Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 133
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 133 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
35bGüneşli açık alan ile loş sınıf koşullarında görüntünün netlik ve renk algısının değişimini gerekçelendirme
Çözüm Yolu
Parlak ışıkta renk algılayan koni hücreleri etkin çalışır, keskin ve renkli görürüz. Loşta yalnızca ışığa duyarlı çubuk hücreleri çalışır; bunlar renk ve ayrıntıyı ayırt edemez.
- Güneşli ortamda ışık bol olduğundan renk algılayan koni hücreleri etkin çalışır.
- Bu yüzden görüntü net, ayrıntılı ve renkli algılanır.
- Loş sınıfta ışık azdır; koniler yeterince uyarılmaz, ışığa duyarlı çubuklar devreye girer.
- Çubuklar renk ayırt etmez ve ayrıntıyı zayıf algılar; görüntü bulanık, renkler soluk ya da gri görünür.
- Loş ortamda renklerin değişmediğini söylemek — çubuklar renk ayırt etmediği için renkler soluklaşır.
- Çubuk ve konilerin görevlerini ters yazmak — renk ve netlikten koniler, loş ışıkta görmeden çubuklar sorumludur.
Kendini kontrol et: Açıklamanda her ortam için hangi hücrenin baskın çalıştığını ve bunun netliğe, renge etkisini yazdın mı?
37-dYüksek sesli ortamda konuşanları ayırt edememe ile ilgili reseptör ve organı
Çözüm Yolu
Ses titreşimlerini iç kulaktaki mekanoreseptörler algılar.
- Metinde yüksek sesli ortamda konuşanları ayırt etmekte zorlanma gözlemi ele alınır.
- Uyaran sestir; ses titreşimlerini mekanoreseptörler algılar.
- Bu mekanoreseptörler kulağın iç kısmında (salyangoz) bulunur.
- Sesi algılayan reseptörü kemoreseptör ya da termoreseptör yazmak — ses titreşimdir, mekanoreseptörle algılanır.
Kendini kontrol et: Ses hangi enerji türüdür ve bu enerjiyi hangi reseptör tipi algılar?
36-1Parlak gün ışığına bakma satırı: enerji türü, reseptör tipi, yer, gerekçe
Çözüm Yolu
Gün ışığı ışık enerjisidir ve gözdeki fotoreseptörler tarafından algılanır.
- Durum: parlak gün ışığına bakmak; uyaran gün ışığıdır.
- Gün ışığı ışık enerjisi taşır.
- Işığı algılayan reseptörler fotoreseptördür (çubuk ve koni hücreleri).
- Fotoreseptörler gözün retina (ağ tabaka) katmanında bulunur.
- Gerekçe: ışık retinadaki çubuk ve koni hücrelerini uyararak görme impulsunu başlatır.
- Reseptörün yerini göz merceği ya da kornea yazmak — bunlar ışığı kırar; ışığı algılayan hücreler retinadadır.
- Enerji türünü ısı enerjisi yazmak — göz uyaranı ışık enerjisidir; sıcaklığı deri algılar.
Kendini kontrol et: Yazdığın reseptör tipi, yazdığın enerji türünü algılayan reseptörün adıyla uyumlu mu?
36-2Davul sesi duyma satırı
Çözüm Yolu
Ses dalgaları basınç/titreşim oluşturur, bunu mekanoreseptörler algılar.
- Durum: davul sesini duymak; uyaran havadaki ses titreşimleridir.
- Ses, titreşim (mekanik) enerjisi olarak yayılır.
- Titreşim ve basıncı algılayan reseptörler mekanoreseptördür.
- Bu reseptörler iç kulakta, salyangozdaki tüylü hücrelerdir.
- Gerekçe: ses titreşimleri salyangozdaki sıvıyı titreştirip tüylü hücreleri uyarır.
- Reseptörün yerini kulak zarı yazmak — kulak zarı titreşimi iletir; algılayan tüylü hücreler salyangozdadır.
- Sesi kimyasal ya da ışık enerjisi sanmak — ses, ortamın titreşimiyle taşınan mekanik enerjidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın yer, titreşimi yalnız ileten bir yapı mı, yoksa onu algılayan hücrelerin bulunduğu yer mi?
36-3Portakal kabuğunu koklama satırı
Çözüm Yolu
Koku, havada çözünen kimyasal maddelerin algılanmasıdır.
- Durum: portakal kabuğunu koklamak; uyaranı, reseptör tipini, yerini ve gerekçeyi bulacağız.
- Kabuktan havaya yayılan uçucu kimyasal moleküller uyarandır; enerji türü kimyasal enerjidir.
- Kimyasal uyaranları algılayan reseptörler kemoreseptördür.
- Koku kemoreseptörleri burun boşluğunun üst kısmındaki koku epitelinde bulunur.
- Gerekçe: moleküller mukusta çözünüp koku hücrelerini uyarır ve koku algılanır.
- Reseptörü burun deliği girişinde sanmak — koku hücreleri burun boşluğunun üst kısmındaki koku epitelindedir.
