Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 91
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 91 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Harita-1 (Kafiye düzeni ve ölçü, Bahri Hazer)Üst soldaki büyük balon: Bahri Hazer şiirinin ölçüsü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Dizeler farklı uzunluktadır ve düzenli bir ölçü kalıbı yoktur; şiir serbest nazım örneğidir.
- Bahri Hazer'in birkaç dizesinin hecelerini say: "Bakmıyor" 3 hece, "dümenin yanına bağdaş kurup oturmuş" 12 hecedir.
- Dizelerde uzun ve kısa hecelerin düzenli bir kalıpla sıralanıp sıralanmadığına bak; aruz kalıbı yoktur.
- Hece sayısı eşit olmadığı ve aruz kalıbı bulunmadığı için şiirin serbest ölçüyle yazıldığı sonucuna var.
- Basamaklı dizilişi ölçü sanmak — dizelerin merdiven gibi yazılması görsel bir düzendir, hece veya aruz ölçüsü değildir.
Kendini kontrol et: Rastgele seçtiğin iki dizenin hece sayısı birbirine eşit mi?
Sıra Sizde-2Gazelin günümüz Türkçesiyle yazılmış şeklini kaynaklardan bulup arkadaşlarla paylaşma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Sıra Sizde-3Şiirin öğretmen tarafından ritme dikkat edilerek okunması, sonra gönüllü öğrencilerin sesli okuması
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Harita-2 (Kafiye düzeni ve ölçü, Sen Varsın)Soldaki açık renkli boş balon: Sen Varsın şiirinin kafiye düzeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İlk dörtlükte dokudum-okudum ile nakışında-yokuşunda çapraz kafiyelidir. Sonraki dörtlüklerde ilk üç dize kendi arasında kafiyelenir, dördüncü dize ilk dörtlüğün b kafiyesine ve 'sen varsın' redifine bağlanır.
- Sen Varsın şiirinde her dörtlüğün dize sonlarını alt alta yaz.
- İlk dörtlükte "dokudum-okudum" (a) ile "nakışında-yokuşunda" (b) çapraz kafiyelendiği için abab düzenini belirle.
- Sonraki dörtlüklerde ilk üç dizenin kendi arasında kafiyelendiğini gör: geçer-içer-açar, şişenin-neşenin-düşenin gibi.
- Her dörtlüğün son dizesinin "-ışında sen varsın" ile ilk dörtlüğe bağlandığını belirle; düzeni abab cccb dddb eeeb fffb yaz.
- Bütün dörtlükleri abab saymak — ikinci dörtlükten itibaren ilk üç dize kendi arasında kafiyelidir.
- Son dizelere yeni harf vermek — bu dizeler ilk dörtlüğün b kafiyesiyle aynı olduğu için hep b ile gösterilir.
Kendini kontrol et: Her dörtlüğün son dizesini ilk dörtlüğün ikinci dizesiyle okuduğunda aynı ses ve redif duyuluyor mu?
Harita-3 (Kafiye ve redif, Sen Varsın kafiye)Üst sağdaki büyük boş balon: Sen Varsın şiirinde kafiye
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'oku' sesleri zengin kafiye, 'ç' sesi yarım kafiye oluşturur; '-dum', '-er/-ar' ekleri rediftir.
- Uyaklı sözcüklerdeki ekleri ayır: dokudum-okudum'da "-dum", geçer-içer-açar'da "-er/-ar" redif olur.
- Eklerden önceki ortak sesleri bul: dokudum-okudum'da "oku", geçer-içer-açar'da yalnız "ç" sesi ortaktır.
- Ortak ses sayısına göre adlandır: üç ve daha fazla ses zengin kafiye, tek ses yarım kafiyedir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tam kafiye (bahar-var) (Dördüncü dörtlükteki kök sözcükler örnek gösterilirse geçerlidir; "ar" iki ses benzerliğidir.)
- Ekleri kafiyeye katmak — "-dum", "-er" gibi aynı görevli ekler redif sayılır, kafiye eklerden önceki seslerdir.
- Geçer-içer'de "er"i kafiye saymak — "-er" geniş zaman ekidir; ortak kök sesi yalnız "ç" olduğundan yarım kafiyedir.
Kendini kontrol et: Kafiye dediğin seslerin tamamı kökte mi, yoksa içine bir ek karışmış mı?
Harita-4 (Kafiye ve redif, Sen Varsın redif)Sağ ortadaki boş balon: Sen Varsın şiirinde redif
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kafiyeden sonra gelen aynı görevli ekler (dokudum-okudum'daki -dum) ek hâlinde redif, dörtlük sonlarında yinelenen 'sen varsın' ise kelime hâlinde rediftir.
- Redifin kafiyeden sonra gelen, aynı görevli ek veya sözcük olduğunu hatırla.
- "Dokudum-okudum" gibi dize sonlarında kafiyeden sonra tekrar eden "-dum" ekini ek hâlinde redif olarak belirle.
- "Geçer, içer" ve "nakışında, akışında" gibi sözcüklerdeki ortak ekleri de ek hâlinde redif olarak not et.
- Dörtlük sonlarında aynen tekrar eden "sen varsın" sözünü kelime hâlinde redif olarak yaz.
- Yalnız "sen varsın" sözünü redif saymak — dize sonlarındaki aynı görevli ekler de ek hâlinde rediftir.
