Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 225
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 225 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
7.cHNO₃ ve Ba(OH)₂ için H+ ve OH- mol sayılarını tepkime tablosuna yazıp tepkime sonu mol sayılarını bulma
Çözüm Yolu
Önceki sayfadaki 7. soruda nH+ = 1,8·1 = 1,8 mol ve nOH- = 2·1·1 = 2 mol bulunur. Bire bir tepkimede 1,8 mol harcanır, 0,2 mol OH- artar.
- Verilenler: HNO₃ 1,8 M, 1 L; Ba(OH)₂ 1 M, 1 L. İstenen: tepkime sonundaki mol sayıları.
- HNO₃ bir H+ verir: H+ = 1,8·1 = 1,8 mol.
- Ba(OH)₂ iki OH- verir: OH- = 2·1·1 = 2 mol.
- H+ ile OH- 1:1 tepkimeye girer; H+ az olduğundan 1,8 mol H+ ve 1,8 mol OH- harcanır, 1,8 mol H₂O oluşur.
- Tepkime sonu: H+ 0 mol, OH- 2 - 1,8 = 0,2 mol, H₂O 1,8 mol.
- Ba(OH)₂ için bir OH- saymak — her formül birimi iki OH- verir.
- Her iki iyonun tamamını tüketmek — yalnız sınırlayıcı H+ tamamen tükenir.
Kendini kontrol et: Başlangıç OH- molünden harcananı çıkarınca 0,2 mol kalıyor mu?
7.çTepkime sonunda artan iyonun derişimini ve çözeltinin 25 °C'taki pH değerini hesaplama
Çözüm Yolu
Toplam hacim 2 L. [OH-] = (2 - 1,8)/(1+1) = 0,1 M. pOH = -log 0,1 = 1 ve pH = 14 - 1 = 13.
- Başlangıçta 1,8 mol H+ ve 2 mol OH- vardır.
- Tepkimede 1,8 mol H+ ile 1,8 mol OH- harcanır; artan iyon OH- olup 2 - 1,8 = 0,2 mol.
- Toplam hacim 2 L; [OH-] = 0,2 / 2 = 0,1 M.
- pOH = -log(0,1) = 1 bulunur.
- 25 °C'ta pH = 14 - 1 = 13; çözelti baziktir.
- Derişimi yalnız bazın hacmine bölmek — karışımın toplam hacmi 2 L'dir.
- pOH değerini pH sanmak — bazik çözeltide bulunan 1 değeri pOH'dır.
Kendini kontrol et: Bulduğum pH, OH- arttığı için 7'den büyük mü?
8Nötrleşme tamamlandığında çözeltinin nötr, asidik veya bazik olduğunu belirlemek için kullanılan ölçüt(ler)
Çözüm Yolu
nH+ = nOH- ise nötr (25 °C'ta pH 7), nH+ > nOH- ise asidik (pH < 7), nOH- > nH+ ise bazik (pH > 7).
- Asitten gelen H+ ve bazdan gelen OH- mol sayılarını hesapla.
- Mol sayılarını karşılaştırarak eşitlikte nötr, H+ fazlalığında asidik, OH- fazlalığında bazik sonucuna ulaş.
- 25 °C'ta pH değerini 7 ile karşılaştırarak sonucu doğrula.
- Yalnız çözelti hacimlerini karşılaştırmak — mol sayısı derişime ve iyon katsayısına da bağlıdır.
Kendini kontrol et: Artan iyon ile pH'ın 7'ye göre konumu aynı asitlik veya bazlık sonucunu veriyor mu?
9Çözeltiyi nötr, asidik veya bazik tanımlamak için matematiksel ilişkiler oluşturma
Çözüm Yolu
Artan iyonun derişimi: [H+] = (nH+ - nOH-)/(Vasit+Vbaz) ve pH = -log[H+]; bazik ise [OH-] = (nOH- - nH+)/Vtoplam, pOH = -log[OH-], pH = 14 - pOH.
- Hacimleri litreye çevirerek nH+ = zasit·Masit·Vasit ve nOH- = zbaz·Mbaz·Vbaz bağıntılarını yaz.
