Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 64
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 64 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
aOğlunu çok sever, bir dediğini iki etmezmiş cümlesindeki deyimin anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Bir dediğini iki etmemek, isteğini hemen yerine getirmektir.
- a cümlesindeki deyimi bul ve altını çiz: "bir dediğini iki etmemek".
- Cümlede babanın oğlunun her isteğini yerine getirdiği anlatılıyor; bu anlamı aklında tut.
- Anlamlar sütununda bu anlama uyan maddeyi ara: XII "Her istediğini hemen yapmak".
- a ile XII'yi eşleştir.
- "Çok sevmek" sözünü deyim sanıp anlam aramak — cümledeki deyim "bir dediğini iki etmemek"tir.
Kendini kontrol et: Cümlede deyimin yerine "her istediğini hemen yaparmış" yazınca anlam korunuyor mu?
hTaht boş kalmış, ülke başsız cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
h cümlesinde iki deyim vardır: 'başsız kalmak' yöneticisi bulunmamak (VII), 'sarpa sarmak' işin içinden çıkılması zor bir duruma girmesi (VI) anlamındadır.
- h cümlesini oku ve gerçek anlamı dışında kullanılmış kalıplaşmış söz gruplarını ara.
- "Başsız" kalmak sözünün baş organını değil, ülkenin yöneticisinin olmamasını anlattığını fark et; VII ile eşleştir.
- "Sarpa sarmak" deyiminin işlerin içinden çıkılmaz hâle gelmesini anlattığını belirle; VI ile eşleştir.
- İki deyimin altını çizip eşleştirme sütununa VII ve VI yaz, sonucu karekodla kontrol et.
- Cümlede yalnız bir deyim aramak — h cümlesinde "başsız kalmak" ve "sarpa sarmak" olmak üzere iki deyim vardır.
- "Taht boş kalmış" ifadesini deyim sanmak — burada sözcükler gerçek anlamıyla, padişahın yokluğunu anlatır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin anlamları cümlede deyimlerin yerine koyduğunda cümle aynı anlamı veriyor mu?
ıDevlet işlerini yoluna koymaya başlamış cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yoluna koymak, istenilen biçime getirmek, düzene koymaktır.
- ı cümlesindeki deyimin altını çiz: "yoluna koymak".
- Cümlede şehzadenin devlet işlerini düzene sokmaya başladığını fark et.
- Anlamlar sütununda I "İstenilen biçime getirmek, düzene koymak" maddesini bul.
- ı ile I'i eşleştir.
- "Yol" kelimesi yüzünden IV veya IX ile eşleştirmek — burada yolculuk değil, düzene koyma anlatılıyor.
Kendini kontrol et: "Devlet işlerini düzene koymaya başlamış" dediğimde anlam korunuyor mu?
iGünlerden bir gün bahçıvanbaşı cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Günlerden bir gün, belli olmayan bir günü anlatır.
- i cümlesindeki kalıplaşmış sözün altını çiz: "günlerden bir gün".
- Bu sözün olayın ne zaman olduğunu belirtmeden anlattığını fark et.
- Anlamlar sütununda V "Herhangi bir gün, önceden belli olmayan bir gün" maddesini bul.
- i ile V'i eşleştir.
Kendini kontrol et: Söz, belirli bir tarih mi yoksa belirsiz bir gün mü anlatıyor?
jBirlikte yola çıkmışlar cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yola çıkmak: bir yere varmak için bulunduğu yerden ayrılıp yolculuğa başlamak. IV ise 'yola koyulmak' anlamı olarak çeldiricidir.
- j cümlesindeki deyimin altını çiz: "yola çıkmak".
- Cümlede kişilerin atlara binip bulundukları yerden ayrılarak yolculuğa başladığını fark et.
- IV ve IX'u karşılaştır; IV "yola koyulmak" anlamına, IX "yola çıkmak" tanımına uyar.
- j ile IX'u eşleştir.
- IV "Yola çıkmak, yol almaya başlamak" ile eşleştirmek — o ifade "yola koyulmak" deyiminin anlamıdır; tam tanım IX'tadır.
Kendini kontrol et: Seçtiğim anlam, "bulunduğu yerden ayrılarak yolculuğa başlamak" ifadesini içeriyor mu?
kHuzur bulmuş, dibine oturmuş cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Huzur bulmak, ruhsal yönden rahatlamaktır.