- Kokuyu mekanik uyaran sanmak — koku, havadaki kimyasal moleküllerle oluşur.
Kendini kontrol et: Koku ve tat neden aynı reseptör tipiyle algılanır; uyaranları neyin ortak özelliğidir?
36-4Deniz esintisinin yüzü soğutması satırı
Çözüm Yolu
Soğuk esinti deri yüzeyinin sıcaklığını düşürür, bunu deri termoreseptörleri algılar.
- Durum: deniz esintisinin yüzü soğutması; uyaran sıcaklık değişimidir.
- Uyaranın enerji türü ısı enerjisidir; esinti deriden ısı uzaklaştırır.
- Sıcaklık değişimini algılayan reseptörler termoreseptörlerdir.
- Termoreseptörler deride bulunur.
- Gerekçe: yüz derisinin sıcaklığı düşer, deri termoreseptörleri bu değişimi algılar.
- Esintinin dokunmasını esas alıp mekanoreseptör yazmak — soruda vurgulanan soğutmadır, yani sıcaklık değişimidir.
Kendini kontrol et: Durumda vurgulanan etki dokunma mı, yoksa sıcaklıktaki değişim mi?
36-5İğne batması satırı
Çözüm Yolu
İğnenin batması mekanik bir uyarandır. Doku hasarını algılayan ağrı reseptörleri (nosiseptörler) uyarılır, basınç reseptörleri de etkilenir. Bu reseptörler deride bulunur.
- İğnenin deriye bastırıp dokuyu deldiğini düşün; bu fiziksel temas ve basınç mekanik enerjidir.
- Doku hasarını algılayan ağrı reseptörlerini (nosiseptör), basıncı algılayan mekanoreseptörleri etkilenen reseptör tipi olarak yaz.
- Bu reseptörlerin bulunduğu duyu organının deri olduğunu belirt.
- Gerekçe sütununa iğnenin deriye batarak basınç ve doku hasarı oluşturduğunu yaz.
- Enerji türüne "ısı" veya "kimyasal" yazmak — iğne batması dokuya uygulanan fiziksel bir kuvvettir, yani mekanik uyarandır.
- Yalnız "dokunma reseptörü" yazmak — iğne doku hasarı da yaptığı için ağrı reseptörleri (nosiseptörler) mutlaka belirtilmelidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın reseptörler gerçekten deride mi bulunuyor ve iğnenin oluşturduğu hem basıncı hem ağrıyı karşılıyor mu?
37-aParlak ışıkta göz bebeğinin küçülmesinde rol alan reseptör ve organı
Çözüm Yolu
Işığı algılayan reseptörler gözün retinasında bulunur.
- Metinde gözüne parlak ışık tutulunca göz bebeğinin küçüldüğü gözlemi ele alınır.
- Uyaran ışıktır; ışığı algılayan reseptörlere fotoreseptör denir.
- Fotoreseptörler (çubuk ve koni hücreleri) gözün retina tabakasında bulunur.
- Göz bebeğini küçülten kası reseptör sanmak — kas tepkiyi verir; ışığı algılayan retinadaki fotoreseptörlerdir.
Kendini kontrol et: Yazdığın yapı uyaranı algılayan mı, yoksa tepkiyi gerçekleştiren yapı mı?
37-bSıcak ortamda ter bezlerinin uyarılmasında rol alan reseptör ve organı
Çözüm Yolu
Sıcaklık değişimini deri termoreseptörleri algılar.
- Metinde sıcak ortamda deri ter bezlerinin uyarılıp terlemenin başladığı gözlemi ele alınır.
- Uyaran ortam sıcaklığının artmasıdır; sıcaklığı termoreseptörler algılar.
- Bu termoreseptörler deride bulunur.
- Ter bezlerini reseptör sanmak — ter bezleri tepki veren yapıdır; sıcaklığı deri termoreseptörleri algılar.
Kendini kontrol et: Terleme bir algı mı, yoksa sıcaklık algılandıktan sonra verilen bir tepki mi?
37-cNezle olunca yemeklerin tadının algılanamaması ile ilgili reseptör ve organı
Çözüm Yolu
Tat ve koku kimyasal uyaranlardır; burun tıkanınca koku algısı azalır, tat zayıflar.
- Metinde nezle olan deneğin yemeklerin tadını tam algılayamadığı gözlemi ele alınır.
- Tat ve koku, kimyasal maddelerle uyarılır; bunları kemoreseptörler algılar.
- Nezlede burun tıkanır, koku algısı azalır; tadın algılanması koku ile birlikte olduğundan tat zayıflar.
- Bu kemoreseptörler burunda (koku epiteli) ve dilde (tat tomurcukları) bulunur.
- Yalnız dili yazmak — nezlede sorun burundadır; koku algısı azaldığı için tat da zayıf algılanır.
Kendini kontrol et: Nezle dili mi etkiliyor, yoksa burnu mu; tat algısı bundan neden etkileniyor?