- nH+ = nOH- için nötr, nH+ > nOH- için asidik, nOH- > nH+ için bazik koşulunu belirt.
- Artan iyonun mol sayısını toplam hacme bölerek derişimini hesapla.
- Asidik durumda pH = -log[H+], bazik durumda pOH = -log[OH-] ve 25 °C'ta pH = 14 - pOH kullan.
- Asit ve bazın M·V değerlerini doğrudan eşitlemek — iyon katsayıları farklıysa tesir değerlikleri hesaba katılmalıdır.
Kendini kontrol et: Eşitlikte karşılaştırdığım miktarlar çözünenlerin değil, H+ ve OH- iyonlarının mol sayıları mı?
10Nötrleşmeyi örnek bir tepkime denklemi ve modelle açıklama
Çözüm Yolu
Asit ve baz tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur. Eşit mol H+ ve OH- tamamen tükenir, çözelti nötr olur.
- Örnek olarak HCl + NaOH → NaCl + H₂O denklemini yaz.
- Modelde bir H+ iyonunu bir OH- iyonuyla eşleştirerek bir su molekülü oluştur.
- Na+ ve Cl- iyonlarını çözeltide değişmeden kalan seyirci iyonlar olarak göster.
Kabul edilebilir başka cevaplar: HNO₃ + KOH → KNO₃ + H₂O; H+ ve OH- su oluşturur, K+ ve NO₃- çözeltide kalır. (Denklem dengelenir ve modelde seyirci iyonlar korunursa geçerlidir.)
- Na+ ve Cl- iyonlarını suyun yapısına katmak — su H+ ve OH- birleşmesiyle oluşur.
Kendini kontrol et: Modelimde su oluşurken Na+ ve Cl- iyonları çözeltide kalıyor mu?
Değerlendirme 1Nötrleşme tepkimelerini gözlemlemek için kullanılabilecek ölçütler
Çözüm Yolu
Nötrleşme sırasında H+ ve OH- tükenir; pH 7'ye yaklaşır, indikatör rengi değişir, ısı açığa çıkar ve iyon sayısı değiştiği için iletkenlik azalır.
- Tepkime öncesinde ve sırasında pH değerlerini pH metre veya uygun indikatörle izle.
- Sıcaklık ölçümüyle ısı açığa çıkışını, iletkenlik ölçümüyle iyonların değişimine bağlı farkı gözle.
- İndikatör kullanıldığında renk değişimini de gözlem sonucu olarak kaydet.
Kabul edilebilir başka cevaplar: pH metreyle pH değişimini ve termometreyle sıcaklık artışını izlemek. (Nötrleşmeyi izlemek için kullanılabilecek ölçütlerden örnekler istendiğinde geçerlidir.)
- İndikatör olmadan her nötrleşmede renk değişimi beklemek — renksiz çözeltilerin tepkimesi gözle görünmeyebilir.
Kendini kontrol et: Seçtiğim ölçüm yöntemi tepkime boyunca gözlenebilir bir değişimi gösteriyor mu?
Değerlendirme 2Nötrleşmeyi H+ ve OH- mol sayıları arasındaki matematiksel ilişkiyle tanımlama
Çözüm Yolu
nH+ = zasit·Masit·Vasit ve nOH- = zbaz·Mbaz·Vbaz ile hesaplanır. Fazla olan iyon çözeltinin asidik ya da bazik olmasını belirler.
- Asidin sağladığı H+ ve bazın sağladığı OH- mol sayılarını tesir değerliği·M·V ile hesapla.
- nH+ = nOH- eşitliğini tam nötrleşmenin koşulu olarak yaz.
- Mol sayıları farklıysa fazla iyonun kaldığını ve kısmi nötrleşme gerçekleştiğini belirt.
- Molar derişimler eşitse tam nötrleşme demek — hacimler ve tesir değerlikleri de mol sayılarını belirler.
Kendini kontrol et: Tam nötrleşme koşulum H+ ve OH- mol sayılarını eşitliyor mu?