Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 98
Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 98 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Hareketli tepkide iskelet, kas ve eklem dokularının görevleri arasındaki ilişki
Çözüm Yolu
Üç doku birlikte çalışır: kas kuvveti üretir, kemik bu kuvveti ileten sert yapıdır, eklem ise hareket noktasıdır. Kıkırdak da eklem yüzeyini sürtünmeden korur.
- Metinde kasların egzersizde kasılıp gevşediğini ve kemiklere bağlı olarak hareket oluşturduğunu buluruz.
- Kemiklerin vücuda destek sağladığını, kas kuvvetini ileten kaldıraç kolu olduğunu yazarız.
- Eklemlerin kemiklerin etrafında hareket ettiği noktalar olduğunu, kıkırdağın eklem yüzeyinde sürtünmeyi azalttığını ekleriz.
- İlişkiyi tek cümlede bağlarız: kas kuvvet üretir, kemik taşır, eklem hareketi mümkün kılar.
- Üç dokunun görevini ayrı ayrı sayıp ilişki kurmamak — soru görevler arasındaki bağlantıyı istiyor.
- Kıkırdağın görevini kemik desteğiyle karıştırmak — metne göre kıkırdak eklem yüzeylerinde sürtünmeyi azaltır.
Kendini kontrol et: Cevabındaki her görev metinde geçen bir ifadeye dayanıyor mu?
3-hTablo: Volkmann kanalı bulunma durumu
Çözüm Yolu
Volkmann kanalları Havers kanallarını birbirine bağlar ve yalnızca kemikte bulunur.
- İstenen: 'Volkmann kanalı bulunma durumu' satırı; 1. doku kıkırdak, 2. doku kemik.
- Volkmann kanalları Havers kanallarını birbirine ve kemik zarına bağlayan enine kanallardır.
- Kıkırdakta Havers sistemi olmadığından Volkmann kanalı da bulunmaz.
- Volkmann ile Havers kanalını aynı kanal sanmak — Havers boyuna uzanır, Volkmann onları enine bağlar.
Kendini kontrol et: Havers kanalı satırında 'yok' yazdığın dokuda Volkmann kanalı da 'yok' mu?
2Egzersiz sonrası kas, kemik ve eklemin eş güdümlü çalışmasının önemi ve sağlıklı harekete katkısı
Çözüm Yolu
Kas kasılıp kemiği doğru yönde çeker, eklem hareketi yönlendirir, kemik destek verir. Uyum bozulursa hareket zorlaşır, eklem ve kemik zarar görebilir.
- Metinde hastanın kas zayıflığı, eklem kısıtlılığı ve kemik yoğunluğu azalması yaşadığını belirleriz.
- Egzersiz sonrası kasların güçlendiğini, eklem hareket açıklığının arttığını, kemik yoğunluğunun iyileştiğini metinden çıkarırız.
- Üç yapı uyumlu çalışınca hareketin düzgün, dengeli ve zarar vermeden yapıldığını açıklarız.
- Yalnız kasların güçlenmesinden söz etmek — metin eklem esnekliği ve kemik yoğunluğundaki iyileşmeyi de belirtir.
- Sorunun ikinci kısmını atlamak — eş güdümün sağlıklı harekete nasıl katkı sağladığı da açıklanmalı.
Kendini kontrol et: Cevabın hem 'neden önemli' hem 'sağlıklı harekete nasıl katkı sağlar' kısımlarını karşılıyor mu?
3-aTablo: iki dokunun doku tipi
Çözüm Yolu
Görsel 1'de lakünlerde hücreli, kan damarsız kıkırdak; görsel 2'de Havers sistemli kemik dokusu görülür.
- İstenen: 'Doku tipi' satırı; iki görseli inceleriz.
- 1. dokuda hücreler ara madde içindeki boşluklarda tek ya da gruplar hâlinde, damar yok: kıkırdak doku.
- 2. dokuda merkezi kanal çevresinde dizili hücreler ve sert ara madde: kemik doku.
- İkisi de destek görevi yapan bağ doku türleridir.
- Kıkırdak hücre gruplarını epitel doku sanmak — hücreler ara madde içinde dağınık olduğu için bu bir bağ dokudur.
- 2. dokudaki dallanmış hücreleri sinir hücresi sanmak — bunlar kemik ara maddesindeki yıldız şekilli osteositlerdir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin doku tiplerinin hücre görünümü ders kitabındaki kemik ve kıkırdak görselleriyle uyuşuyor mu?
3-bTablo: hücre tipi
Çözüm Yolu
Kıkırdak hücrelerine kondrosit, olgun kemik hücrelerine osteosit denir.
- İstenen: tablodaki 'Hücre tipi' satırı; önce iki dokunun ne olduğunu belirleriz.
- 1. dokunun kıkırdak, 2. dokunun Havers sistemli kemik olduğunu görsellerden tanırız.
