Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 81
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 81 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Aynı gruptaki iyonlaşma enerjisi değişimi ve nedeni; yarıçap, proton ve elektron sayısıyla ilişkilendirme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aşağı inildikçe proton ve elektron sayısı artar ama enerji seviyesi sayısı da artar. Değerlik elektronu çekirdekten uzaklaşır, iç elektronlar perdeler, elektron daha kolay koparılır.
- Tabloda bir grup yukarıdan aşağı incelenir; örneğin 1A: Li 520, Na 496, K 419 kJ/mol.
- İyonlaşma enerjisinin aşağı inildikçe azaldığı, yarıçapın ise arttığı görülür (152, 186, 227 pm).
- Aşağı inildikçe proton ve elektron sayısı artar, ama enerji düzeyi sayısı da artar.
- Dış elektron çekirdekten uzaklaşır ve iç elektronlar çekimi perdeler.
- Bu yüzden son elektron daha kolay koparılır; iyonlaşma enerjisi azalır.
- Proton sayısı arttığı için iyonlaşma enerjisinin artacağını düşünmek — katman artışı ve perdeleme, proton artışının etkisinden daha baskındır.
- Grupta ve periyotta değişimi karıştırmak — grupta aşağı iyonlaşma enerjisi azalır, periyotta sağa doğru genel olarak artar.
Kendini kontrol et: 2A grubunda Be 900, Mg 738, Ca 590 değerleri aşağı doğru azalıyor mu?
2Aynı periyotta 1. iyonlaşma enerjisinin değişim nedeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Soldan sağa proton sayısı artar, elektronlar aynı enerji seviyesine eklenir, etkin çekirdek yükü artar ve atom yarıçapı küçülür. Elektron çekirdeğe daha sıkı bağlanır, koparmak daha zor olur.
- Etkinlik 1.16 tablosunda bir periyot boyunca iyonlaşma enerjileri okunur; örneğin 3. periyot: Na 496'dan Ar 1520 kJ/mol'e.
- Soldan sağa değerlerin genel olarak arttığı görülür (2. periyotta da Li 520'den Ne 2080'e).
- Soldan sağa proton sayısı artar, elektronlar aynı enerji düzeyine eklenir; çekirdeğin çekimi güçlenir.
- Aynı tabloda yarıçapın küçüldüğü görülür (Na 186, Ar 98 pm); elektron çekirdeğe yaklaşır.
- Elektron daha sıkı tutulduğu için koparmak zorlaşır; iyonlaşma enerjisi artar.
- Artışın her adımda kesintisiz olduğunu söylemek — 2A'dan 3A'ya ve 5A'dan 6A'ya geçişte düşüş vardır, bu yüzden "genel olarak" denir.
- Elektron sayısı arttığı için yeni katman eklendiğini sanmak — aynı periyotta elektronlar aynı enerji düzeyine girer.
Kendini kontrol et: 2. periyotta ilk (Li 520) ve son (Ne 2080) değerleri karşılaştır; genel eğilim artış mı?
32. gruptaki düzensizliğin nedeni, elektron dizilimiyle açıklama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Be (900) > B (800), Mg (738) > Al (577). Be 2s2 dizilimli, B ise 2s2 2p1'dir. p elektronu daha yüksek enerjili ve s tarafından perdelendiği için koparılması daha kolaydır.
- Tablodan düzensizliği bul: Be 900 > B 800 ve Mg 738 > Al 577.
- Elektron dizilimlerini yaz: Be 1s2 2s2, B 1s2 2s2 2p1; Mg [Ne] 3s2, Al [Ne] 3s2 3p1.
- 2A atomlarında son elektron tam dolu s orbitalinden koparılır; bu dizilim kararlıdır.
- 3A atomlarında koparılan elektron p orbitalinde tektir; daha yüksek enerjilidir ve kolay kopar.
- Düzensizliği proton sayısıyla açıklamaya çalışmak — B'nin protonu Be'den fazladır, açıklama elektron diziliminde aranmalıdır.
- Hangi orbitalden elektron koparıldığını belirtmemek — 2A'da s, 3A'da p orbitalinden koparıldığı açıkça yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: B'nin değerlik elektronu hangi orbitalde? 2p ise koparılması Be'nin 2s elektronundan kolay mı?
42. grup gibi düzensizlik gösteren diğer grup ve yüksek olma nedeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
N (1402) > O (1314), P (1012) > S (1000). 5A'da p orbitalleri yarı dolu ve kararlıdır; 6A'da eşleşmiş elektronlar arasındaki itme elektronu koparmayı kolaylaştırır.
- Tabloda 5A ile 6A'yı karşılaştır: N 1402 > O 1314 ve P 1012 > S 1000.
- Elektron dizilimlerini yaz: N 2s2 2p3, O 2s2 2p4.
- 5A'da üç p orbitalinin her birinde birer elektron vardır; yarı dolu dizilim kararlıdır.
- 6A'da bir p orbitalinde elektronlar eşleşir; aralarındaki itme koparmayı kolaylaştırır, bu yüzden 5A daha yüksektir.
- Düzensizliği 7A ya da 8A'da aramak — tabloda değeri kendinden sonraki gruptan büyük olan diğer grup 5A'dır.
- Yarı dolu yerine tam dolu orbital demek — 5A'da p orbitalleri tam değil yarı doludur (np3).
Kendini kontrol et: Tabloda P (1012) değeri S (1000) değerinden büyük mü? Büyükse 5A düzensizliği doğrulanır.