- k cümlesindeki deyimin altını çiz: "huzur bulmak".
- Cümlede kişinin bir yerde rahatlayıp günlerini orada geçirdiğini fark et.
- Anlamlar sütununda XVI "Ruhsal yönden rahatlamak" maddesini bul.
- k ile XVI'yı eşleştir.
- "Dibine oturmak" sözünü eşleştirilecek deyim sanmak — tabloda ona karşılık gelen bir anlam yoktur.
Kendini kontrol et: "Ruhen rahatlamış" dediğimde cümlenin anlamı korunuyor mu?
1Deyimlerin yerine eş anlamlılarının kullanılıp kullanılamayacağı hakkındaki fikirler
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Deyimdeki kelimelerin yerine eş anlamlısı konunca kalıp bozulur; anlam kayar ya da gülünç olur.
- Bir deyim seç ve kelimelerinden birinin yerine eş anlamlısını koy; örneğin "haber salmak" yerine "haber bırakmak".
- Yeni sözün aynı anlamı ve etkiyi verip vermediğini düşün.
- Deyimlerin kalıplaşmış, çoğu zaman mecaz anlamlı sözler olduğunu hatırla.
- Kelime değişince anlamın ve anlatım gücünün bozulduğu sonucuna var ve gerekçesiyle yaz.
- "Kullanılabilir, anlam aynıdır" demek — deyimler kalıplaşmıştır; kelimesi değişen deyim anlamını ve etkisini kaybeder.
Kendini kontrol et: Denediğim örnekte eş anlamlı kelime koyunca söz hâlâ aynı deyim gibi anlaşılıyor mu?
2Deyimlerin günlük yaşamda ve sözlü kültür ürünlerinde sık geçmesinin sebepleri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ezberlenmesi kolaydır, düşünceyi özlü anlatır, halkın yaşam tecrübesini taşır; masal ve atasözü gibi ürünlerde ahengi artırır.
- Deyimlerin kısa sözle çok şey anlattığını düşün.
- Deyimlerin halkın ortak deneyiminden doğduğunu ve kuşaktan kuşağa aktarıldığını hatırla.
- Masal gibi sözlü ürünlerde deyimlerin anlatımı canlı ve akılda kalıcı kıldığını belirle.
- Bu sebepleri maddeler hâlinde yaz.
- Yalnız deyimin tanımını yazmak — soru deyimlerin neden sık kullanıldığını, yani sebeplerini soruyor.
Kendini kontrol et: Yazdığım sebepler, Mercan Kız masalındaki deyimlerin kullanılmasını açıklıyor mu?
bKılıç kuşanıp at binmeye başladığı vakit cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kılıç kuşanmak, kılıç taşıyacak güce ve yetkiye hak kazanmaktır.
- b cümlesindeki deyimin altını çiz: "kılıç kuşanmak".
- Cümlede oğlanın büyüyüp yetişkin olduğu anlatıldığını fark et.
- Anlamlar arasında kılıçla ilgili maddeyi bul: X "Kılıcı olmak ve onu taşıyacak güce hak kazanmak".
- b ile X'i eşleştir.
- "At binmek" sözünü deyim sanmak — burada gerçek anlamda kullanılmıştır; deyim "kılıç kuşanmak"tır.
Kendini kontrol et: "Kılıç taşıyacak güce eriştiği vakit" dediğimde cümlenin anlamı bozulmadan kalıyor mu?
cHerkese haber salmışlar cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Haber salmak, haber göndermek demektir.
- c cümlesindeki deyimin altını çiz: "haber salmak".
- Cümlede Mercan Kız'ı bulmak için herkese sorulduğunu, bilgi gönderildiğini fark et.
- Anlamlar sütununda XIV "Haber göndermek" maddesini bul.
- c ile XIV'ü eşleştir.
- "Ne duyan ne de bilen" sözünü eşleştirmeye çalışmak — tablodaki anlamlardan hiçbiri buna karşılık gelmiyor; deyim "haber salmak"tır.
Kendini kontrol et: Cümlede "haber salmışlar" yerine "haber göndermişler" yazınca anlam aynı kalıyor mu?
