Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 101 Cevapları

Açık uçlu etkinlik (Senaryolarda geçen kavramları tabloya yazıp skaler mi vektörel mi olduğunu işaretleme). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.

Hız büyüklüğü anlık süratle aynıdır; yön hareket yönüdür.

1. Tablolardaki anlık hız değerlerinin tek bir ana ait olduğunu hatırla.
2. Anlık hızın büyüklüğünün anlık sürate eşit olduğunu fark et.
3. Yönünün o andaki hareket yönü olduğunu belirt.
4. Genellemeyi yaz: Hareketlinin belirli bir andaki hızıdır; büyüklüğü ve yönü vardır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir hareketlinin herhangi bir andaki hız vektörüdür. (Belirli bir an fikri ve yön bilgisi korunuyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımın anlık süratten farkını, yani yönü içeriyor mu?

Yönü yer değiştirme yönüyle aynıdır.

1. Yolculuğun toplam yer değiştirmesini düşün.
2. Toplam geçen süreyi düşün.
3. Ortalama hız = toplam yer değiştirme / toplam süre bağıntısını yaz.
4. Genellemeyi yaz: Toplam yer değiştirmenin toplam süreye oranıdır; yönü yer değiştirmeyle aynıdır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hareketlinin yer değiştirmesinin bu yer değiştirme için geçen zamana bölümüdür; vektöreldir. (Yer değiştirme, toplam süre ve vektörel nitelik yer alıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Başladığı noktaya dönen bir hareketlinin ortalama hızı tanımına göre sıfır oluyor mu?

a = Δv / Δt. Hız büyüklüğü veya yönü değişirse ivme vardır.

1. Hızdaki değişimi Δv = son hız − ilk hız olarak düşün.
2. Bu değişimi geçen süreye böl: a = Δv / Δt.
3. Hız değişiminin yönü olduğu için ivmenin vektörel olduğunu belirt.
4. Genellemeyi yaz: Birim zamandaki hız değişimidir; vektöreldir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hızın birim zamandaki değişim miktarıdır; büyüklüğü ve yönü vardır. (Hız değişimi, zaman ve vektörel nitelik yer alıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımına göre K aracı için 8 / 4 = 2 m/s² çıkıyor mu?

Yüksek sürat fren mesafesini uzatır, kaza şiddetini artırır; uymak topluma karşı görevdir. Yeşil dalga gereksiz fren ve çalıştırmayı önler, yakıt israfını azaltır; kaynakların sürdürülebilir kullanımına katkı sağlar.

1. Sürat arttıkça durma mesafesinin uzadığını ve çarpmanın şiddetlendiğini düşün.
2. Sürat sınırına uymanın can güvenliğini korumak için topluma karşı bir görev olduğunu belirt.
3. Yeşil dalgada sabit süratle giden aracın ışıklarda daha az durduğunu düşün.
4. Daha az dur-kalk yapmanın yakıt israfını azalttığını açıkla.
5. Yakıt tasarrufunu ülke kaynaklarının sürdürülebilir kullanımıyla ilişkilendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sürat sınırına uyan sürücü tehlikede zamanında durabilir; yeşil dalgayla akan trafikte gereksiz fren ve kalkış olmaz, yakıt ve ülke kaynakları korunur. (Can güvenliği ve yakıt tasarrufu gerekçeleri birlikte yer alıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yanıtında hem can güvenliği hem yakıt tasarrufu, ayrıca görev ve sürdürülebilirlik ilişkisi var mı?

Hareketli cisme göre konum ve hareket durumu bu noktaya göre ifade edilir.

1. Konumun hep bir noktaya göre söylendiğini hatırla (ör. evden 200 m doğuda).
2. Bu ölçüm başlangıç noktasının referans noktası olduğunu düşün.
3. Genellemeyi yaz: Konum ve hareketi belirlemek için başlangıç kabul edilen noktadır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir cismin konumunu ve hareketini belirlerken esas alınan başlangıç noktasıdır. (Konumun bu noktaya göre ölçüldüğü fikrini içeriyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımın, konumun hangi noktaya göre ölçüldüğünü açıklıyor mu?

Vektörel niceliktir; uzaklık ve yön bilgisi içerir.