- Kıkırdak dokunun hücresine kondrosit adı verilir.
- Olgun kemik dokunun hücresine osteosit adı verilir.
- Kondrosit ve osteosit adlarını karıştırmak — 'kondro' kıkırdağı, 'osteo' kemiği anlatır.
- Kemik için osteoblast yazmak — osteoblast kemik yapan genç hücredir; ara madde içindeki olgun hücre osteosittir.
Kendini kontrol et: Hücre adındaki kök (kondro/osteo) yazdığın doku tipiyle eşleşiyor mu?
3-cTablo: ara madde
Çözüm Yolu
Kıkırdağın ara maddesi sert değil esnektir; kemiğin ara maddesi mineralleşmiş olduğu için serttir.
- İstenen: 'Ara madde' satırı; iki dokunun ara maddesinin yapısını karşılaştırırız.
- Kıkırdağın ara maddesi (kondrin) protein lifli, esnek ve jelimsi yapıdadır.
- Kemiğin ara maddesinde kalsiyum ve fosfat tuzları birikmiştir; bu onu sertleştirir.
- Kıkırdağın ara maddesini sert yazmak — kıkırdak esnektir; sertlik mineral tuzları biriken kemiğe özgüdür.
- Ara madde adlarını karıştırmak — kemiğin ara maddesi osein, kıkırdağınki kondrindir.
Kendini kontrol et: Kulak kepçesi ve kol kemiğinin sertliğini düşün; yazdığın ara madde özellikleri buna uyuyor mu?
3-dTablo: kapsül bulunma durumu
Çözüm Yolu
Kapsül, kıkırdak hücrelerini lakün içinde saran yapıdır; kemik dokuda kapsül bulunmaz.
- İstenen: 'Kapsül bulunma durumu' satırı; 1. doku kıkırdak, 2. doku kemiktir.
- Kıkırdakta kondrositlerin lakün içinde bir kapsülle sarıldığını hatırlarız.
- Kemik dokuda hücreleri saran böyle bir kapsül yapısı yoktur.
- Lakün ile kapsülü aynı yapı sanmak — lakün boşluktur, kapsül kıkırdak hücresini çevreleyen ayrı bir yapıdır.
- Lakün her iki dokuda olduğu için kapsülü de ikisinde 'var' yazmak — kapsül yalnız kıkırdakta bulunur.
Kendini kontrol et: Lakün ve kapsül satırlarına verdiğin cevaplar birbirinden farklı mı?
3-eTablo: lakün bulunma durumu
Çözüm Yolu
Her iki dokuda hücreler lakün denilen boşluklarda yer alır.
- İstenen: 'Lakün bulunma durumu' satırı; görsellerde hücrelerin yerleştiği boşluklara bakarız.
- Kıkırdak görselinde hücreler ara madde içindeki boşluklarda (lakünlerde) yer alır.
- Kemikte de osteositler kemik ara maddesindeki lakünlerde bulunur.
- Lakünü yalnız kıkırdağa özgü sanmak — ders kitabındaki kemik görselinde de osteositler lakün içinde gösterilir.
Kendini kontrol et: Sayfa 90'daki kemik doku görselinde 'Lakün' etiketini gördün mü?
3-fTablo: kan damarı ve sinir bulunma durumu
Çözüm Yolu
Kıkırdak besinini çevresinden yayılımla alır, kemikte ise kan damarı ve sinirler bulunur.
- İstenen: 'Kan damarı ve sinir bulunma durumu' satırı; 1. doku kıkırdak, 2. doku kemik.
- Kıkırdakta kan damarı ve sinir yoktur; besinleri çevresindeki zardan difüzyonla alır.
- Kemikte Havers kanalları içinde kan damarları ve sinirler bulunur.
- Kıkırdağın canlı olduğu için kan damarı içerdiğini düşünmek — kıkırdak besinini çevresinden difüzyonla alır.
- Kemiği cansız ve damarsız sanmak — kemik canlı bir dokudur, kanallarında damar ve sinir taşır.
Kendini kontrol et: Kıkırdak hasarlarının neden geç iyileştiğini, cevabındaki damar durumuyla açıklayabiliyor musun?
3-gTablo: Havers kanalı bulunma durumu
Çözüm Yolu
Havers kanalları yalnızca kemik dokusuna özgüdür.
- İstenen: 'Havers kanalı bulunma durumu' satırı.
- 2. doku görselinde hücrelerin çevresinde dizildiği merkezi kanal Havers kanalıdır; bu kemiğe özgüdür.
- Kıkırdakta böyle kanal sistemi yoktur.
- Lakünü Havers kanalı sanmak — lakün tek hücrenin boşluğudur, Havers kanalı damar ve sinir taşıyan merkezi kanaldır.
Kendini kontrol et: Kan damarı satırındaki cevabınla Havers kanalı satırındaki cevabın tutarlı mı?