Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 126
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 126 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
9-aK topunun başlangıç noktasının yerden yüksekliği
Çözüm Yolu
K ilk hızsız serbest düşer: h=½gt²=½·10·3²=45 m.
- Verilenler: K ilk hızsız serbest düşüyor, t = 3 s, g = 10 m/s². İstenen: yükseklik h.
- Serbest düşmede h = ½·g·t² bağıntısı kullanılır.
- h = ½·10·3² = 5·9 = 45 m.
- h=g·t=10·3=30 m hesaplamak — g·t son hızı verir, yükseklik için h=½·g·t² bağıntısı kullanılmalıdır.
- h=½·g·t² formülünde 3'ün karesini almak yerine 2 ile çarpıp 30 m bulmak — t²=3²=9 alınmalıdır.
Kendini kontrol et: Ardışık saniyelerde alınan yollar 5 m+15 m+25 m toplandığında 45 m elde ediliyor mu?
9-bK topunun yere çarpma hızının büyüklüğü
Çözüm Yolu
v=g·t=10·3=30 m/s.
- K ilk hızsız düşer; hızı her saniye g = 10 m/s kadar artar.
- Yere çarpma hızı: v = g·t = 10·3 = 30 m/s.
- Ortalama hızla son hızı karıştırıp v=h/t=45/3=15 m/s bulmak — ilk hızsız sabit ivmeli harekette son hız ortalama hızın iki katıdır.
Kendini kontrol et: v²=2·g·h bağıntısında 2·10·45=900 yazılıp karekökü alındığında 30 m/s çıkıyor mu?
9-cK topunun konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çizme
Çözüm Yolu
Sabit ivmeli hareketin konum grafiği paraboliktir, hız grafiği eğimi g olan doğrudur.
- Verilen: K topu ilk hızsız, 3 s'de yere iniyor, g=10 m/s².
- Yükseklik: h=½·g·t²=½·10·9=45 m; konum y=45-5t² olur.
- Konum-zaman grafiği: 0-3 s arasında 45 m'den 0'a inen parabol çizilir.
- Hız: v=g·t=10t; 3 s sonunda 30 m/s olur.
- Hız-zaman grafiği: orijinden başlayıp 3. saniyede 30 m/s'ye ulaşan, eğimi 10 olan doğrudur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Başlangıç noktası orijin ve aşağı yön negatif seçilirse konum-zaman 0'dan -45 m'ye parabol (y=-5t²), hız-zaman 0'dan -30 m/s'ye inen doğru olur. (Seçilen referans noktası ve yön kabulü grafik eksenlerinde tutarlı biçimde gösterildiğinde geçerlidir.)
- Konum-zaman grafiğini parabol yerine düz doğru çizmek — hız düzgün arttığından konum-zaman grafiğinin eğimi giderek dikleşen parabol olmalıdır.
Kendini kontrol et: Hız-zaman grafiğinin zaman ekseniyle sınırladığı üçgenin alanı (½·3·30) başlangıç yüksekliği olan 45 m'yi veriyor mu?
9-çL topunun ilk hızının büyüklüğü
Çözüm Yolu
L de 45 m düştüğü için düşey hızı yere çarparken 30 m/s'dir. 50² = ϑ² + 30² olduğundan ϑ=40 m/s.
- L topu da 3 s'de yere iner; düşey hızı yere çarparken ϑy = g·t = 10·3 = 30 m/s olur.
- Yere çarpma hızı yatay ve düşey bileşenlerin bileşkesidir: 50² = ϑ² + 30².
- ϑ² = 2500 − 900 = 1600, buradan ϑ = 40 m/s bulunur.
- Hız büyüklüklerini cebirsel çıkarıp ϑ=50−30=20 m/s bulmak — birbirine dik yatay ve düşey hız bileşenleri Pisagor bağıntısıyla birleştirilir.
Kendini kontrol et: Yatay hız 40 m/s ve düşey son hız 30 m/s için √(40²+30²)=50 m/s sağlanıyor mu?
9-dL topunun yatayda aldığı yol
Çözüm Yolu
L de 3 s havada kalır. x=ϑ·t=40·3=120 m.
- L topu yatay atılır; yatay hızı ϑ = 40 m/s sabit kalır (ç şıkkından).
- L de K ile aynı yükseklikten düştüğü için havada kalma süresi t = 3 s olur.
- Yatayda alınan yol: x = ϑ·t = 40·3 = 120 m.
- Yatay yolu hesaplarken yatay hız (40 m/s) yerine yere çarpma hızını (50 m/s) kullanıp 150 m bulmak — yatay yolu yalnız yatay hız belirler.
Kendini kontrol et: L topu sabit 40 m/s yatay hızla her saniye 40 m ilerlediğinde 3 saniyede 120 m yol alır mı?
9-eL topunun konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çizme
Çözüm Yolu
Yatayda hız sabit, düşeyde K topunun serbest düşmesiyle aynı hareket vardır.
- K, 3 s'de serbest düşerek yere iner: yükseklik h=½·10·3²=45 m. L de aynı yükseklikten aynı anda başladığı için 3 s'de iner.
- L'nin düşey hızı yere çarparken 10·3=30 m/s; toplam hız 50 m/s olduğundan yatay hız √(50²-30²)=40 m/s.
- Yatay: hız sabit 40 m/s, vx-t yatay çizgi; x=40t, x-t orijinden 3 s'de 120 m'ye giden doğru.
- Düşey: y=45-5t², y-t 45 m'den 0'a inen parabol; vy-t 0'dan 3 s'de 30 m/s'ye (aşağı) çıkan doğru.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yukarı yön pozitif ve atış noktası y=0 seçilirse düşey grafiklerde y-t 0'dan -45 m'ye parabol, vy-t 0'dan -30 m/s'ye inen doğru çizilir. (Yatay bileşen grafikleriyle birlikte düşey eksen yön kabulü tutarlı gösterildiğinde geçerlidir.)
- İki boyutlu hareketi tek grafikle göstermeye çalışmak — yatay (x, vx) ve düşey (y, vy) bileşenlerin grafikleri ayrı çizilmelidir.
- Yatay konum-zaman grafiğini parabol çizmek — yatay doğrultuda ivme sıfır olduğundan x-t grafiği sabit eğimli doğrudur.
Kendini kontrol et: vx-t grafiğinin alanı yatay yolu (40·3=120 m), vy-t grafiğinin alanı düşey yer değiştirmeyi (½·3·30=45 m) veriyor mu?