Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 123
Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 123 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3eh(x)=-|x| fonksiyonunun grafiğini Grafik 3 üzerinde çizme
Çözüm Yolu
g'nin grafiği x eksenine göre yansıtılır. (0,0), (1,-1), (-1,-1), (2,-2), (-2,-2) noktaları birleştirilir.
- Birkaç x değeri için h(x) = −|x| hesapla: h(0) = 0, h(±1) = −1, h(±2) = −2.
- Bu noktaları Grafik 3'te işaretle: (0,0), (1,−1), (−1,−1), (2,−2), (−2,−2).
- Noktaları orijinden sağa ve sola giden iki doğru parçasıyla birleştir.
- Tepe noktası orijinde olan, kolları aşağı bakan ters V grafiği elde ettiğini kontrol et.
- Grafiği y eksenine göre yansıtıp yine V çizmek — eksi işareti grafiği x eksenine göre ters çevirir.
- Kolları yalnız orijinden bir yöne çizmek — h her gerçek sayıda tanımlı olduğundan iki kol da çizilmelidir.
Kendini kontrol et: Grafiğinde x ekseninin üstünde kalan bir nokta var mı? Varsa çizimini düzelt.
3g-Tablo3 Artan/AzalanTablo 3'te artan veya azalan olduğu aralıklar satırı
Çözüm Yolu
h'nin grafiği orijinde yön değiştirir.
- f(x) = x grafiği sürekli yükselir; f, R'de artandır.
- h(x) = -|x| için x < 0 bölgesinde h(x) = x olup değerler artar.
- x > 0 bölgesinde h(x) = -x olup değerler azalır; grafik orijinde yön değiştirir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: h: (−∞,0)'da artan, (0,∞)'da azalan (Aralıklar açık yazılırsa da artma-azalma davranışı doğru ifade edilmiş olur.)
- h'nin aralıklarını g'ninkiyle aynı yazmak — eksi işareti nedeniyle artma ve azalma bölgeleri yer değiştirir.
Kendini kontrol et: h(−2), h(−1), h(0), h(1), h(2) değerlerini sırala; önce artıp sonra azalıyor mu?
3ğNitel özelliklerden h'nin parçalı gösterimine dair çıkarımları açıklama
Çözüm Yolu
h x<0'da artan, x≥0'da azalandır; iki farklı doğru parçası iki kuralla gösterilir. x<0'da -|x|=-(-x)=x, x≥0'da -|x|=-x'tir.
- Tablo 3'ten h'nin x < 0'da artan, x ≥ 0'da azalan olduğunu hatırla.
- Davranış orijinde değiştiği için h'yi iki kuralla yazman gerektiğini belirle.
- x < 0 için −|x| = −(−x) = x olduğundan bu bölgede h(x) = x yaz.
- x ≥ 0 için −|x| = −x olduğundan bu bölgede h(x) = −x yaz.
- x < 0 için h(x) = −x yazmak — bu kural negatif x'te pozitif değer verir, oysa h hiç pozitif olmaz.
Kendini kontrol et: x = −3 ve x = 3 için parçalı kuralın verdiği değerler −|−3| ve −|3| ile aynı mı?
QRMatematik yazılımı ile ilgili videoya karekodla ulaşma yönergesi
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
3ff ve h fonksiyonlarının cebirsel ve grafiksel benzerlik ve farklarını gözlemleme
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Benzerlik: ikisi de R'de tanımlı ve orijinden geçer; x≤0 için h(x)=x=f(x). Fark: h(x)=-x, x>0; h ters V biçimli, hiç pozitif olmaz.Çözüm Yolu
x<0'da h(x)=-(-x)=x olur, f ile aynıdır; x>0'da h(x)=-x olur ve f'den ayrılır.
- Grafik 1'deki f(x) = x doğrusu ile Grafik 3'teki h(x) = −|x| grafiğini karşılaştır.
- İkisinin de her gerçek sayıda tanımlı olduğunu ve orijinden geçtiğini not et.
- x ≤ 0 için −|x| = −(−x) = x olduğundan iki grafiğin sol yarıda çakıştığını gözle.
- x > 0 için h(x) = −x olduğundan h'nin bu kısımda f'den ayrılıp aşağı indiğini belirle.
- Sonuçta f'nin düz doğru, h'nin ters V biçiminde olduğunu ve h'nin pozitif değer almadığını yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Fark olarak f'nin bire bir, h'nin bire bir olmadığını belirtmek (Gözlem h(1) = h(−1) gibi bir örnekle desteklenirse geçerlidir.)
- Çakışan bölgeyi x ≥ 0 sanmak — g'de öyleydi; h'de f ile çakışan kısım x ≤ 0 bölgesidir.
