Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 20
Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 20 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5A=3·2¹¹ ve B=7·5¹¹ çarpımının kaç basamaklı olduğunu bul
Çözüm Yolu
A·B = 21·(2·5)¹¹ = 21·10¹¹ = 21 sonrasında 11 sıfır; toplam 13 basamak. Önermeler çarpanları 10'un kuvvetine çevirmeyi kolaylaştırır.
- Verilen: A = 3·2¹¹, B = 7·5¹¹; A·B'nin basamak sayısı isteniyor.
- Çarpımı düzenleyelim: A·B = (3·7)·(2¹¹·5¹¹).
- Üsleri eşit olan çarpımlar birleşir: 2¹¹·5¹¹ = (2·5)¹¹ = 10¹¹.
- A·B = 21·10¹¹ olur; yani 21'in sağına 11 tane sıfır gelir.
- Basamak sayısı: 2 + 11 = 13 basamaklı.
- 10¹¹'i 11 basamaklı saymak — 10¹¹, 1'in ardından 11 sıfırdır; burada 21'in iki basamağı da eklenir.
- 3·7 katsayısını da kuvvete katıp (3·7·2·5)¹¹ yazmak — 3 ve 7'nin üssü 1'dir, 11 değil.
Kendini kontrol et: 21 000 000 000 000 sayısının basamaklarını tek tek saydığında 13 çıkıyor mu?
2-(x^a)^bTablo satırı: (x^a)^b açık hâli ve sonucu
Çözüm Yolu
x^a ifadesi b kez çarpılır: x^(a+a+...+a) = x^(ab).
- Tablonun son satırı: (x^a)^b; x^a ifadesi b kez çarpılır.
- Açık hâl: x^a·x^a·…·x^a (b tane) = x^(a+a+…+a).
- b tane a'nın toplamı a·b'dir; sonuç x^(a·b).
- Sonucu x^(a+b) yazmak — b tane x^a çarpılınca a, b kez toplanır; bu a·b eder.
Kendini kontrol et: a = 2, b = 3 için genel sonucun tablodaki (3²)³ = 3⁶ örneğiyle uyuşuyor mu?
6ax^a·y^a doğrulamasındaki ilk boşluklar (y sayısı ve grup sayısı)
Çözüm Yolu
x'ler |a| tane, y'ler |a| tane; her x ile y eşlenip |a| tane (x·y) elde edilir, sonuç (x·y)^a.
- x^a'da |a| tane x olduğu verilmiş; y^a'nın üssü de a olduğundan y'ler de |a| tanedir.
- Her x'i bir y ile eşleyince (x·y) grupları oluşur.
- Her x için bir grup oluştuğundan grup sayısı da |a| tanedir.
- (x·y) grup sayısını 2|a| yazmak — her grup bir x ve bir y içerir, grup sayısı x sayısına eşittir.
Kendini kontrol et: a = 3 için x·x·x·y·y·y ifadesinden kaç tane (x·y) çifti çıkıyor?
6bx^a/y^a doğrulamasındaki boşluklar ve son ifade
Çözüm Yolu
|a| tane x ve |a| tane y, çiftler hâlinde (x/y) olarak gruplanır; sonuç (x/y)^a.
- Payda x^a olduğundan üstte |a| tane x, paydada y^a olduğundan altta |a| tane y yazılır.
- Her x'i bir y ile eşleyerek (x/y) kesirleri oluşturulur; bunlardan |a| tane vardır.
- |a| tane (x/y) çarpanının çarpımı üslü olarak (x/y)^a yazılır.
- Son boşluğa (y/x)^a yazmak — x'ler payda olduğundan kesirlerin payı x'tir.
Kendini kontrol et: a = 2, x = 6, y = 3 için 36/9 ile (6/3)² aynı sonucu veriyor mu?
6cDoğrulama yöntemlerini kullanışlılık açısından değerlendir
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Arkadaşların yöntemleriyle karşılaştırılır; en az adımda sonuca götüren yöntem daha kullanışlıdır.
- Kendi doğrulama yolunu (açık yazma ve eşleyerek gruplama) adımlarıyla özetle.
- Arkadaşlarının yöntemleriyle adım sayısı ve anlaşılırlık bakımından karşılaştır.
- Yöntemin a negatifken de işleyip işlemediğini kontrol et.
- Daha kısa ve genel olan yöntemi gerekçesiyle kullanışlı olarak belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bölmeyi çarpmaya çevirmek: x^a/y^a = x^a·(1/y)^a = (x·(1/y))^a = (x/y)^a. (Çarpma önermesi önceden doğrulanmışsa ve y ≠ 0 ise geçerlidir.)
- Yalnız sayısal örneklerle doğrulamayı yeterli saymak — örnekler her a tam sayısı için genel kanıt olmaz.
