrılık duygusunu paylaşır.
4. Nerdesin şiirinde şair, kendi kişisel özlem ve arayışını anlatmak için yazmıştır.
5. Her metnin amacını tablodaki "Söylenme/yazılma amacı" satırında ilgili sütuna kısa bir cümleyle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Koşuk: Bahar coşkusunu topluluğun ortak törenlerinde ve şenliklerinde paylaşmak. (Koşuğun toplu söylenen, sığır/şölen geleneğine bağlı bir tür olduğu gerekçesiyle yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her amaç cümlesi "Bu metin ... için söylenmiş/yazılmıştır." kalıbına uyuyor mu?

Şiirde ses kişiyi çağırıyor, şair onu yıllardır arıyor; temel konu özlem ve arayıştır. Turnalar için kesin içerik görselde yok.

1. Her metinde neyin anlatıldığına bakıldı.
2. Koşukta doğa ve mevsim değişimi gibi konular işlenir; koşuklar savaş, ölüm, aşk konularını da ele alır.
3. Turnalar'da yaralı turnaya seslenilerek sevgiliden haber beklenir; konu hasret ve ayrılıktır.
4. Nerdesin'de şair yıllardır aradığı, kendisini çağıran sese seslenir.

Kendini kontrol et: Her metin için yazdığın konuyu o metinden bir dizeyle doğrulayabiliyor musun?

Halk söyleyişi yalın ve içtendir. Nerdesin'de kişileştirme ve ses imgesi gibi sanatlı anlatım vardır.

1. Metinlerin kelime seçimi ve söyleyiş biçimi karşılaştırıldı.
2. Koşuk ve Turnalar halk ağzına yakın, yalın ve içten bir dille söylenmiştir.
3. Nerdesin'de 'bir ses' sembolü, sesin rüzgârlara karışması gibi imgeler kullanılmıştır.

Kendini kontrol et: Nerdesin için yazdığın imgeyi şiirden bir dizeyle gösterebiliyor musun?

Turnalar dörtlük değil, üç dize ve tekrarlanan kavuştaktan oluşur; 'İki turnam gelir aklı karalı' 11 hecedir.

Soru türküden örnek istediği için her disiplin ilgili dizeyle eşleştirilmelidir. Turnaların göçü, kış, mektup gönderme ve özlem farklı bilim ve sanat alanlarıyla ilişkilidir.

Turna ve hasret teması resim ve fotoğrafta görselleştirilir, halk oyunu ile dansa, sinema ve tiyatroda hikâyeye dönüştürülebilir.

1. Türkünün konusunu hatırla: turnalara seslenerek sevgiliden haber bekleyen kişinin hasreti.
2. Konunun görsel olarak anlatılabileceği dalları düşün: resim, heykel.
3. Sahnede ya da ekranda anlatılabileceği dalları ekle: tiyatro, sinema.
4. Ses ve hareketle anlatılabileceği dalları yaz: müzik, dans.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Resim (Turna katarı ve haber bekleyen kişi tuvale aktarılırsa geçerlidir.) · Müzik (Türkü yeniden yorumlanır ya da konu yeni bir besteyle işlenirse geçerlidir.) · Sinema (Hasret konusu kısa bir filmle hikâyeleştirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her sanat dalında turna ve hasret konusunun nasıl işleneceğini bir cümleyle anlatabiliyor musun?