1. Konumun bir referans noktasına göre verildiğini hatırla.
2. Konumu belirtmek için uzaklığın yanında yönün de gerektiğini fark et.
3. Genellemeyi yaz: Cismin referans noktasına göre yönlü uzaklığıdır; vektöreldir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir cismin seçilen referans noktasına göre nerede olduğunu gösteren vektörel niceliktir. (Referans noktası ve yön bilgisi yer alıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımında hem referans noktası hem yön var mı?

Yön içermez, her zaman pozitiftir ve başlangıç-bitiş konumundan bağımsız olarak yörüngeye bağlıdır.

1. Hareketlinin izlediği yolun (yörüngenin) tümünü düşün.
2. Bu yolun tüm parçalarının uzunluklarının toplandığını fark et.
3. Yön bilgisi gerekmediği için skaler olduğunu belirle.
4. Genellemeyi yaz: Hareket boyunca izlenen yörüngenin toplam uzunluğudur; skalerdir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hareketlinin gerçekte kat ettiği mesafenin tamamıdır; yönü yoktur. (Yörünge boyunca toplam uzunluk ve skaler nitelik vurgulanıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Çembersel yolda bir tam turda alınan yol sıfırdan büyük mü kalıyor?

Yörüngeye bağlı değildir; yalnızca ilk ve son konuma bağlıdır.

1. Hareketlinin ilk ve son konumunu belirle.
2. İlk konumdan son konuma çizilen yönlü doğru parçasını düşün.
3. İzlenen yolun önemli olmadığını fark et.
4. Genellemeyi yaz: Son konum ile ilk konum arasındaki yönlü uzaklıktır; vektöreldir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Cismin ilk konumundan son konumuna doğru olan konum değişimidir; büyüklüğü ve yönü vardır. (İlk-son konum ve yön bilgisi yer alıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: A'dan çıkıp yine A'ya dönen birinin yer değiştirmesi tanımına göre sıfır oluyor mu?

Sürat = alınan yol / geçen süre. Yön içermez.

1. Sürat için alınan yol ile geçen sürenin karşılaştırıldığını hatırla.
2. Sürat = alınan yol / geçen süre bağıntısını yaz.
3. Alınan yol skaler olduğu için süratin de skaler olduğunu belirt.
4. Genellemeyi yaz: Birim zamanda alınan yoldur; skalerdir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hareketlinin birim zamanda kat ettiği yoldur; yön içermez. (Alınan yol ve skaler nitelik vurgulanıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımında yer değiştirme değil, alınan yol mu geçiyor?

Çok kısa zaman aralığında alınan yola göre belirlenir; araç göstergesindeki değer gibi.

1. Araç göstergesinin o anki değeri gösterdiğini düşün.
2. Bu değerin bir aralığa değil, tek bir ana ait olduğunu fark et.
3. Genellemeyi yaz: Hareketlinin belirli bir andaki süratidir (hız büyüklüğü).

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir hareketlinin herhangi bir anda sahip olduğu sürattir; yön içermez. (Belirli bir an fikri ve skaler nitelik korunuyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımın yolculuğun tamamına değil, tek bir ana mı ait?

Skalerdir; yol değişken hızla alınsa da sabit sürat varmış gibi ifade eder.

1. Yolculuğun tamamında alınan toplam yolu düşün.
2. Yolculuğun tamamında geçen toplam süreyi düşün.
3. Ortalama sürat = toplam yol / toplam süre bağıntısını yaz.
4. Genellemeyi yaz: Toplam alınan yolun toplam süreye oranıdır; skalerdir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir hareketlinin aldığı toplam yolun bu yol için geçen toplam zamana bölümüdür. (Toplam yol ve toplam süre oranı ifade ediliyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımında toplam yol ve toplam süre birlikte geçiyor mu?

Hız = yer değiştirme / zaman. Büyüklük ve yön içerir.

1. Hızın yer değiştirmeye dayandığını hatırla.
2. Hız = yer değiştirme / geçen süre bağıntısını yaz.
3. Yer değiştirme yönlü olduğu için hızın da vektörel olduğunu belirt.
4. Genellemeyi yaz: Birim zamandaki yer değiştirmedir; vektöreldir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hareketlinin birim zamanda yaptığı yer değiştirmedir; büyüklüğü ve yönü vardır. (Yer değiştirme ve vektörel nitelik vurgulanıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımında yer değiştirme ve yön bilgisi var mı?