Kendini kontrol et: Değerlendirdiğin yöntem a = 0 ve a negatif durumlarını da açıklayabiliyor mu?
GB1 GB'ın kaç bayt olduğunu 2'nin kuvveti olarak yazmak için gereken işlemler
Çözüm Yolu
Üslü ifadenin üssü alınırken üsler çarpılır: 10·3 = 30.
- Verilen ilişki: 1 GB = (2¹⁰)³ B; bu, 2¹⁰ ifadesinin 3 kez çarpılmasıdır.
- 2¹⁰·2¹⁰·2¹⁰ çarpımında tabanlar aynı olduğundan üsler toplanır: 10+10+10.
- Bu toplam 10·3 = 30'a eşittir; yani üssün üssü alınırken üsler çarpılır.
- Üsleri toplayıp 2¹³ yazmak — (2¹⁰)³, 2¹⁰'un üç kez çarpılmasıdır; 10 üç kez toplanır.
- 2^(10³) yazmak — dış üs, içteki üssün kuvveti değil, 2¹⁰'un kaç kez çarpıldığını gösterir.
Kendini kontrol et: 2¹⁰ = 1024 olduğuna göre 1024³ = 1 073 741 824 ve 2³⁰ aynı sayı mı?
1(x^a)^b işleminin sonucunun nasıl hesaplanacağına dair varsayım
Çözüm Yolu
x^a ifadesi b kez çarpılırsa üsler b kez toplanır, yani a·b olur.
- (x^a)^b, x^a ifadesinin b kez çarpılması demektir.
- Tabanları aynı çarpımda üsler toplanır: a+a+…+a (b tane).
- b tane a'nın toplamı a·b olduğundan varsayım: (x^a)^b = x^(a·b).
- (x^a)^b = x^(a+b) yazmak — x^(a+b), x^a·x^b içindir; burada x^a b kez çarpılır.
- x^(a^b) yazmak — dış üs içteki üssü değil, tüm x^a ifadesini kuvvete yükseltir.
Kendini kontrol et: (3²)³ = 9³ = 729 ve 3⁶ = 729 eşit mi?
2-(5^4)^6Tablo satırı: (5⁴)⁶ açık hâli ve sonucu
Çözüm Yolu
5⁴·5⁴·5⁴·5⁴·5⁴·5⁴ = 5^(4·6) = 5²⁴.
- Tablodaki satır: (5⁴)⁶; 5⁴ altı kez çarpılır.
- Açık hâl: 5⁴·5⁴·5⁴·5⁴·5⁴·5⁴ = 5^(4+4+4+4+4+4).
- Üsler toplamı 4·6 = 24; sonuç 5²⁴.
- Üsleri toplayıp 5¹⁰ yazmak — 5⁴ altı kez çarpıldığı için 4 altı kez toplanır: 24.
Kendini kontrol et: Açık hâlde kaç tane 5⁴ yazdın? Altı tane 4'ün toplamı 24 ediyor mu?
2-(-2^5)^2Tablo satırı: (-2⁵)² açık hâli ve sonucu
Çözüm Yolu
(-2⁵)(-2⁵) = (-2)⁵·(-2)⁵ ... iki negatif çarpım pozitiftir: 2⁵·2⁵ = 2¹⁰.
- Tablodaki satır: (−2⁵)²; burada −2⁵ = −(2⁵) = −32'dir.
- Açık hâl: (−2⁵)·(−2⁵); iki negatifin çarpımı pozitiftir.
- Pozitif kısım 2⁵·2⁵ = 2^(5+5) = 2¹⁰.
- Sonuç 2¹⁰; kontrol: (−32)·(−32) = 1024 = 2¹⁰.
- Sonucu −2¹⁰ yazmak — negatif bir sayının karesi pozitiftir.
- Üsleri toplayıp 2⁷ yazmak — ifade iki kez çarpıldığından üsler çarpılır: 5·2 = 10.
Kendini kontrol et: (−32)² hesaplandığında 1024 çıkıyor mu ve 2¹⁰ = 1024 mü?
2-[(2/3)^5]^-3Tablo satırı: [(2/3)⁵] üzeri -3 sonucu
Çözüm Yolu
Üsler çarpılır: 5·(-3) = -15; sonuç (2/3)⁻¹⁵ = (3/2)¹⁵.
- Tablodaki satır: [(2/3)⁵]^(−3).
- Üssün üssü alınırken üsler çarpılır: 5·(−3) = −15.
- Sonuç (2/3)^(−15); bu, (3/2)¹⁵ olarak da yazılabilir.
- Üsleri toplayıp (2/3)² yazmak — üssün üssünde üsler çarpılır, toplanmaz.
- Eksi işaretini unutup (2/3)¹⁵ yazmak — 5·(−3) negatif çıkar.
Kendini kontrol et: Bulduğun üs 5 ile −3'ün çarpımı mı ve işareti negatif mi?