Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 79
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 79 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3Yarıçapı en büyük ve en küçük atomların periyot-grup yeri ve nedeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Rb'de en çok katman (5) vardır ve 1A'da çekirdek yükü etkisi azdır. He'de tek katman vardır ve çekirdek yükü 2 ile elektronlar sıkı çekilir.
- Etkinlik 1.14 tablosundaki tüm yarıçap değerleri karşılaştırılır.
- En büyük değer 248 pm'dir; bu Rb'ye aittir, yeri 5. periyot 1A grubudur.
- En küçük değer 31 pm'dir; bu He'ye aittir, yeri 1. periyot 8A grubudur.
- Rb büyüktür: tablodaki en çok katmana sahip periyotta ve periyodun başında, yani çekirdek yükü en düşük konumdadır.
- He küçüktür: tek katmanı vardır ve 2 protonu bu katmandaki elektronları yakından, güçlü çeker.
- En küçük atomu H (37 pm) sanmak — He'nin yarıçapı 31 pm ile daha küçüktür.
- En büyük atom olarak Xe'yi seçmek — Xe 5. periyotta olsa da periyodun sonunda olduğu için küçüktür (131 pm).
Kendini kontrol et: Tablodaki 248'den büyük ya da 31'den küçük başka bir değer var mı?
4Aynı grup ve aynı periyotta yarıçapı belirleyen etmenler
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aynı grupta yarıçapı katman sayısı belirler. Aynı periyotta katman sayısı eşit olduğundan proton sayısı belirleyicidir; proton arttıkça yarıçap küçülür.
- Aynı gruptaki atomlar karşılaştırılır; aşağı inildikçe katman sayısı artar, yarıçap büyür.
- Buradan grupta belirleyici etmenin enerji düzeyi (katman) sayısı olduğu çıkarılır.
- Aynı periyottaki atomların katman sayısının eşit olduğu fark edilir.
- Periyotta soldan sağa proton sayısı artar, yarıçap küçülür; belirleyici etmen çekirdek yüküdür.
- Atom kütlesini belirleyici etmen saymak — yarıçapı kütle değil, katman sayısı ve çekirdek yükü belirler.
- İki etmeni karıştırmak — grupta katman sayısı, periyotta proton sayısı öne çıkar.
Kendini kontrol et: Na ile K'yi ve Na ile Cl'yi karşılaştırınca hangi etmenin değiştiğini söyleyebiliyor musun?
5aCa, Si, P, Mg, F, Cl atomlarının elektron dağılımları
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Elektronlar katmanlara 2, 8, 8, 18 kapasitesiyle sırayla yerleştirilir; nötr atomda elektron sayısı atom numarasına eşittir.
- Nötr atomda elektron sayısının atom numarasına eşit olduğu hatırlanır.
- Elektronlar katmanlara sırayla 2, 8, 8 kapasiteyle yerleştirilir.
- Ca: 20 = 2 + 8 + 8 + 2; Si: 14 = 2 + 8 + 4; P: 15 = 2 + 8 + 5.
- Mg: 12 = 2 + 8 + 2; F: 9 = 2 + 7; Cl: 17 = 2 + 8 + 7.
- Ca için 2, 8, 10 yazmak — üçüncü katmana bu düzeyde en çok 8 elektron yazılır, kalan 2 dördüncü katmana geçer.
- İlk katmana 2'den fazla elektron koymak — birinci katman en çok 2 elektron alır.
Kendini kontrol et: Her atomda katmanlardaki elektronları toplayınca atom numarasını buluyor musun?
5bAtomları yarıçaplarına göre büyükten küçüğe sıralama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aynı grup: Ca (4 katman) > Mg (3 katman); Cl (3 katman) > F (2 katman). Aynı periyot (3.): Mg > Si > P > Cl, proton sayısı arttıkça küçülür. Ca en büyük, F en küçüktür.
- Elektron dağılımlarından katman sayıları belirlenir: Ca 4; Mg, Si, P, Cl 3; F 2 katman.
- Katman sayısı en çok olan Ca en büyük, en az olan F en küçük olur.
- 3 katmanlı Mg, Si, P, Cl aynı periyottadır; proton sayısı 12, 14, 15, 17 diye artar.
- Proton arttıkça yarıçap küçüldüğünden sıra Mg > Si > P > Cl olur.
- Hepsi birleştirilir: Ca > Mg > Si > P > Cl > F.
- Yalnız atom numarasına bakıp sıralamak — Ca'nın numarası en büyük ama asıl neden fazla katmanıdır; aynı periyotta ise ters ilişki vardır.
- Cl'yi F'den küçük sanmak — Cl'de bir katman fazla olduğu için daha büyüktür.
Kendini kontrol et: Etkinlik 1.14 tablosundaki değerler (197, 160, 118, 110, 99, 72) senin sıralamanla aynı mı?
6K, Ca, H, He atomlarının yarıçap ilişkisini modelleme ve dayanağı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
K ve Ca 4. periyot (4 katman), H ve He 1. periyot (1 katman) olduğundan K, Ca çok daha büyüktür. Aynı periyotta proton artınca yarıçap azalır: K > Ca, H > He.
- Atomların yeri bulunur: K ve Ca 4. periyot (4 katman), H ve He 1. periyot (1 katman).
- Katman sayısı fazla olan K ve Ca, H ve He'den çok daha büyük daireyle çizilir.
- Aynı periyotta proton sayısı arttıkça yarıçap küçülür: K (19) > Ca (20), H (1) > He (2).
- Model büyükten küçüğe dört daireyle gösterilir: K > Ca > H > He.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Dairelerin yerine yarıçaplarla orantılı çubuk ya da iç içe halka modeli (Büyüklük sırası K > Ca > H > He doğru yansıtılırsa)
- Dört daireyi birbirine yakın büyüklükte çizmek — 4 katmanlı K, Ca ile 1 katmanlı H, He arasında büyük fark vardır.
- He'yi H'den büyük çizmek — He'de proton fazla, katman aynı olduğundan He daha küçüktür.
Kendini kontrol et: Modelindeki sıra, Etkinlik 1.14'teki değerlerle (K 227, Ca 197, H 37, He 31) uyuşuyor mu?