çHem de gece oldu, sabah ola hayrola cümlesindeki söz
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sabah ola hayrola, işin belki düzeleceğini anlatan bir sözdür.
- ç cümlesindeki kalıp sözün altını çiz: "sabah ola hayrola".
- Bu sözün gece bir sorun çözülemediğinde söylendiğini düşün.
- Anlamlar sütununda tırnak içinde verilen XIII "Sabah olsun, o vakte kadar iş belki düzelir" maddesini bul.
- ç ile XIII'ü eşleştir.
- VIII "Kendisi için iyi dilekte bulunmak" ile eşleştirmek — söz iyi dilek gibi görünse de "sabah olunca iş düzelir" anlamındadır.
Kendini kontrol et: Söz, işin ertesi sabah düzelebileceği umudunu mu anlatıyor?
dSabaha kadar gözüne uyku girmemiş cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Gözüne uyku girmemek, uyuyamamak demektir.
- d cümlesindeki deyimin altını çiz: "gözüne uyku girmemek".
- Cümlede kişinin sabaha kadar uyuyamadığı anlatıldığını fark et.
- Anlamlar sütununda XVII "Uyuyamamak, uykusuz kalmak" maddesini bul.
- d ile XVII'yi eşleştir.
Kendini kontrol et: "Sabaha kadar uyuyamamış" dediğimde cümlenin anlamı korunuyor mu?
eSonunda anlamış, düşmüş peşlerine cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Peşine düşmek, arkasından gitmek, izlemektir.
- e cümlesindeki deyimin altını çiz: "peşine düşmek".
- Cümlede birinin, ötekilerin kaçtığını anlayıp arkalarından gittiğini fark et.
- Anlamlar sütununda XI "Arkasından gitmek, izlemek" maddesini bul.
- e ile XI'i eşleştir.
- IX "yolculuğa başlamak" ile karıştırmak — burada amaç bir yere varmak değil, birilerinin arkasından gitmektir.
Kendini kontrol et: Cümlede "düşmüş peşlerine" yerine "onları izlemiş" yazınca anlam aynı kalıyor mu?
fDev anası sağa sola seğirtmiş, arayı açmışlar cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Arayı açmak, aradaki uzaklığı artırmaktır.
- f cümlesindeki deyimin altını çiz: "arayı açmak".
- Dev anası yetişmeye çalışırken kaçanların ondan uzaklaştığını fark et.
- Anlamlar sütununda III "Aradaki uzaklık artmak" maddesini bul.
- f ile III'ü eşleştir.
- "Sağa sola seğirtmek" sözünü eşleştirilecek deyim sanmak — tablodaki anlamlardan biri "arayı açmak" deyimine karşılık gelir.
Kendini kontrol et: "Aradaki uzaklığı artırmışlar" dediğimde cümle mantıklı oluyor mu?
gBin dereden su getirse de ikna edememiş cümlesindeki deyim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Bin dereden su getirmek, ikna için birçok sebep ileri sürmektir.
- g cümlesindeki deyimin altını çiz: "bin dereden su getirmek".
- Şehzadenin Mercan Kız'ı ikna etmek için çok uğraştığını fark et.
- Anlamlar sütununda II "Birini ikna etmek için birçok sebep ileri sürmek" maddesini bul.
- g ile II'yi eşleştir.
- Deyimi gerçek anlamda su taşımak olarak düşünmek — deyimler mecaz anlamlıdır, cümledeki "ikna" sözü ipucudur.
Kendini kontrol et: Cümledeki "ikna edememiş" sözü, seçtiğim anlamla uyumlu mu?
ğBabası sizlere ömür olmuş cümlesindeki söz
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ömür olsun, birinin öldüğünü bildirmek için kullanılır.
- ğ cümlesindeki kalıp sözün altını çiz: "sizlere ömür olmak".
- Cümlede babanın, şehzade yokken öldüğünün bildirildiğini fark et.
- Anlamlar sütununda XV "Bir kimsenin öldüğünü bildirmek için kullanılan bir söz" maddesini bul.
- ğ ile XV'i eşleştir.
- "Ömür" kelimesinden dolayı iyi dilek anlamındaki VIII ile eşleştirmek — söz, ölüm haberini nazikçe vermek için kullanılır.
Kendini kontrol et: Cümle, babanın öldüğü haberini mi veriyor?