Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 102 Cevapları

Hız, birim zamandaki yer değiştirmedir ve vektörel niceliktir.

1. Tablodaki yer değiştirme örneğini incele; tanım bir günlük olay üzerinden anlatılmış.
2. Hızın yer değiştirmenin geçen süreye oranı olduğunu ve yön içerdiğini hatırla.
3. Başlangıcı, yönü ve süresi belli bir günlük hareket seç; örneğin evden okula doğuya 600 m, 5 dakikada gitmek.
4. Tanımda hem oran ilişkisini (600 m / 5 dk) hem de yönü (doğu) belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kuzeye doğru 100 m'yi 20 s'de yürüyen birinin hızı 5 m/s kuzey yönlüdür. (Yer değiştirme, süre ve yön birlikte verildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımında hem yer değiştirme ile süre ilişkisi hem de hareketin yönü var mı?

Toplam yol / toplam süre; skaler.

1. Ortalama süratin toplam alınan yolun toplam süreye oranı olduğunu hatırla.
2. Yolu ve süresi belli bir hareket seç; örneğin 400 m'lik pisti 80 s'de koşan koşucu.
3. Oranı hesapla: 400 m / 80 s = 5 m/s.
4. Değerin yön içermediğini belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir yürüyüşçü 3 km'yi 1 saatte yürürse ortalama sürati 3 km/sa'dir. (Toplam yol ve toplam süre kullanıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: 400'ü 80'e böldüğünde 5 buluyor musun ve birimin m/s mi?

Sürat, birim zamanda alınan yoldur ve skalerdir.

1. Süratin alınan yolun geçen süreye oranı olduğunu hatırla.
2. Yolu ve süresi belli günlük bir hareket seç; örneğin 10 s'de 50 m giden bisikletli.
3. Oranı hesapla: 50 m / 10 s = 5 m/s.
4. Süratin yön içermediğini tanımda belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir yürüyüşçü 60 s'de 90 m yürürse sürati 1,5 m/s'dir. (Alınan yol ve süre verilip yön kullanılmadığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğinde alınan yolu süreye böldüğünde verdiğin sürat değerini buluyor musun?

Konum ve hareket bu sabit noktaya göre belirlenir.

1. Referans noktasının konumların ona göre belirlendiği sabit başlangıç noktası olduğunu hatırla.
2. Günlük hayattan sabit bir başlangıç noktası seç; örneğin evin kapısı.
3. Başka bir yerin konumunu bu noktaya göre uzaklık ve yönle söyle: okul kapının 600 m doğusunda.
4. Seçtiğin noktanın referans noktası olduğunu belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Okul bahçesindeki bayrak direğine göre kantinin 30 m batıda olduğunu söylemek; direk referans noktasıdır. (Sabit bir nokta seçilip başka konum ona göre verildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğinde başka bir yerin konumu, seçtiğin noktaya göre uzaklık ve yönle belirtilmiş mi?

Belirli bir andaki sürattir; skalerdir.

1. Anlık süratin cismin belirli bir andaki sürati olduğunu hatırla.
2. Günlük hayatta o anki sürati gösteren bir araç düşün; örneğin arabanın hız göstergesi.
3. Göstergede o an okunan değeri (60 km/sa) anlık sürat olarak belirt.
4. Değerin yön içermediğini, yalnız büyüklük olduğunu vurgula.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bisiklet bilgisayarında o an görülen 18 km/sa değeri anlık sürattir. (Belirli bir andaki yönsüz sürat değeri olduğu için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğindeki değer tek bir andaki sürati mi, yoksa bütün hareketin ortalamasını mı gösteriyor?

Toplam yer değiştirme / toplam süre; vektörel.

1. Ortalama hızın toplam yer değiştirmenin toplam süreye oranı olduğunu hatırla.
2. Başlangıç ve bitişi belli bir yolculuk seç; örneğin A'dan B'ye 120 km doğuya giden otobüs.
3. Oranı hesapla: 120 km / 2 sa = 60 km/sa.
4. Ortalama hızın yönünü yer değiştirmenin yönü olarak (doğu) belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir tren 3 saatte 240 km kuzeye ilerlerse ortalama hızı 80 km/sa kuzey yönlüdür. (Toplam yer değiştirme, süre ve yön birlikte verildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yer değiştirmeyi süreye böldüğünde verdiğin değeri buluyor ve yönü de yazıyor musun?

İvme, birim zamandaki hız değişimidir; vektörel.

1. İvmenin hızdaki değişimin geçen süreye oranı olduğunu hatırla: a = Δv / Δt.
2. Hızı değişen günlük bir hareket seç; örneğin duran aracın harekete geçmesi.
3. Hız değişimini bul: 8 m/s − 0 = 8 m/s.
4. İvmeyi hesapla: 8 m/s / 4 s = 2 m/s².

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fren yapan bir bisikletin hızı 2 s'de 6 m/s'den 0'a inerse ivmesinin büyüklüğü 3 m/s²'dir. (Hız değişimi ve süre verilip oran doğru kurulduğu için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hız değişimini süreye böldüğünde 2 m/s² buluyor musun, birimin m/s² mi?

Belirli andaki hızdır; büyüklük ve yön içerir.

1. Anlık hızın belirli bir andaki hız olduğunu ve yön içerdiğini hatırla.
2. Hareket hâlindeki bir aracın tek bir anını düşün.
3. O andaki hızın büyüklüğünü ve yönünü birlikte belirt: doğuya 20 m/s.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Topa vurulduğu anda topun yukarı yönde 15 m/s ile hareket etmesi anlık hızdır. (Belirli bir andaki büyüklük ve yön birlikte verildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğin tek bir anı mı anlatıyor ve hem büyüklük hem yön içeriyor mu?

Yörüngenin toplam uzunluğu; skaler.

1. Alınan yolun izlenen güzergâhın toplam uzunluğu olduğunu hatırla.
2. Birden fazla duraklı günlük bir güzergâh seç; örneğin evden markete, oradan okula gitmek.
3. Güzergâh boyunca yürünen tüm uzunlukların toplamını alınan yol olarak belirt.
4. Alınan yolun yön içermediğini vurgula.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Okul bahçesinde 3 tur atan öğrencinin koştuğu toplam uzunluk alınan yoldur. (İzlenen güzergâhın toplam uzunluğu anlatıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğinde güzergâhın tüm parçalarının uzunluklarını topluyor musun?

Vektörel niceliktir.

1. Konumun bir cismin referans noktasına göre yerini uzaklık ve yönle belirttiğini hatırla.
2. Bir referans noktası seç; örneğin ev.
3. Başka bir yerin bu noktaya uzaklığını ve yönünü söyle: okul evin 600 m doğusunda.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kütüphane, okul kapısının 200 m kuzeyindedir. (Referans noktası, uzaklık ve yön birlikte verildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğinde referans noktası, uzaklık ve yön üçü de var mı?