Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 66
Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 66 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Eflâtun Cem Güney'in masalın köklü ve yaşayan olduğunu anlatan sözünün anlamı
Çözüm Yolu
Kökler masalın eski geçmişini, dallar ve bağ benzetmesi ise anlatıcılar aracılığıyla yeni kuşaklara aktarılıp gelişerek yaşamasını simgeler.
- Sözdeki iki benzetmeyi ayır: kökleri geçmişte olan dağ, dalları üstümüzde yeşeren bağ.
- Köklerin masalların çok eski bir geçmişe dayandığını anlattığını belirle.
- Yeşeren dalların masalların bugün de yaşayıp yeni kuşaklara ulaştığını anlattığını belirle.
- İki anlamı birleştirerek yazarın düşüncesini bir iki cümleyle yaz.
- Yalnız masalların eskiliğini yazmak — söz, masalların bugün de yaşadığını da anlatıyor.
- Benzetmeleri gerçek anlamda açıklamak — dağ ve bağ, masalın geçmişini ve yaşamasını simgeler.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem "kökler" hem "dallar" benzetmesinin anlamı var mı?
2Masal anlatıcılığının gelenek hâline gelmesinde etkili unsurlar
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yazılı kaynak az olduğundan masallar sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılmış, topluluk bu etkinliği eğlence ve eğitim aracı olarak benimsemiştir.
- Sayfa 65'teki iki metinde masalların ne zaman ve nerede anlatıldığını bul: kış geceleri, tandır başı, topluca iş yapılan zamanlar.
- Masal dinlemenin eğlence ve ders verme ihtiyacını karşıladığını düşün.
- Masalların sözlü olarak aktarıldığını ve kadın anlatıcıların ("masal anası") önemini belirle.
- Bu unsurları maddeler hâlinde yaz.
- Metinlerdeki ipuçlarını kullanmadan genel cevap vermek — kış geceleri ve masal anası gibi bilgiler metinde açıkça geçiyor.
Kendini kontrol et: Yazdığım unsurların en az ikisi okuduğum metinlerde geçiyor mu?
3Masal anlatıcılığının kültürde yer edinmesinde anlatıcının öne çıkan özellikleri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sözlü gelenekte masal ancak iyi hatırlayan, ses tonu ve jestleriyle dinleyiciyi çeken bir anlatıcı sayesinde yaşar.
- Sayfa 65'teki metinlerde anlatıcının nasıl tanıtıldığını incele: tatlı dilli, sözü dinlenir, masal ağzını bilen usta.
- Sözlü gelenekte masalı aklında tutmanın önemini düşün: güçlü hafıza.
- Dinleyiciyi etkileme ve merakta tutma becerisini ekle.
- Bu özellikleri maddeler hâlinde yaz.
- Masalın özelliklerini yazmak — soru anlatıcının özelliklerini soruyor.
Kendini kontrol et: Yazdığım her özellik bir insan olarak anlatıcıyı mı tanımlıyor?
4aMasal anlatma geleneğinin eski önemini kaybetme sebepleri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Eğlence ve bilgi artık kitle iletişim araçlarından sağlandığı için kış gecelerinde bir araya gelip masal dinleme alışkanlığı zayıflamıştır.
- Saim Sakaoğlu'nun metninde geleneğin zayıfladığını ve bu imajı çizgi filmlerin yarattığını belirten kısmı bul.
- Televizyon, internet, telefon gibi araçların insanların eğlenme biçimini nasıl değiştirdiğini düşün.
- Kalabalık aile ve topluca oturma alışkanlığının azalmasını ekle.
- Önemini kaybetme sebeplerini maddeler hâlinde yaz; ardından canlandırma önerilerini ayrıca belirt.
- Sorunun yalnız ilk bölümünü yanıtlamak — kutuda geleneğin canlandırılması için öneriler de isteniyor.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem sebepler hem de canlandırma için öneriler var mı?
4bAnadolu'da devam eden geleneğin canlandırılması için öneriler
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Gelenek, gençlerin ilgisini çeken etkinliklerle ve teknolojiyle birleştirildiğinde yeniden canlandırılabilir.
- Geleneğin neden zayıfladığını hatırla: teknoloji ve toplu oturmaların azalması.
- Gençlerin ilgisini çekebilecek okul ve toplum etkinliklerini düşün: masal saatleri, yarışmalar.
- Yaşlı anlatıcılardan masalların derlenip kayda alınmasını öner.
- Teknolojinin geleneği yaşatmak için nasıl kullanılabileceğini ekleyerek önerilerini yaz.
- Yalnız "masal okunmalı" gibi genel bir öneri yazmak — öneriler somut ve uygulanabilir olmalıdır.
Kendini kontrol et: Önerilerimden en az biri okulumda gerçekten uygulanabilir mi?
5Günümüzde masalların daha çok aile içinde yer almasının sebepleri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yetişkinler artık başka eğlence araçlarına yöneldiği için masal, çocuk edebiyatı niteliğiyle ağırlıklı biçimde anne, baba ve büyükler tarafından anlatılır.
- Kitle iletişim araçları yaygınlaşmadan önce masalların toplulukça dinlenen bir eğlence olduğunu hatırla.
- Bugün yetişkinlerin eğlence için televizyon ve internet gibi araçlara yöneldiğini düşün.
- Masalların artık daha çok çocuklara, uyku öncesinde anne, baba ve büyükler tarafından anlatıldığını belirle.
- Sebepleri bir iki cümleyle yaz.
- Yalnız teknolojinin yaygınlaştığını yazmak — bunun masalı neden aile içine, çocuklara yönelttiğini de açıklamak gerekir.
Kendini kontrol et: Cevabım masalların neden özellikle aile içinde kaldığını açıklıyor mu?
6Masalların kış geceleri ve toplu çalışmalarda anlatılmasının toplumda oluşturduğu duygular
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Birlikte dinleme ve çalışma, insanları yakınlaştırır; ortak hayal ve eğlence toplumsal bağları güçlendirir.
- Kış gecelerinde ve topluca iş yapılırken insanların bir arada olduğunu düşün.
- Birlikte dinlemenin ve paylaşmanın insanlar arasında nasıl bir yakınlık oluşturduğunu belirle.
- Bu ortamın doğurduğu duyguları adlandır: birlik, dayanışma, paylaşma, aidiyet.
- Duyguları maddeler hâlinde yaz.
- Masalın içindeki duyguları yazmak — soru, masal dinleme ortamının toplumda oluşturduğu duyguları soruyor.
Kendini kontrol et: Yazdığım duygular, insanların bir arada olmasından mı doğuyor?