Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 158
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 158 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
10Elde edilen verilerle F-q1, F-q2 ve F-d grafiklerini çizme
Çözüm Yolu
Kuvvet yük miktarıyla doğru orantılı, uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğundan grafikler bu biçimde çıkar.
- Simülasyonda bir değişken değiştirilirken diğerleri sabit tutularak ölçülen F değerleri kullanılır.
- Yükü artırınca kuvvet aynı oranda artar; F-q1 ve F-q2 orijinden geçen doğrular olur.
- Uzaklık iki katına çıkınca kuvvet dörtte birine düşer; F ile d² ters orantılıdır.
- Bu yüzden F-d grafiği d arttıkça hızla azalan bir eğri çizer.
- F-d grafiğini azalan düz bir doğru olarak çizmek — kuvvet d² ile ters orantılı olduğundan grafik eksenlere yaklaşan azalan bir eğridir.
- F-q1 grafiğini çizerken d veya q2 değerini de değiştirmek — grafikte yalnız yatay eksendeki değişken değiştirilmeli, diğerleri sabit tutulmalıdır.
Kendini kontrol et: F-q1 ve F-q2 grafiklerin orijinden geçen doğru, F-d grafiğin ise eksenleri kesmeyen azalan bir eğri oldu mu?
11Grafiklerden hipotezleri destekleyen veya çürüten kanıtları yazma
Çözüm Yolu
Cevap kendi hipotezlerinize ve grafiklerinize bağlıdır; grafik eğilimi hipotezle karşılaştırılır.
- Kurduğun hipotezleri çizdiğin F-q1, F-q2 ve F-d grafiklerinin eğilimleriyle tek tek karşılaştır.
- F-q1 ve F-q2 grafiklerinin doğrusal artmasını, yük arttıkça kuvvetin arttığına ilişkin görsel kanıt olarak yaz.
- F-d grafiğindeki eğrisel azalmayı uzaklık arttıkça kuvvetin azaldığına kanıt olarak belirtip hipotezinin durumunu açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Uzaklık arttıkça kuvvetin artacağını tahmin ettiysem F-d grafiğinde kuvvetin hızla azalması bu hipotezi çürütür. (Öğrencinin kendi hipotezine bağlı olarak grafik eğilimleriyle tutarlı destekleme veya çürütme açıklamaları geçerlidir.)
- Grafikteki eğilimi belirtmeden yalnızca hipotezim doğrulandı yazmak — kanıt için grafikteki artış veya azalış ilişkisi açıkça yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Her hipotezin için ilgili grafikteki artış veya azalış eğilimini somut kanıt olarak sundun mu?
12Elektriksel kuvvetin bağlı olduğu etmenler arasındaki ilişkiden matematiksel modeli yazma
Çözüm Yolu
Kuvvet yüklerin çarpımı ve k ile doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
- Etmenler: yük miktarları q1, q2, aradaki uzaklık d ve ortamın Coulomb sabiti k.
- Kuvvet q1 ve q2 ile ayrı ayrı doğru orantılı, yani çarpımlarıyla orantılıdır.
- Kuvvet uzaklığın karesiyle ters, k ile doğru orantılıdır.
- Model: F = k·q1·q2 / d².
- Paydaya d² yerine d yazmak — F-d grafiğindeki eğrisel azalma kuvvetin uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğunu gösterir.
- Pay kısmında yükleri çarpmak yerine toplamak — kuvvet her iki yükle ayrı ayrı doğru orantılı olduğundan q1·q2 çarpımı yazılır.
Kendini kontrol et: Yazdığın modelde q1 iki katına çıkınca F iki katına çıkıyor, d iki katına çıkınca F dörtte birine düşüyor mu?
13Yüklü yalıtkanı elektroskoba yaklaştırıp uzaklığı değiştirerek yaprak açılmasını gözlemleme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.