Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 134
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 134 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
38Deneyden yola çıkarak duyu reseptörleri ile sinir sistemi etkileşiminin uyuma önemi
Çözüm Yolu
Deneyde göz bebeği küçülür, terleme başlar: uyarı algılanır, merkezde değerlendirilir, tepki verilir. Bu etkileşim canlıyı zararlı etkilerden korur ve iç dengeyi sürdürür.
- Deneydeki gözlemleri hatırla: göz bebeği küçülür, terleme başlar, tat zayıflar, sesler karışır.
- Her durumda önce reseptörler çevredeki uyaranı algılayıp sinir sistemine iletir.
- Sinir sistemi bilgiyi değerlendirir ve uygun tepkiyi oluşturur (göz bebeği küçülmesi, terleme).
- Bu tepkiler gözü güçlü ışıktan korur, vücut sıcaklığını dengede tutar.
- Böylece reseptör ile sinir sistemi iş birliği organizmanın değişen çevreye uyum sağlamasını mümkün kılar.
- Yalnız reseptörlerden söz etmek — algılanan bilginin sinir sisteminde değerlendirilip tepkiye dönüştüğü de açıklanmalıdır.
- Deneyden örnek vermemek — soru deneyden yola çıkmayı istediği için en az bir gözlem bağlanmalıdır.
Kendini kontrol et: Cevabında uyaran, algılama, değerlendirme ve tepki zincirini deneyden bir örnekle gösterdin mi?
39Analojiye göre sünger, solenter, yassı solucan, eklem bacaklı ve omurgalı sinir sistemlerinin devre aşamalarıyla eşleşmesi
Çözüm Yolu
Yapı karmaşıklaştıkça kontrol artar: ağ tipi sinir sistemi basit devre; merkezileşmiş ganglionlu sistemler seri-paralel devre; gelişmiş beyinli omurgalılar entegre devredir.
- Metindeki devre aşamalarını belirle: basit devre, birden çok bağlantılı gelişmiş devre, mikroişlemcili entegre devre.
- Süngerde sinir sistemi yoktur; hiçbir devre aşamasına karşılık gelmez.
- Sölenterlerde ağ tipi basit sinir sistemi vardır; pil, anahtar ve ampullü basit devreye benzer.
- Yassı solucan ve eklem bacaklılarda ganglion ve sinir kordonları bulunur; seri-paralel bağlantılı gelişmiş devrelere benzer.
- Omurgalılarda gelişmiş beyin ve omurilik vardır; mikroişlemcili, sensörlü entegre devreye karşılık gelir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yassı solucanı basit ile gelişmiş devre arasında geçiş aşaması olarak göstermek (Yassı solucanın ilkel ganglionlarla sölenterden ileri, eklem bacaklılardan geri olduğu açıklanırsa geçerlidir.)
- Süngere basit devre demek — süngerde sinir hücresi ve sinir sistemi bulunmaz.
- Eklem bacaklıyı omurgalıyla aynı aşamaya koymak — eklem bacaklılarda merkezîleşme omurgalı beyni kadar gelişmiş değildir.
Kendini kontrol et: Sıralaman sinir sisteminin basitten karmaşığa gidişiyle devre aşamalarının sırasını aynı yönde izliyor mu?
40Omurgalıların beyin gelişimi ile devrelerin entegre yapıya dönüşümü arasındaki benzerlik
Çözüm Yolu
Her ikisinde de sadeden karmaşığa geçişte bilgi işleme kapasitesi, kontrol ve verimlilik artar.
- Metinde karmaşık devrelerin sinyalleri değerlendirip karar verdiğini ve sistemi yönettiğini bul.
- Omurgalılarda balıktan memeliye doğru beynin büyüdüğünü ve bölümlerinin geliştiğini hatırla.
- Mikroişlemci gibi gelişmiş beyin de duyulardan gelen bilgiyi işler, karar verir ve vücudu yönetir.
- Benzerlik: ikisinde de sadeden karmaşığa geçerken bilgi işleme, kontrol ve verimlilik artar.
- Yalnız devreyi ya da yalnız beyni anlatmak — soru ikisi arasındaki benzerliğin kurulmasını istiyor.
Kendini kontrol et: Cevabında mikroişlemcinin hangi görevinin beyindeki hangi göreve karşılık geldiğini açıkça eşleştirdin mi?
41Sinir sistemi karmaşıklığı arttıkça davranış çeşitliliği ve çevreye uyum becerisi çıkarımı
Çözüm Yolu
Gelişmiş devreler daha esnek kontrol sağlar; benzer biçimde gelişmiş sinir sistemi daha fazla uyarıyı değerlendirip farklı tepkiler üretir, canlı değişen koşullara daha iyi uyar.
- Metinde devre karmaşıklaştıkça kontrolün esnekleştiğini ve sinyallerin değerlendirildiğini fark et.
- Aynı mantığı sinir sistemine uygula: karmaşık sinir sistemi daha çok uyarıyı algılayıp değerlendirebilir.
- Bu, canlının aynı duruma farklı ve öğrenilmiş tepkiler verebilmesini, yani davranış çeşitliliğini artırır.
- Karmaşıklığın davranışı azalttığını yazmak — gelişmiş kontrol, daha çok seçenek ve esnek tepki sağlar.
Kendini kontrol et: Çıkarımın hem davranış çeşitliliğini hem de çevreye uyum becerisini içeriyor mu?