Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 143
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 143 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
29Asansör hız düzenleyicisinde fren sisteminin devreye girdiği andaki açısal hızı bulma
Çözüm Yolu
Yay 10 cm'den 12 cm'ye 2 cm uzar; k·Δx = m·ω²·r ile 16 = 2·ω²·0,12, ω ≈ 8,2 rad/s.
- Verilenler: m = 2 kg, k = 800 N/m, yay boyu 10 cm'den 12 cm'ye çıkıyor; istenen ω.
- Yaydaki uzama Δx = 0,02 m; yay kuvveti F = k·Δx = 800·0,02 = 16 N.
- Bu kuvvet merkezcil kuvveti sağlar: 16 = m·ω²·r = 2·ω²·0,12.
- ω² = 16/0,24 ≈ 66,7 bulunur.
- ω = √66,7 ≈ 8,2 rad/s.
- Yay kuvvetinde uzama yerine son boyu (0,12 m) kullanmak — Hooke yasasında Δx = 0,12 - 0,10 = 0,02 m alınmalıdır.
- Merkezcil kuvvette yarıçap r yerine ilk uzaklığı (0,10 m) veya uzamayı (0,02 m) yazmak — fren anında r = 0,12 m'dir.
- Santimetreyi metreye çevirmeden işlem yapmak — k birimi N/m olduğundan uzunluklar metre cinsinden yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Bulduğun ω ≈ 8,2 rad/s değerini m·ω²·r = 2·(8,2)²·0,12 işleminde yerine koyup yaklaşık 16 N yay kuvvetini verdiğini doğrula.
30aKarahindiba tohumunun limit hızının büyüklüğünü veren modeli değişkenler cinsinden yazma
Çözüm Yolu
Limit hızda net kuvvet sıfırdır: ağırlık sürtünme kuvvetine eşittir, mg = k·A·v². Buradan v = √(mg/(kA)).
- Tohuma aşağı yönde ağırlık mg, yukarı yönde hava sürtünme kuvveti F = k·A·v² etki eder.
- Limit hıza ulaşınca hız sabitlenir, net kuvvet sıfır olur: mg = k·A·v².
- v² = mg/(kA) eşitliğinden karekök alınır.
- Model: v_limit = √(m·g/(k·A)); limit hız m, g, k ve A'ya bağlıdır.
- Hava direnç kuvvetinde hızın karesi yerine v yazıp karekök almayı unutmak — direnç kuvveti v² ile orantılıdır.
- Pay ve paydayı ters yazarak √(k·A/(m·g)) bulmak — kütle arttıkça limit hız artmalı, yüzey alanı arttıkça azalmalıdır.
Kendini kontrol et: Modelde m arttığında limit hızın arttığını, A veya k arttığında ise limit hızın azaldığını fiziksel sezginle kontrol et.
30bSürtünme katsayısı %10, yüzey alanı %25 artarsa limit hızın nasıl değişeceğini açıklama
Çözüm Yolu
v ∝ 1/√(kA). k·A 1,1·1,25 = 1,375 katına çıkar; v' = v/√1,375 ≈ 0,85v. Limit hız yaklaşık %15 küçülür.
- Limit hız modeli v = √(mg/(kA)); m ve g sabit, k %10 ve A %25 artıyor.
- Yeni k·A çarpımı: 1,10 · 1,25 = 1,375 katına çıkar.
- Limit hız √(kA) ile ters orantılıdır: v' = v/√1,375 ≈ v/1,17.
- v' ≈ 0,85v olur; yani limit hız yaklaşık %15 azalır.
- Yüzdeleri doğrudan toplayıp %35 azalır demek — k ve A çarpım durumunda ve karekök içinde yer alır.
- Karekök almayı unutup v' = v/1,375 ≈ 0,73v bularak %27 azalır demek — limit hız √(k·A) ile ters orantılıdır.
Kendini kontrol et: (0,85)²·1,375 ≈ 0,993 ≈ 1 çarpımını yaparak yeni hızın mg = k'·A'·v'² eşitliğini sağladığını doğrula.
30cKarahindibanın geniş alanlara yayılması ile limit hız arasındaki ilişkiyi açıklama
Çözüm Yolu
Geniş yüzey alanı ve hafif kütle limit hızı düşürür. Yavaş düşen tohum havada daha uzun kalır, rüzgarla uzaklara gider; bu yüzden limit hız küçüldükçe yayılma alanı genişler.
- Karahindiba tohumunun kütlesi m çok küçük, paraşüt benzeri tüyleri sayesinde kesit alanı A ise kütlesine göre geniştir.
- v_limit = √(m·g/(k·A)) modeline göre m küçük ve A büyük olduğundan tohumun limit hızı çok küçük olur.
- Küçük limit hızla çok yavaş düşen tohum havada uzun süre asılı kalır ve rüzgârla uzak bölgelere taşınarak geniş alanlara yayılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Paraşüt benzeri tüyler kesit alanını büyütüp limit hızı düşürür; böylece tohum yere geç düşer ve rüzgârla uzaklara yayılır. (Kesit alanı, düşük limit hız ve rüzgârla taşınma ilişkisini doğru kurduğunda geçerlidir.)
- Limit hızın büyük olmasının tohumu daha uzağa götüreceğini sanmak — limit hız düşey düşüş hızıdır, büyürse tohum hemen yere iner.
Kendini kontrol et: Yanıtında küçük limit hızın havada kalma süresini uzattığını ve rüzgârla taşınmayı kolaylaştırdığını belirtip belirtmediğini kontrol et.