- Kökteki ortak sesleri redif sanmak — "dok-, ok-" köklerindeki ses benzerliği kafiyedir; redif kökten sonra gelen ektir.
Kendini kontrol et: Redif dediğin her ek veya sözcük, tekrarlandığı bütün dizelerde aynı görevi mi yapıyor?
Harita-5 (Ses ve kelime tekrarı, Bahri Hazer kelime tekrarı)Sol ortadaki büyük boş balon: Bahri Hazer şiirinde kelime tekrarı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aynı sözcüklerin dize başlarında ve sonlarında yinelenmesi şiire akıcı bir ritim verir.
- Bahri Hazer'i baştan sona tara ve birden fazla geçen sözcüklerin altını çiz.
- Yinelenenleri listele: "Bakmıyor" iki kez, "sulara" iki kez, "yaman" iki kez, "kayık" birkaç kez geçer.
- Bu tekrarların dizelere düzenli bir ritim kattığını belirterek balona yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: "karayel", "çıkıyor" ve "iniyor" sözcüklerinin tekrarı (Şiirde yinelendikleri için örnek olarak gösterilebilir.)
- Ses tekrarıyla karıştırmak — burada tek tek ünsüzler değil, sözcüğün bütünüyle yinelenmesi aranır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her sözcük şiirde gerçekten en az iki kez geçiyor mu?
Harita-6 (Ses ve kelime tekrarı, Bahri Hazer ses tekrarı)Alt ortadaki küçük boş balon: Bahri Hazer şiirinde ses tekrarı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kayık, yaman, kudurtsun, karayel gibi sözcüklerde aynı seslerin tekrar etmesi ahenk yaratır.
- Şiirin dizelerinde sık geçen ünsüzleri işaretle: kayık, karayel, kudurtsun, yaman, yarılan, rüzgar gibi.
- En çok yinelenen ünsüzleri (k, y, r) belirle.
- Aynı ünsüzlerin tekrarına aliterasyon dendiğini hatırla ve örnek sözcüklerle balona yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: "a" ünlüsünün sık tekrarıyla asonans (yaman, aman, karayel, kayık) (Ses tekrarı olarak ünlü tekrarı da kabul edilirse geçerlidir.)
- Ünlü tekrarını aliterasyon demek — ünsüz tekrarı aliterasyon, ünlü tekrarı asonanstır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin ünsüzleri gösteren en az üç sözcüğü şiirden bulabiliyor musun?
Harita-7 (Dize tekrarı ve ses akışı, Bahri Hazer dize tekrarı)Sağ ortadaki açık renkli boş balon: Bahri Hazer'de dize tekrarı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Benzer yapıda dizelerin yinelenmesi dize tekrarına örnektir.
- Şiirde aynı biçimde kurulmuş dize gruplarını ara.
- "Bakmıyor / kayığa sarılan / sulara!" ile "Bakmıyor / çatlayıp yarılan / sulara!" gruplarını karşılaştır.
- İki grubun aynı sözcükle başlayıp aynı sözcükle bittiğini, yapının yinelendiğini belirterek yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: "Çıkıyor kayık / iniyor kayık" dizelerinin "çıkıyor ka... / iniyor ka..." biçiminde yinelenmesi (Aynı dize kalıbı yinelendiği için dize tekrarı örneği olarak geçerlidir.)
- Tek sözcük tekrarını dize tekrarı saymak — dize tekrarında dizenin veya dize kalıbının bütün olarak yinelenmesi gerekir.
Kendini kontrol et: Gösterdiğin iki dize grubunu alt alta yazınca yapıları birbirine benziyor mu?
Harita-8 (Dize tekrarı ve ses akışı, Bahri Hazer ses akışı)Sağ alttaki büyük boş balon: Bahri Hazer şiirinde ses akışı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sözcüklerin bölünerek yinelenmesi dalga hareketini sese yansıtır.
- Şiirin son bölümündeki "Çıkıyor kayık / iniyor kayık / ... Çık... in... çık..." dizelerini sesli oku.
- Sözcüklerin giderek kısaldığını ve basamak gibi dizildiğini fark et.
- Bu bölünmenin dalgada inip çıkan kayığın hareketini sesle duyurduğunu açıklayarak yaz.
- Ses akışını yalnız harf tekrarı sanmak — burada sözcüklerin bölünüp kısalmasıyla hareket hissi verilmesi önemlidir.
Kendini kontrol et: Dizeleri sesli okuduğunda kayığın inip çıkışını duyar gibi oluyor musun?
Sıra Sizde-1Sayfa 91 (Kaynak s. 92)'deki gazeli göz gezdirerek okuyup başlık ve görselden içeriği tahmin etme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Başlıkta "Gazel", görselde eski kitaplar ve mum var; şiirin aşk temalı bir divan şiiri olması beklenir.
- 92. sayfadaki metnin başlığına bak: "Gazel" divan şiirine ait bir nazım biçimidir.
- Görseldeki eski kitapları, yanan mumu ve tomarı incele; bunların eski bir dönemi çağrıştırdığını not et.
- Gazellerin çoğunlukla aşk ve ayrılık işlediğini hatırlayarak içeriğe dair tahminini cümleyle yaz.
- Şiiri baştan sona okuyup özetlemek — istenen, yalnız başlık ve görselden yararlanarak tahmin yürütmektir.
Kendini kontrol et: Tahminini başlıktaki ve görseldeki hangi ipuçlarına dayandırdığını söyleyebiliyor musun?