Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 106
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 106 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
28aDeneyde kütle kaybının nedenini açıklama
Çözüm Yolu
CaCO₃ asitle tepkimeye girerek CO₂(g) oluşturur; gaz ortamdan ayrılınca açık kaptaki toplam kütle azalır.
- Tepkime denkleminde gaz hâlinde oluşan ürünün CO₂ olduğunu belirle.
- Açık düzenekten ayrılan CO₂ nedeniyle tartılan maketin kütlesinin azaldığını açıkla.
- Kütlenin yok olduğunu söylemek — gaz çevreye dağılır; madde korunumu kapalı sistemin toplamı için geçerlidir.
Kendini kontrol et: Çıkan gaz da tutulup tartılsaydı toplam kütle azalır mıydı?
28bKütle kaybının zamanla değişimini gösteren grafiği çizme
Çözüm Yolu
Eğri başta dik yükselir, sonra eğimi azalır ve 12. dakikadan sonra 4,1 g değerinde yatay kalır.
- Yatay eksene zaman (dk), dikey eksene kütle kaybı (g) yazılır ve uygun ölçek seçilir.
- Tablodaki çiftler işaretlenir: (0;0), (2;2,1), (4;3,0), (6;3,5), (8;3,8), (10;4,0), (12;4,1), (14;4,1), (16;4,1).
- Noktalar düzgün bir eğriyle birleştirilir.
- Eğri başta dik yükselir, eğimi giderek azalır ve 12. dakikadan sonra 4,1 g'da yatay kalır.
- Kütle kaybını azalan çizmek — y ekseni kalan kütleyi değil, biriken kaybı gösterir.
Kendini kontrol et: Çizdiğin eğri 12, 14 ve 16. dakikalarda aynı 4,1 g yüksekliğinde mi?
28cTepkime hızının zamanla değişimini çarpışma teorisiyle açıklama
Çözüm Yolu
Reaktif derişimleri azaldıkça birim zamandaki toplam ve etkin çarpışma sayısı düşer; kütle kaybı artışı yavaşlar.
- Eşit zaman aralıklarında kütle kaybı artışlarının giderek küçüldüğünü tablodan gör.
- Tepkenler tüketildikçe birim zamandaki etkin çarpışma sayısının azaldığını belirt.
- CO₂ oluşumu yavaşladığından tepkime hızının zamanla azaldığı sonucuna ulaş.
- Toplam kütle kaybı artınca hızın arttığını düşünmek — hız, toplam kayıptan değil birim zamandaki artıştan anlaşılır.
Kendini kontrol et: İlk iki dakikadaki 2,1 g kayıp ile sonraki iki dakikadaki 0,9 g kaybı karşılaştırınca ne görüyorsun?
28çTepkimenin ne kadar sürdüğünü açıklama
Çözüm Yolu
Kütle kaybı 12. dakikada 4,1 g olduktan sonra değişmiyor; reaktiflerden biri tükenmiş ve tepkime bitmiştir.
- Tablonun kütle kaybı satırı zamanla birlikte incelenir.
- Kütle kaybı 12. dakikada 4,1 g olur; 14 ve 16. dakikalarda da 4,1 g kalır.
- Kütle kaybı artık değişmediği için CO₂ oluşumu durmuş, reaktiflerden biri tükenmiştir.
- Tepkime yaklaşık 12 dakika sürmüştür.
- Son ölçüm 16. dakikada diye süreyi 16 dakika almak — gaz çıkışı 12. dakikadan sonra gözlenmemektedir.
Kendini kontrol et: 12. dakikadan sonraki ölçümlerde ek kütle kaybı var mı?
28dCaCO₃ ün 0-2 ve 0-8 dakikalar arasındaki ortalama harcanma hızını karşılaştırma
Çözüm Yolu
CO₂ kütlesi ×100/44 ile CaCO₃ kütlesine çevrilir; derişim azaldıkça hız düşer.
- Kütle kaybı, ortamdan uçan CO₂ gazının kütlesidir; 0-2 dk'da 2,1 g, 0-8 dk'da 3,8 g CO₂ çıkmıştır.
- Denkleme göre 1 mol CaCO₃ harcanınca 1 mol CO₂ (44 g) oluşur; CaCO₃ mol kütlesi 100 g/mol'dür.
- 0-2 dk: 2,1/44 ≈ 0,048 mol CaCO₃ harcanır; hız ≈ 0,048/2 ≈ 0,024 mol/dk (≈ 2,39 g/dk).
- 0-8 dk: 3,8/44 ≈ 0,086 mol CaCO₃ harcanır; hız ≈ 0,086/8 ≈ 0,011 mol/dk (≈ 1,08 g/dk).
- Kayıp CO₂ kütlesini doğrudan CaCO₃ kütlesi saymak — mol oranı 1 olsa da mol kütleleri farklıdır.
- 0–8 dakika için yalnız 6–8 dakika kaybını kullanmak — bu aralıkta başlangıçtan itibaren toplam kayıp alınır.
Kendini kontrol et: 0–2 dakika için bulduğun ortalama hız, 0–8 dakika değerinden büyük mü?