Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 15
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 15 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3-1-aSabit süratle giden araçta sürücü aniden gaz pedalına basarsa nasıl etkilenir
Çözüm Yolu
Sürücü eylemsizliği nedeniyle önceki hızını korumak ister, araç hızlanınca geride kalır ve sırtını koltuğa bastırır.
- Gaz pedalına aniden basıldığında aracın ileri yönde hızlandığını (ivmelendiğini) belirle.
- Eylemsizlik gereği sürücünün önceki sabit hızını korumak istediğini hatırla.
- Araç ileri hızlanırken sürücünün harekete zıt yönde, koltuğa doğru geriye itilir gibi hissettiğini açıkla.
- Araç ileri hızlandığı için sürücünün de öne savrulacağını sanmak — eylemsizlik nedeniyle sürücü geriye doğru koltuğa yaslanır.
Kendini kontrol et: Sabit giden bir araç aniden hızlandığında vücudunun hangi yöne yaslandığını günlük deneyiminden kontrol et.
3-1-bAniden fren pedalına basıldığında sürücünün etkilenmesi
Çözüm Yolu
Gövde hareketine aynı hızla devam etmek ister, araç yavaşlayınca öne gider. Emniyet kemeri bunu engeller.
- Fren pedalına aniden basıldığında aracın hızının hızla azaldığını belirle.
- Sürücünün eylemsizliği nedeniyle önceki ileri yönlü hızıyla hareketini sürdürmek istediğini düşün.
- Yavaşlayan araca göre sürücünün hareket yönünde (öne doğru) savrulacağını açıkla.
- Sürücüyü öne iten yeni bir kuvvet oluştuğunu sanmak — öne savrulma yeni bir kuvvetten değil eylemsizlikten kaynaklanır.
Kendini kontrol et: Emniyet kemerinin ani frende sürücüyü hangi yöne gitmekten koruduğunu düşünerek cevabını doğrula.
3-2-aVirajı sabit süratle dönen aracın hareketi ivmeli bir hareket midir
Çözüm Yolu
İvme hız vektöründeki değişimdir. Dairesel yolda yön sürekli değiştiğinden araçta merkeze yönelik ivme vardır.
- Aracın K noktasından L noktasına giderken sürati sabit kalsa bile hareket yönünün sürekli değiştiğini gözlemle.
- Hız vektörel bir büyüklük olduğundan yön değişiminin hız vektörünü değiştirdiğini (Δv ≠ 0) belirle.
- Birim zamanda hız değişimi gerçekleştiği için aracın ivmeli hareket yaptığını açıkla.
- Sürat göstergesi sabit kaldığı için ivmeyi sıfır sanmak — yön değiştiğinde hız vektörü değişir ve ivme oluşur.
Kendini kontrol et: K noktasındaki hız vektörü ile L noktasındaki hız vektörünün aynı yönlü olup olmadığını çizerek kontrol et.
3-2-bSürücüye kuvvet etki etmiş midir ve dönüş sırasında yaşadığı değişim
Çözüm Yolu
Koltuk ve araç sürücüyü merkeze doğru çeker. Eylemsizlik nedeniyle sürücü düz gitmek ister ve virajın dışına doğru itilir gibi olur.
- İvmeli hareket yapan her cisme net bir kuvvet etki etmesi gerektiğini (F_net = m·a) hatırla.
- Araç ve koltuğun sürücüye virajın merkezine doğru net bir kuvvet uyguladığını belirle.
- Sürücünün eylemsizliği nedeniyle düz gitmek istediğini ve dönüş sırasında dışa doğru savrulma hissettiğini açıkla.
- Sürücüye viraj dışına doğru net kuvvet etki ettiğini sanmak — net kuvvet merkeze doğrudur, dışa savrulma hissi eylemsizliktendir.
Kendini kontrol et: Viraj dönen bir araçta yolcuların virajın içine mi yoksa dışına mı yaslandığını düşünerek kontrol et.
3-3-aToplam kütle artarken uygulanan kuvvet sabitse arabanın hızlanması
Çözüm Yolu
Kuvvet sabitken ivme kütleyle ters orantılıdır (a = F/m). Kütle arttıkça araba daha az hızlanır.
- Görselde arabaya uygulanan net kuvvet (F) sabit tutulurken toplam kütlenin (m) arttığını belirle.
- a = F/m bağıntısına göre sabit kuvvette ivmenin kütleyle ters orantılı olduğunu uygula.
- Toplam kütle arttığı için arabanın hızlanmasının (ivmesinin) azalacağını ifade et.
- Aynı kuvvet uygulandığı için hızlanmanın değişmeyeceğini düşünmek — sabit kuvvette kütle arttıkça ivme azalır.
Kendini kontrol et: Boş arabayı mı yoksa koli dolu arabayı mı aynı kuvvetle daha kolay hızlandırdığını düşünerek doğrula.
3-3-bKütle sabitken itme kuvvetinin artması durumunda arabanın hızlanması
Çözüm Yolu
Kütle sabitken ivme bileşke kuvvetle doğru orantılıdır (a = F/m). Daha fazla kişi iterse araba daha çok hızlanır.
- Görselde toplam kütle (m) sabit kalırken arabayı iten bileşke kuvvetin (F) arttığını belirle.
- a = F/m bağıntısına göre sabit kütlede ivmenin bileşke kuvvetle doğru orantılı olduğunu kullan.
- Bileşke kuvvet arttığı için arabanın hızlanmasının (ivmesinin) artacağını ifade et.
- Kuvvet artınca arabanın sabit hızla gideceğini sanmak — artan net kuvvet sabit hız değil daha büyük ivme üretir.
Kendini kontrol et: Aynı yüklü arabayı bir kişi yerine üç kişi ittiğinde hızlanmanın arttığını a = F/m ile doğrula.
3-4Futbolcunun topa vurma anında temas sırasında ayak ve topa etki eden kuvvetler ve günlük örnekler
Çözüm Yolu
Kuvvetler etkileşen iki cisim arasında çift olarak oluşur. Duvara tekme atınca duvarın ayağa tepki vermesi de benzer bir örnektir.
- Temas anında ayağın topa vuruş yönünde uyguladığı etki kuvvetini top üzerinde ileri yönlü okla göster.
- Topun ayağa eşit büyüklükte ve zıt yönde uyguladığı tepki kuvvetini ayak üzerinde geriye doğru okla göster.
- Raketle topa vurmak veya yüzerken suyu geriye itmek gibi etkileşen iki cisim içeren günlük örnekler ver.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ayak topa, top da ayağa eşit büyüklükte ve zıt yönlü kuvvet uygular; kürekle suyu itmek veya çekiçle çiviye vurmak örnektir. (Etki ve tepkinin eşit büyüklükte ve zıt yönlü olduğu belirtilip iki cisimli doğru etkileşim örneği verildiğinde geçerlidir.)
- Ayağın topa uyguladığı kuvvetin daha büyük olduğunu sanmak — etki ve tepki kuvvetleri her zaman eşit büyüklüktedir.
- Etki ve tepki kuvvetlerinin birbirini sıfırladığını düşünmek — farklı cisimlere etki ettikleri için bileşkeleri alınamaz.
Kendini kontrol et: Gösterdiğin iki kuvvetin biri top, diğeri ayak üzerinde, eşit büyüklükte ve zıt yönlü olup olmadığını kontrol et.