Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 275
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 275 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1dAraç T noktasındayken O merkezindeki alanlar ve bileşke alan, tablo
Çözüm Yolu
Araç T'de iken negatif yükün alanı O'da T yönüne, yani sola yönelir. Üç alan da aynı yönlü: E + 9E/64 + 16E/64 = 89E/64.
- Verilen: E = k·4q/d²; araç T noktasında, O'nun solunda 2d uzaklıkta.
- X'in alanı E (sola), Y'nin alanı k·9q/16d² = 9E/64 (sola); bunlar değişmez.
- Aracın alanı k·4q/4d² = E/4 = 16E/64; negatif yük olduğundan T'ye doğru, yani sola.
- Üç alan aynı yönde olduğundan toplanır: 64E/64 + 9E/64 + 16E/64.
- Bileşke: 89E/64, sola yönlüdür.
- Negatif yükün alanını yükten dışarı çizmek — elektriksel alan negatif yüke doğrudur.
- Uzaklığı doğrudan kullanmak — alan hesabında uzaklığın karesi alınır.
Kendini kontrol et: Üç alan okunu O noktasında çizdiğinde hepsi sola yöneliyor ve toplamları 89E/64 oluyor mu?
2aYükleme sonrası K ve L levhalarının yük cinslerini gerekçeyle belirtme
Çözüm Yolu
Levhalar arasındaki alan çizgileri K'dan L'ye doğrudur. Alan çizgileri pozitiften çıkıp negatife girer; bu yüzden K pozitif, L negatiftir.
- Şekil I’de levhalar arasındaki elektriksel alan oklarının K’den L’ye yöneldiğini belirle.
- Alan çizgilerinin pozitif yükten çıkıp negatif yüke girdiğini kullan.
- K levhasını pozitif, L levhasını negatif olarak işaretle.
- K’yi negatif seçmek — alan okları negatif levhaya yönelir, ondan çıkmaz.
Kendini kontrol et: K’ye artı, L’ye eksi koyduğunda alan okları artıdan eksiye gidiyor mu?
2bX, Y, Z, T, S parçacıklarının yük cinsleri ve gerekçeleri, tablo
Çözüm Yolu
Alan sağa yönlü. Alan yönünde sapanlar pozitif (T, S), ters yönde sapanlar negatif (X, Y). Z doğrusal gittiği için alandan etkilenmez, yüksüzdür.
- Şekil II'de alan çizgileri sağa yönlüdür; parçacıkların aşağıdan girip izlediği yollara bakılır.
- Pozitif yüke kuvvet alan yönünde, negatif yüke alana ters yönde etki eder.
- X ve Y sola, yani alana ters sapar: ikisi de negatif yüklüdür.
- T ve S sağa, alan yönünde sapar: ikisi de pozitif yüklüdür.
- Z doğrusal ilerler, kuvvet almaz: yüksüzdür (nötr).
- Yukarı hareket eden bütün parçacıkları pozitif saymak — yükün işaretini ilk hız değil, elektriksel sapmanın yönü gösterir.
Kendini kontrol et: Pozitif dediklerin sağa, negatif dediklerin sola sapıyor ve nötr dediğin doğrusal ilerliyor mu?
2cY'nin X'e göre daha az sapmasının olası nedenleri
Çözüm Yolu
Hızları eşit olduğundan sapma ivmeyle, a = qE/m ile orantılıdır. Y'nin ivmesi küçükse yükü X'ten az ya da kütlesi X'ten büyüktür.
- İlk hızlar eşit olduğundan daha az sapmanın daha küçük yatay ivmeye karşılık geldiğini belirle.
- Elektriksel ivmenin büyüklüğünü a = |q|E/m bağıntısıyla yaz.
- Y’nin |q|/m oranının X’inkinden küçük olması gerektiğini çıkar.
- Diğer değişken sabitken Y’nin yük büyüklüğünün daha küçük veya kütlesinin daha büyük olabileceğini belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Y’nin yük büyüklüğünün kütlesine oranı X’inkinden küçüktür. (Aynı elektriksel alanda, eşit ilk hızlarla giren parçacıkların sapmaları karşılaştırılırken geçerlidir.) · Y’nin kütlesi aynı, yük büyüklüğü daha küçüktür. (Kütleler eşit kabul edildiğinde daha az sapmayı açıklayan olası durumdur.) · Y’nin yük büyüklüğü aynı, kütlesi daha büyüktür. (Yük büyüklükleri eşit kabul edildiğinde daha az sapmayı açıklayan olası durumdur.)
- Y’nin daha hızlı olduğunu söylemek — soruda ilk hız büyüklükleri eşit verilmiştir.
- Negatif yükleri cebirsel olarak karşılaştırmak — sapma büyüklüğü için yükün mutlak değeri kullanılır.
Kendini kontrol et: Önerdiğin değişiklik Y’nin |q|/m oranını küçültüyor mu?
2çT ve S parçacıklarına etki eden elektriksel kuvvetlerin büyüklüklerinin karşılaştırılması
Çözüm Yolu
Aynı alanda T daha fazla saptığı için ivmesi daha büyüktür. Kütleler benzer varsayılırsa F = qE'den T'nin yükü fazladır ve kuvveti büyüktür.