Kendini kontrol et: f(−2) ve h(−2) değerlerini hesapla; ikisi de −2 çıkıyorsa gözlemin doğrudur.
3g-Tablo3 Tanım KümesiTablo 3'te en geniş tanım kümesi satırı
Çözüm Yolu
Her gerçek sayı için tanımlıdır.
- Hangi x değerlerinde ifadenin hesaplanabildiğine bakılır.
- f(x) = x her gerçek sayıda hesaplanır.
- -|x| de her gerçek sayıda tanımlıdır; kısıtlayan bir durum yoktur.
- h'nin tanım kümesini (−∞,0] yazmak — bu görüntü kümesidir; x her gerçek sayı olabilir.
Kendini kontrol et: h(5) ve h(−5) değerlerini hesaplayabiliyor musun? Hesaplayabiliyorsan tanım kümesi R'dir.
3g-Tablo3 Görüntü KümesiTablo 3'te görüntü kümesi satırı
Çözüm Yolu
-|x| pozitif olmaz ve her negatif değeri alır.
- h(x) = -|x| alabildiği değerler incelenir.
- |x| ≥ 0 olduğundan -|x| ≤ 0 olur; h pozitif değer alamaz.
- Her b ≤ 0 için h(b) = -|b| = b olduğundan sıfır ve tüm negatif değerleri alır.
- f(x) = x her gerçek değeri alır.
- h'nin görüntü kümesini (−∞,0) yazmak — h(0) = 0 olduğundan 0 da dahildir.
Kendini kontrol et: Grafikte x ekseninin üstünde bir nokta var mı? Yoksa görüntü kümesi (−∞,0] olur.
3g-Tablo3 SıfırTablo 3'te fonksiyonun sıfırı satırı
Çözüm Yolu
Her ikisi de yalnız x=0'da sıfır olur.
- Sıfır, fonksiyonu 0 yapan x değeridir.
- f(x) = x = 0 ise x = 0.
- -|x| = 0 ise |x| = 0, buradan x = 0.
Kendini kontrol et: Grafiklerin x eksenini kestiği noktaları bul; ikisi de orijinde mi?
3g-Tablo3 İşaretTablo 3'te fonksiyonun işareti satırı
Çözüm Yolu
Kontrol noktasındaki işaret tablosuyla uyumludur.
- Kontrol Noktası'ndaki işaret tablosunda x < 0 ve x > 0 bölgelerine bakılır.
- f(x) = x: x < 0 için negatif, x > 0 için pozitif, x = 0'da 0.
- h(x) = -|x|: |x| sıfır dışında pozitif olduğundan -|x| negatiftir; tabloda iki bölgede de eksi görülür.
- h'nin işaretini f'ninkiyle aynı sanmak — x > 0 için f pozitif, h ise negatiftir.
Kendini kontrol et: x = −1 ve x = 1 için h değerlerinin işaretini kontrol et; ikisi de eksi mi?
3g-Tablo3 MaksimumTablo 3'te maksimum noktası satırı
Çözüm Yolu
h(x)≤0 ve h(0)=0'dır.
- En büyük değeri arıyoruz.
- f(x) = x sınırsız büyüdüğünden maksimumu yoktur.
- h(x) = -|x| ≤ 0 olur ve h(0) = 0'dır; yani en büyük değer 0'dır.
- g'deki tabloyu aynen kopyalayıp h için maksimum yok yazmak — h'de orijin tepe noktasıdır.
Kendini kontrol et: h'nin grafiğinde orijinden daha yüksekte bir nokta var mı?
3g-Tablo3 MinimumTablo 3'te minimum noktası satırı
Çözüm Yolu
İki fonksiyon da aşağı doğru sınırsızdır.
- En küçük değeri arıyoruz.
- f(x) = x için x küçüldükçe f(x) sınırsız küçülür; minimum yoktur.
- h(x) = -|x| için x 0'dan uzaklaştıkça değerler sınırsız küçülür (örneğin h(100) = -100).
- h'nin minimumunu (0,0) yazmak — orijin h'nin en yüksek noktasıdır, en alçak noktası yoktur.
Kendini kontrol et: Önerdiğin en küçük değerden daha küçük bir h(x) bulabiliyor musun?
3g-Tablo3 Bire BirlikTablo 3'te bire birlik satırı
Çözüm Yolu
h(-1)=h(1)=-1 olduğundan h bire bir değildir.
- Bire birlik için farklı x değerlerinin farklı görüntü verip vermediğine bakılır.
- f(x) = x'te farklı girdiler her zaman farklı çıktı verir; f bire birdir.
- h(-1) = -1 ve h(1) = -1; farklı iki x aynı değeri veriyor.
Kendini kontrol et: y = −2 yatay doğrusu h'nin grafiğini kaç noktada kesiyor? İkiyse h bire bir değildir.